آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی: نام ترانه و رومینا رحیمی از خبرهای نگران‌کننده بازداشت و احکام سنگین، به فهرست نهایی یکی از شناخته‌شده‌ترین جوایز حقوق بشری اروپا رسیده است. انتخاب این دو خواهر ایرانی، توجه تازه‌ای به پرونده آنان و وضعیت معترضان زندانی جلب می‌کند؛ اما تصمیم نهایی درباره جایزه هنوز گرفته نشده است.
ترانه و رومینا رحیمی یکی از سه نامزد نهایی جایزه ساخاروف ۲۰۲۶ هستند، نه برندگان اعلام‌شده آن. بر اساس اطلاعیه رسمی پارلمان اروپا، کمیته‌های امور خارجی و توسعه شامگاه دوشنبه ۱۹ اکتبر، برابر با ۲۷ مهر ۱۴۰۵، سه نامزد نهایی را انتخاب کردند. خبرگزاری‌های افه و اروپا پرس نیز این انتخاب را گزارش کرده‌اند.
خواهران رحیمی در کنار چه کسانی نامزد شده‌اند؟
فهرست نهایی شامل دیوان کیفری بین‌المللی و مقام‌های آن، توندو لیسو (Tundu Lissu)، وکیل و رهبر سیاسی تانزانیایی، و ترانه و رومینا رحیمی است. در اطلاعیه رسمی، نام دو خواهر به نمایندگی از همه کسانی آمده که تحت آزار و پیگرد حکومت جمهوری اسلامی قرار دارند.
کنفرانس رؤسای پارلمان اروپا، متشکل از رئیس پارلمان و رهبران گروه‌های سیاسی، پنجشنبه ۲۲ اکتبر، برابر با ۳۰ مهر، برنده را انتخاب می‌کند. روبرتا متسولا (Roberta Metsola)، رئیس پارلمان، قرار است حوالی ظهر به وقت محل نشست نام برنده را در صحن اعلام کند. مراسم اهدای جایزه نیز برای ۱۶ دسامبر، برابر با ۲۵ آذر، در استراسبورگ برنامه‌ریزی شده است.
ترانه و رومینا رحیمی چه کسانی هستند؟
این دو خواهر دوقلو از بازداشت‌شدگان پس از اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در اصفهان‌اند. گزارش ایران اینترنشنال در ۱۵ سپتامبر، به نقل از مسعود نورمحمدی، از بستگان آنان، می‌گوید هر دو در زندان دولت‌آباد اصفهان نگهداری می‌شوند و همراه با ۱۴ متهم دیگر در پرونده موسوم به «میدان شهدا» محاکمه شده‌اند.
حکم اعدام ترانه در اطلاعیه‌ها و موضع‌گیری‌های پارلمان اروپا بازتاب یافته است. درباره رومینا، متن سخنان رئیس پارلمان از ۲۵ سال زندان سخن می‌گوید؛ ایران اینترنشنال در گزارش خود مجموع محکومیت‌های او را ۳۶ سال نوشته است. این دو عدد را بدون دسترسی به متن کامل رأی و روشن‌شدن نحوه جمع یا اجرای مجازات‌ها نمی‌توان به‌جای هم گذاشت. آنچه روشن است، نگرانی جدی درباره حکم اعدام یکی از خواهران و حبس طولانی دیگری است.
متسولا درباره آزار در بازداشت چه گفته بود؟
در متن رسمی سخنرانی متسولا که در وب‌سایت ریاست پارلمان با تاریخ ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده، به گزارش‌های شکنجه، تهدید به تجاوز و خشونت جنسی برای گرفتن اعتراف اشاره شده است. او خواستار آزادی فوری ترانه و رومینا و دیگر زندانیانی شد که بازداشت آنان را ناعادلانه توصیف کرد.
این موضع با روایت خانواده نیز هم‌جهت است: بستگان خواهران در گفت‌وگو با رادیوفردا از شکنجه و اعتراف‌های اجباری سخن گفته‌اند. گزارش این رسانه در ۸ سپتامبر تصریح می‌کند که خانواده اتهام‌های منتسب به آنان را رد می‌کند. این موارد، ادعاهای مشخص و منتسب به خانواده و گزارش‌های مورد استناد پارلمان‌اند؛ نباید به‌عنوان نتیجه معاینه پزشکی یا رسیدگی مستقل قضایی که این رسانه در اختیار دارد عرضه شوند.
پارلمان اروپا در قطعنامه ۸ اکتبر خود نیز احکام مربوط به ترانه رحیمی و دیگر زندانیان سیاسی را محکوم کرد و خواستار توقف اعدام‌ها، لغو احکام و دسترسی خواهران به مراقبت پزشکی شد.
اهمیت نامزدی؛ فراتر از یک مراسم
جایزه ساخاروف برای آزادی اندیشه، از سال ۱۹۸۸ به کوشش‌های حقوق بشری اختصاص یافته است. این جایزه پیش‌تر در سال ۲۰۱۲ به نسرین ستوده و جعفر پناهی و در سال ۲۰۲۳ به ژینا مهسا امینی و جنبش «زن، زندگی، آزادی» تعلق گرفت. در آرشیو ما، گزارش اهدای ساخاروف ۲۰۲۱ به الکسی ناوالنی (Alexei Navalny؛ Алексей Навальный) نیز سابقه توجه این جایزه به مخالفان زندانی حکومت‌های اقتدارگرا را نشان می‌دهد.
از نگاه تحریریه، نامزدی بین‌المللی زمانی ارزش عملی بیشتری پیدا می‌کند که به پیگیری مستمر وضعیت زندانیان، دسترسی آنان به وکیل و درمان و پاسخ‌گویی درباره ادعاهای شکنجه منتهی شود. اعتراض سیاسی نباید مسیر زندگی جوانان را به اعدام و دهه‌ها زندان بکشاند؛ رسیدگی شفاف و مستقل به آنچه خانواده‌ها درباره بازداشت می‌گویند، ضرورتی است که با برگزاری هیچ مراسمی جایگزین نمی‌شود.