آسیانیوز ایران؛ گوشی را در کیف بگذاریم یا در خانه؟ پرسشی ساده که برای خانواده‌ها، دانش‌آموزان و معلمان، پاسخ یکسانی ندارد. توضیحات تازه منتشرشده از معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، بیش از آنکه چراغ سبزی برای استفاده آزاد از موبایل باشد، مرز میان «همراه داشتن گوشی» و «کاربرد آموزشی در کلاس» را روشن می‌کند.
پاسخ کوتاه این است: استفاده آموزشیِ محدود با نظر معلم، با آزادی استفاده از تلفن همراه در تمام ساعت‌های مدرسه فرق دارد. خانواده‌ها نیز نباید از این خبر نتیجه بگیرند که مقررات قبلی مدرسه فرزندشان خودبه‌خود کنار رفته است.
توضیح تازه درباره موبایل در کلاس چیست؟
در گزارش نورنیوز و خبر منتشرشده در صبح ساحل در اول آبان ۱۴۰۵، برابر با ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶، از موسی‌رضا کفاش نقل شده که گوشی می‌تواند برای یک فعالیت مشخصِ مرتبط با درس، در بازه‌ای کوتاه و با تشخیص معلم به کار گرفته شود. او معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش است؛ بنابراین سخنانش درباره چارچوب اداره مدرسه است، نه معرفی یک برنامه یا محصول آموزشی.
در همین توضیح، تعیین ضوابط آوردن گوشی، محل نگهداری آن و زمان و محدوده مجاز استفاده، به شورای مدرسه نسبت داده شده است. این دو سطح تصمیم را نباید یکی گرفت: معلم درباره فعالیت درسی صحبت می‌کند و شورای مدرسه درباره نظم و شیوه اداره حضور گوشی در محیط مدرسه.
تاریخ اول آبان، تاریخ انتشار گزارش مورد استناد است. در متن کوتاه آن، روز انجام مصاحبه و شماره یک ابلاغیه جدید ذکر نشده؛ از این رو، خبر حاضر اعلام تصویب یک قانون تازه و سراسری نیست.
همراه داشتن، نگهداری و استفاده؛ سه موضوع جدا
- همراه داشتن: اینکه دانش‌آموز اصولاً بتواند گوشی را با خود به مدرسه بیاورد، باید با مقررات اعلام‌شده همان مدرسه روشن شود.
- نگهداری: اینکه گوشی در کیف بماند یا در محل مشخص تحویل داده شود، موضوعی جدا از اجازه روشن کردن آن در کلاس است.
- استفاده آموزشی: اگر معلم برای کاری مرتبط با درس اجازه بدهد، این اجازه به همان فعالیت و زمان مربوط است؛ نه پیام‌رسانی، بازی یا فیلم‌برداری دلخواه در طول زنگ.
در شرح مفصل‌تر گفت‌وگوی کفاش با باشگاه خبرنگاران جوان که صبح ساحل بازنشر کرده، نگهداری گوشی در محل مشخصِ بعضی مدارس برای پاسخ به نگرانی خانواده‌ها در مسیر رفت‌وآمد مطرح شده است. این توصیفِ یک روش اجرایی را نباید دستور تحویل اجباری گوشی در همه مدارس کشور معرفی کرد.
اجازه آموزشی، مجوز بی‌قیدوشرط نیست؛ همان‌طور که ضرورت نظم کلاس، پاسخ همه پرسش‌های خانواده درباره ارتباط با فرزندش نیست.
آیا این استثنای آموزشی کاملاً تازه است؟
در نسخه آیین‌نامه اجرایی مدارس مصوب ۱۰ مرداد ۱۴۰۰، ماده ۱۲۰ و تبصره نخست آن از استفاده آموزشی از تجهیزات الکترونیکی، برای تقویت یادگیری و با تأیید شورای مدرسه سخن می‌گوید. پس اصل تفکیک کاربرد آموزشی از استفاده نامرتبط، پیش از تیترهای تازه نیز در متن مقررات وجود داشته است.
با این حال، وجود یک نسخه قدیمی برای اثبات اینکه تمام جزئیات مقررات امروز دقیقاً همان است، کافی نیست. در گزارش جداگانه فارس از علیرضا کربلایی‌میرزا، عضو شورای عالی آموزش و پرورش، در ۲۲ مهر ۱۴۰۵، جزئیات بازنگری آیین‌نامه هنوز در دست بررسی توصیف شده بود. آن گزارش نیز به‌تنهایی سند ابلاغ نهایی مقررات جدید در روزهای بعد نیست.
برای همین، تعبیر دقیق‌ترِ خبر فعلی «توضیح حدود استفاده آموزشی و اختیار شورای مدرسه» است، نه اینکه از امروز، آوردن و استفاده از موبایل برای همه دانش‌آموزان آزاد شده باشد. بازنشر یک گفت‌وگو در چند رسانه نیز به معنای چند تأیید مستقل نیست.
خانواده‌ها چه چیزهایی را از مدرسه بپرسند؟
برای پیشگیری از اختلاف، بهتر است خانواده و دانش‌آموز پیش از آوردن گوشی، پاسخ این پرسش‌ها را از مدیر مدرسه روشن کنند:
- مقررات مکتوب مدرسه درباره همراه داشتن تلفن همراه چیست و چگونه به خانواده‌ها اطلاع داده شده است؟
- در صورت تحویل گوشی، چه کسی آن را دریافت و نگهداری می‌کند و زمان بازگرداندن آن چه موقع است؟
- اگر خانواده در وضعیت ضروری نیاز به تماس داشته باشد، راه ارتباطی مورد توافق چیست؟
- در فعالیت آموزشیِ نیازمند گوشی، برای دانش‌آموزی که دستگاه یا اینترنت ندارد چه جایگزینی پیش‌بینی شده است؟
این‌ها پیشنهادهای عملی برای شفافیت‌اند، نه نقل یک بخشنامه تازه. به‌ویژه نباید از مجاز بودن استفاده آموزشی نتیجه گرفت که خانواده موظف است گوشی هوشمند یا بسته اینترنت بخرد.
مدرسه به قاعده روشن نیاز دارد، نه تصمیم سلیقه‌ای
از نگاه تحریریه، واگذاری بخشی از تصمیم‌ها به مدرسه زمانی مفید است که همراه با اطلاع‌رسانی روشن، امکان شنیدن نظر خانواده‌ها و پاسخ‌گویی باشد. وزارت آموزش و پرورش نمی‌تواند فقط از «اختیار مدرسه» سخن بگوید و توضیح ندهد خانواده در برابر رویه مبهم یا متناقض، از چه مسیر مشخصی پاسخ بگیرد.
حریم خصوصی نیز نباید در بحث نظم کلاس گم شود. اجازه استفاده آموزشی از گوشی، به‌خودی‌خود سند اجازه انتشار تصویر همکلاسی‌ها یا بازرسی محتوای خصوصی دستگاه نیست. موضوع مرز آموزش و نمایش زندگی دانش‌آموزان پیش‌تر در گزارش هشدار به معلم‌بلاگرها و حریم خصوصی دانش‌آموزان مطرح شده بود؛ بحثی که با بیشتر شدن حضور فناوری در کلاس، اهمیتش کم نمی‌شود.
در نهایت، نه حذف صورت مسئله فناوری راه‌حل کافی است و نه آزادسازی بی‌قاعده آن. معیار قابل دفاع، استفاده‌ای است که هدف درسی روشن داشته باشد، تمرکز کلاس را بر هم نزند و دانش‌آموز فاقد امکانات را کنار نگذارد. مدرسه شما مقررات گوشی را چگونه به خانواده‌ها اعلام کرده است؟ اگر تجربه‌ای می‌نویسید، نام و تصویر دانش‌آموزان را منتشر نکنید.