وقتی مهندسان از رایانه‌ای در مدار زمین خواستند درباره فضا شعر بگوید، پاسخ کوتاهی به زمین برگشت. خبر جذاب، خود شعر نبود؛ مهم این بود که یک پردازنده هوش مصنوعی در ماهواره فرمان گرفته، مدل را اجرا کرده و جوابش را فرستاده بود.
به گزارش آسیانیوز ایران، گوگل در اطلاعیه ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۸ آبان ۱۴۰۵، از دریافت نخستین پاسخ نمونه آزمایشی «پروژه سان‌کچر» (Project Suncatcher) خبر داد. این مرحله هنوز با راه‌اندازی یک مرکز داده تجاری در فضا فاصله دارد.
ماهواره گوگل چه پاسخی فرستاد؟
طبق توضیح گوگل، مدل «جما ۴» (Gemma 4) روی سخت‌افزار داخل ماهواره اجرا شد و در پاسخ به درخواست زمینی، یک هایکو درباره حضور در فضا ساخت. پاسخ هنگام عبور ماهواره از محدوده سوالبارد نروژ به زمین رسید. شرکت، این آزمایش را نقطه آغاز کار عملی پردازنده TPU در مدار توصیف کرده است.
تراویس بیلز (Travis Beals)، مدیر ارشد حوزه Paradigms of Intelligence در گوگل و نویسنده اطلاعیه، توضیح داده که آزمون‌های بعدی باید عملکرد سخت‌افزار را زیر فشار گرما و تابش بررسی کنند. تاریخی که اکنون خبرساز شده، تاریخ اعلام نتیجه است؛ گوگل زمان دقیق اجرای آزمایش را مشخص نکرده و فقط از «این هفته» گفته است.
پرتاب در اول اکتبر بود، نه امروز
گوگل در اطلاعیه جداگانه اول اکتبر اعلام کرده بود نمونه ماهواره‌ای ساخته‌شده با همکاری «پلنت» (Planet)، با مأموریت اشتراکی ترانسپورتر ۱۸ اسپیس‌ایکس (SpaceX Transporter-18) به مدار رسیده است. همان اطلاعیه از برقراری ارتباط اولیه خبر می‌داد؛ دریافت فرمان و اجرای مدل، مرحله دیگری از آزمایش است و نباید با خود پرتاب یکی گرفته شود.
سان‌کچر طرحی پژوهشی برای سنجیدن امکان گسترش زیرساخت یادگیری ماشین در فضاست. آزمایش یک نمونه، به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که هزاران سرور را می‌توان با هزینه مناسب، پیوسته و قابل اعتماد در مدار به کار گرفت.
چرا «فضای سرد» مشکل خنک‌کاری را حل نمی‌کند؟
گوگل در شرح فنی سپتامبر، سه مانع اصلی را مطرح کرده بود:
- دوام سخت‌افزار: قطعات باید لرزش و شتاب پرتاب را تحمل کنند.
- تابش: ذرات پرانرژی می‌توانند در داده‌های الکترونیکی خطا ایجاد کنند؛ آزمایش زمینی تمام شرایط واقعی مدار را بازسازی نمی‌کند.
- دفع گرما: در خلأ، جریان هوا وجود ندارد تا گرمای تراشه را ببرد؛ سامانه به طراحی حرارتی و رادیاتور مناسب نیاز دارد.
برای شبکه‌های بزرگ‌تر، ارتباط دقیق میان ماهواره‌ها نیز مسئله مهمی است. گوگل آزمایش دو ماهواره به‌هم‌پیوسته را برای ۲۰۲۷ هدف‌گذاری کرده؛ این برنامه آینده است، نه شبکه‌ای که امروز آماده خدمت‌رسانی باشد. برای شناخت نمونه‌ای متفاوت از انتقال داده در فضا، گزارش ارتباط لیزری ناسا با سایکی را بخوانید.
این خبر برای کاربران چه معنایی دارد؟
اطلاعیه تازه، معرفی اینترنت ماهواره‌ای برای تلفن همراه یا سرویس عمومی جدید نیست. از آن نمی‌توان وعده ارزان‌شدن فوری هوش مصنوعی، رفع محدودیت دسترسی در ایران یا جایگزینی مراکز داده زمینی را نتیجه گرفت. فعلاً خبر مشخص این است: نمونه آزمایشی پاسخ داده و ارزیابی دوام و عملکرد آن ادامه دارد.
پرسش‌های رایج: