ماجرا فقط خرید کیف و کتاب نیست. روایت تازه شماری از والدین از هزینه‌های مدرسه، پرسشی آشنا را دوباره پیش کشیده است: «کمک به مدرسه» از کجا دیگر کمک نیست و به فشار بر خانواده تبدیل می‌شود؟
روایت تازه والدین از هزینه‌های روزمره مدرسه
ایران‌اینترنشنال یکشنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵، برابر با اول نوامبر ۲۰۲۶، در گزارشی به قلم بهاران آزادی، پیام‌های مخاطبانش درباره دریافت پول در مدارس دولتی را منتشر کرد. در این روایت‌ها، از درخواست پول برای کاغذ، شوینده و قبض‌های مدرسه تا مشروط‌کردن تحویل کارنامه به پرداخت وجه سخن رفته است. یکی از والدین از مطالبه ۲۵۰ هزار تومان برای کاغذ و مخاطبی دیگر از دریافت پنج میلیون تومان خبر داده است.
این‌ها روایت‌های اشخاص در گزارش آن رسانه‌اند، نه نرخ مصوب مدارس یا آمار سراسری. مدارک تک‌تک پرداخت‌ها و پاسخ مدرسه‌های مورد اشاره در منابع بررسی‌شده در دسترس نبود؛ بنابراین نمی‌توان این مبلغ‌ها یا رفتارها را به همه مدارس تعمیم داد.
مرز کمک داوطلبانه و دریافت اجباری چیست؟
موضع اعلام‌شده مسئولان روشن است، اما اجرای آن مسئله دیگری است. خبرگزاری تسنیم در ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ از علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، نقل کرد که مدیران مدارس دولتی هنگام ثبت‌نام حق دریافت شهریه ندارند. او درباره مدارس غیردولتی نیز بر شهریه مصوب و اختیاری‌بودن خدمات فوق‌برنامه تأکید کرده بود. این دو نوع مدرسه و مقررات مالی آنها را نباید یکی گرفت.
حسین امامی‌راد، عضو کمیسیون آموزش مجلس، در گفت‌وگوی چهارم مهر ۱۴۰۵ با تسنیم توضیح داده بود که حتی تصویب کمک در انجمن اولیا و مربیان، آن را برای خانواده‌ها اجباری نمی‌کند. به گفته او، تعیین مبلغ همراه با فشار یا مشروط‌کردن ثبت‌نام و خدمات آموزشی، با مشارکت داوطلبانه تفاوت دارد. او هزینه‌های مجاز طبق مقررات، از جمله کتاب درسی و بیمه دانش‌آموزی، را نیز از کمک اجباری جدا کرده بود.
پس صرف وجود یک درخواست پول، برای داوری درباره آن کافی نیست؛ عنوان هزینه، مبنای دریافت، نوع مدرسه و اینکه نپرداختن چه پیامدی دارد باید روشن باشد. این گزارش خبر تصویب مقررات تازه در آبان نیست؛ روایت امروز را کنار مواضع پیشین مسئولان قرار می‌دهد.
برای پیگیری، چه چیزهایی را نگه داریم؟
امامی‌راد مسیر پیگیری را مستندسازی موضوع و مراجعه به آموزش و پرورش منطقه و سامانه‌های رسمی شکایات اعلام کرده بود. برای آماده‌کردن یک درخواست روشن، این سه کار می‌تواند مفید باشد:
- از مدرسه بخواهید عنوان هزینه، مبلغ و دلیل دریافت آن را مکتوب توضیح دهد؛ مشخص شود کمک اختیاری است یا هزینه‌ای با مبنای مصوب.
- پیام درخواست وجه و رسید پرداخت احتمالی را برای پیگیری خود نگه دارید؛ اطلاعات بانکی و هویتی کودک را در گروه‌های عمومی منتشر نکنید.
- موضوع را با شرح دقیق زمان و درخواست مدرسه به واحد پاسخ‌گویی آموزش و پرورش منطقه ارائه کنید و رسید یا شماره پیگیری بخواهید.
این پیشنهادها تضمین نتیجه یا زمان رسیدگی نیستند. اصل مطالبه شفافیت در دیگر تصمیم‌های مدرسه هم اهمیت دارد؛ از جمله در مقررات استفاده از موبایل در کلاس که باید حدود آن برای خانواده روشن باشد.
پاسخ‌گویی نباید به تکرار ممنوعیت محدود شود
از نگاه تحریریه آسیانیوز ایران، وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی باید هم درباره منابع واقعی اداره مدارس پاسخ بدهد و هم درباره نتیجه رسیدگی به دریافت‌های اجباری. حمایت داوطلبانه خانواده‌ها ارزشمند است؛ اما دانش‌آموز نباید میان نیاز مدرسه و ناتوانی مالی خانواده گرفتار شود. کمبود بودجه نیز بدون بررسی حساب‌ها، دلیل محکوم‌کردن یک مدیر مشخص نیست.
مدرسه فرزند شما هزینه‌ها و اختیاری یا اجباری‌بودن آنها را چگونه توضیح می‌دهد؟ تجربه‌تان را بدون نام و مشخصات دانش‌آموزان، در باکس دیدگاه‌های انتهای خبر بنویسید.