گزارش ۲۹ اکتبر ناسا، سازمان ملی هوانوردی و فضایی آمریکا (National Aeronautics and Space Administration؛ NASA)، از پایان یک وقفه خبر می‌دهد، نه آغاز قطعی تازه. کاوشگر ویجر ۱ پس از دو نوبت ارتباط ناموفق، در ۲۰ اکتبر دوباره سیگنال فرستاد. تا زمان انتشار آن اطلاعیه، تماس ادامه داشته است.
چه اتفاقی افتاد و چه چیزی هنوز روشن نیست؟
رسانه فناوری رجیستر (The Register) در گزارش ۳۰ اکتبر توضیح داد که ایستگاه‌های زمینی در ۱۸ و ۱۹ اکتبر سیگنال کاوشگر را نگرفتند. یک روز بعد، پیش از ارسال دستورهای عیب‌یابی، سیگنال برگشت. مهندسان دریافتند یک گروه پیشران از مدار خارج و مجموعه پشتیبان فعال شده است؛ اما این مشاهده، توضیح قطعی علت اولیه وقفه نیست.
- بازگشت ارتباط تأیید شده است.
- جابه‌جایی به پیشران‌های پشتیبان، بخشی از حفاظت خودکار کاوشگر است.
- علت اصلی اختلال همچنان بررسی می‌شود؛ «پایان مأموریت» از این خبر نتیجه نمی‌شود.
چرا چند وات برق برای ویجر مهم است؟
بخش دیگر اطلاعیه ناسا به کاری در اوایل سپتامبر مربوط است: مهندسان سه دستگاه را خاموش و سه جایگزین کم‌مصرفِ موجود در کاوشگر را فعال کردند تا ابزارهای علمی بیشتر دوام بیاورند. برق ویجر از گرمای واپاشی مواد رادیواکتیو تأمین می‌شود و توان در دسترس با گذشت زمان کاهش می‌یابد. این جابه‌جایی فقط خاموش‌کردن تجهیزات نبود؛ حفظ گرمای مناسب بخش‌های کاوشگر هم اهمیت داشت.
در چنین مأموریتی، بازگشت تماس و تضمین عمر نامحدود دو گزاره متفاوت‌اند. گزارش رجیستر نیز بر فرسودگی سامانه‌ها و دشواری تصمیم‌گیری درباره پایان کار تأکید دارد. صرفه‌جویی، فرصت ادامه اندازه‌گیری را بیشتر می‌کند؛ تاریخ قطعی برای آخرین پیام نمی‌سازد.
یک روز نوری؛ فاصله‌ای که به زمان انتظار تبدیل می‌شود
صفحه رسمی مأموریت، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ را موعد رسیدن ویجر ۱ به فاصله یک روز نوری از زمین معرفی می‌کند. این نقطه در زمان نگارش هنوز نرسیده است. معنای عملی آن را می‌توان در دو گام دید:
- پیام رادیویی زمین حدود ۲۴ ساعت در راه خواهد بود تا به کاوشگر برسد.
- پیام برگشتی نیز ۲۴ ساعت دیگر سفر خواهد کرد؛ بنابراین رفت‌وبرگشت سیگنال حدود ۴۸ ساعت طول می‌کشد، جدا از زمان پردازش و تصمیم‌گیری.
یک روز نوری، معیار فاصله است؛ نه مرزی که عبور از آن خودبه‌خود سخت‌افزار را تغییر دهد. برای خواننده‌ای که پیگیر «گم‌شدن» ویجر است، تفاوت همین‌جاست: دوری شدید، ارتباط را کند می‌کند، اما به‌تنهایی به معنی قطع تماس نیست.
مسافری از ۱۹۷۷؛ نه داستان تازه ویجر ۲ (Voyager 2)
ویجر ۱ در ۵ سپتامبر ۱۹۷۷ برای گذر از کنار مشتری و زحل پرتاب شد و در اوت ۲۰۱۲ به فضای میان‌ستاره‌ای رسید. شماره دو این خانواده، کاوشگر جداگانه‌ای است. ماجرای بازگشت ارسال فرمان به ویجر ۲ در سال ۲۰۲۰ به تعمیر آنتن زمینی مربوط بود و نباید با وقفه اخیر ویجر ۱ مخلوط شود.
همچنین عبور از مرز هلیوسفر (Heliosphere؛ حباب خورشیدی) با خروج کامل از قلمرو گرانشی خورشید یکسان نیست. خلاصه خبر فعلی روشن است: تماس ویجر ۱ برگشته، بررسی علت ادامه دارد و کاهش مصرف برق برای نگه‌داشتن این آزمایشگاه دوردست ضروری است. گزارش‌های علمی را در آسیانیوز ایران دنبال کنید.
پرسش‌های رایج: