برای کسی که هر روز با لپ‌تاپ کار می‌کند، اصطلاح «گواهی امنیت راه‌اندازی» شاید تا پیش از دیدن یک هشدار آشنا نباشد. موعد ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با دوشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۵، در اسناد مایکروسافت به یکی از اجزای همین بخش مربوط است. اما پیش از نتیجه‌گیری درباره رایانه، باید دانست این گواهی دقیقاً کجای کار قرار دارد.
Secure Boot چه کاری انجام می‌دهد؟
Secure Boot یا «راه‌اندازی امن»، پیش از بالا آمدن سیستم‌عامل، امضای نرم‌افزارهای آغازگر را بررسی می‌کند تا فقط اجزای مورد اعتماد اجرا شوند. بنابراین موضوع به لایه‌ای مربوط است که زودتر از برنامه‌های روزمره فعال می‌شود. این سازوکار، جای آنتی‌ویروس یا به‌روزرسانی خود ویندوز را نمی‌گیرد.
در راهنمای مایکروسافت، تاریخ ۱۹ اکتبر برای گواهی Microsoft Windows Production PCA 2011 ثبت شده است؛ گواهی‌ای که برای امضای بارگذار ویندوز استفاده می‌شد. جایگزین آن Windows UEFI CA 2023 است. دو گواهی دیگر این مجموعه، موعدهای جداگانه‌ای در ژوئن داشتند؛ پس نباید همه تاریخ‌ها را یک مهلت واحد دانست.
آیا رایانه در این موعد از کار می‌افتد؟
پاسخ راهنمای رسمی روشن است: دستگاهی که گواهی‌های جدید را نگرفته، صرفاً با رسیدن این تاریخ ناگهان از روشن شدن بازنمی‌ماند. کار عادی و نصب به‌روزرسانی‌های معمول ویندوز می‌تواند ادامه پیدا کند. مسئله اصلی، دریافت حفاظت‌های تازه برای فرایند آغاز به کار سیستم است؛ از جمله اصلاحات Boot Manager و مقابله با تهدیدهای این لایه.
بالا آمدن عادی ویندوز، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد گواهی‌های امنیت راه‌اندازی هم به‌روز شده‌اند.
این تفکیک مهم است: نه باید از تاریخ انقضا نتیجه گرفت همه رایانه‌ها خراب می‌شوند، نه می‌توان چون دستگاه هنوز کار می‌کند، وضعیت آن را بررسی نکرد. مستندات مایکروسافت همچنین درباره احتمال مشکلات سازگاری در آینده، با نرم‌افزار یا سخت‌افزار تازه وابسته به Secure Boot، توضیح می‌دهد.
وضعیت گواهی را از کجا ببینیم؟
در رایانه‌های شخصیِ دارای به‌روزرسانی‌های مربوط، برنامه Windows Security را باز کنید و به Device security و سپس Secure Boot بروید. نمایش اطلاعات تازه این بخش از آوریل ۲۰۲۶ به‌تدریج عرضه شده است؛ ظاهر و پیام‌ها می‌تواند بسته به نسخه و مدیریت دستگاه تفاوت داشته باشد.
فقط به رنگ علامت نگاه نکنید. طبق توضیح مایکروسافت، تیک سبز به‌تنهایی تأیید نمی‌کند گواهی‌ها به‌روزند؛ متن کنار آن باید اعمال شدن همه به‌روزرسانی‌های لازم گواهی را تأیید کند. پیام استفاده از تنظیمات قدیمی، توقف موقت به‌روزرسانی یا محدودیت سخت‌افزار، هرکدام راهنمای متفاوتی دارند.
قدم بعدی برای کاربر خانگی و رایانه کاری
- به‌روزرسانی‌های رسمی Windows Update را دریافت کنید و اگر سیستم درخواست راه‌اندازی مجدد کرد، آن را انجام دهید.
- اگر پیام از محدودیت سخت‌افزار یا firmware خبر می‌دهد، راهنمای سازنده برای مدل دقیق دستگاه را بررسی کنید؛ نسخه مناسب همه رایانه‌ها یکسان نیست.
- اگر به‌روزرسانی به‌دلیل مشکل شناخته‌شده موقتاً متوقف شده، راهنمای همان پیام را دنبال کنید. خاموش کردن حفاظت امنیتی، راه‌حل عمومی این وضعیت نیست.
- برای رایانه اداره یا سازمان، موضوع را با مسئول فناوری اطلاعات مطرح کنید؛ تنظیمات و زمان‌بندی آن ممکن است مرکزی مدیریت شود.
وضعیت پشتیبانی نسخه ویندوز هم بررسی جداگانه‌ای لازم دارد. گزارش پایان پشتیبانی ویندوز ۱۱ نسخه 24H2 و راه تشخیص نسخه به همین تفاوت کمک می‌کند. داشتن یک نسخه پشتیبانی‌شده و به‌روز بودن گواهی آغازگر، دو موضوع مرتبط اما یکسان نیستند.
این راهنمای آسیانیوز ایران بر مبنای مستندات پشتیبانی مایکروسافت درباره موعد گواهی‌ها و نمایش وضعیت در Windows Security تهیه شده است. پیش از تغییر دستی BIOS یا تنظیمات امنیتی، پیام دقیق دستگاه و دستور سازنده را مبنا قرار دهید.