آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی و هنری: نام تینتو براس برای بسیاری با سینمای اروتیک ایتالیا گره خورده است، اما مسیر او از تجربه‌های جسورانه دهه شصت میلادی آغاز شد؛ سال‌هایی که تدوین، رنگ و شکستن روایت معمول برایش به اندازه موضوع فیلم اهمیت داشت. درگذشت او فرصتی است برای دیدن این کارنامه طولانی، فراتر از شهرت چند اثر جنجالی.
تینتو براس در ۹۳سالگی درگذشت
خانواده این فیلم‌ساز به خبرگزاری ایتالیایی آنسا اعلام کردند که او صبح چهارشنبه ۴ نوامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۳ آبان ۱۴۰۵، در رم درگذشت. کاترینا وارزی، همسرش، و فرزندانش بونیفاچو و بئاتریچه این خبر را اعلام کردند. براس متولد ۲۶ مارس ۱۹۳۳ بود و ۹۳ سال داشت. شبکه رای نیز خبر خانواده را بازتاب داده است؛ بنابراین مبنای اعلان درگذشت، اطلاع‌رسانی خانواده به آنساست.
در اطلاع‌رسانی اولیه، علت پزشکی مرگ اعلام نشده است. خانواده گفته‌اند مراسم بدرقه خصوصی خواهد بود. تا اعلام اطلاعات معتبر تازه، نسبت‌دادن مرگ او به بیماری مشخص یا انتشار جزئیات حدسی درباره مراسم، مستند نیست.
تینتو براس که بود؟ از حقوق تا سینماتک پاریس
نام اصلی او جووانی براس، Giovanni Brass، بود و با نام حرفه‌ای Tinto Brass شناخته می‌شد. در میلان و در خانواده‌ای با ریشه ونیزی به دنیا آمد. بنا بر زندگی‌نامه منتشرشده از سوی بینال ونیز، پس از تحصیل حقوق، در سال ۱۹۵۷ به پاریس رفت و در سینماتک فرانسه زیر نظر آنری لانگلوا کار کرد. همکاری با یوریس ایونس و روبرتو روسلینی نیز بخشی از شکل‌گیری تجربه سینمایی او بود.
نخستین فیلم بلندش، «Chi lavora è perduto» در سال ۱۹۶۳، از همان ابتدا با مسئله سانسور روبه‌رو شد. او فقط کارگردان نبود؛ تدوین در هویت حرفه‌ای‌اش جای مهمی داشت. مرور این دوره نشان می‌دهد تقلیل تمام کارنامه او به فیلم‌های بزرگسالانه سال‌های بعد، بخش مهمی از تجربه‌های نخستینش را نادیده می‌گیرد.
فیلم‌های مهم؛ شهرتی فراتر از یک عنوان
مرورهای منتشرشده پس از درگذشت، از جمله گزارش رولینگ‌استون ایتالیا، چند ایستگاه متفاوت در کارنامه او را برجسته کرده‌اند:
- «سالون کیتی»؛ Salon Kitty، ۱۹۷۶: از آثار شناخته‌شده دوره‌ای که نام براس با سینمای اروتیک پیوند پررنگ‌تری پیدا کرد.
- «کالیگولا»؛ Caligula، ۱۹۷۹: از مشهورترین و جنجالی‌ترین عنوان‌های مرتبط با کارنامه او؛ اثری که شناخت نسخه‌های مختلفش برای بررسی دقیق آن اهمیت دارد.
- «کلید»؛ La chiave، ۱۹۸۳: با بازی استفانیا ساندرلی، از فیلم‌هایی که در گزارش رای نیز به‌عنوان اثر شاخص او یاد شده است.
- «میراندا»؛ Miranda، ۱۹۸۵، و «پاپریکا»؛ Paprika، ۱۹۹۱: دو عنوان دیگر از دوره تثبیت شهرت او در این گونه سینمایی.
این فهرست معرفی مسیر حرفه‌ای است، نه توصیه یکسان برای همه مخاطبان. آثار این دوره موضوعات بزرگسالانه دارند. بحث درباره جایگاه براس نیز لزوماً به معنای تأیید همه انتخاب‌های هنری او نیست؛ می‌توان هم نقش او در تاریخ سینمای ایتالیا را بررسی کرد و هم نگاه انتقادی به بازنمایی بدن و روابط در آثارش داشت.
بازگشت به ونیز ۲۰۲۶، این بار با مرمت یک فیلم قدیمی
چند هفته پیش از درگذشت، سینمای اولیه براس دوباره در مرکز توجه نهادی قرار گرفت. طبق اعلام رسمی بینال، نسخه مرمت‌شده ۴K فیلم «Col cuore in gola»، با عنوان انگلیسی «Deadly Sweet» و برگردان لفظی «شیرینی مرگبار»، محصول ۱۹۶۷، برای پیش‌گشایش هشتادوسومین جشنواره ونیز انتخاب شد. این تریلر پاپ در لندن فیلم‌برداری شده بود و ژان‌لویی ترنتینیان و اوا آولین در آن بازی می‌کردند.
مرکز تجربی سینمای ایتالیا، CSC، توضیح داده که مرمت با حمایت نتفلیکس و همکاری صاحب حقوق اثر، کامپس فیلم، انجام شد. برنامه اول سپتامبر با حضور وارزی و آولین برگزار شد؛ براس به دلیل ارزیابی پزشکی تازه نتوانست سفر کند. پس نباید نمایش فیلم یا تجلیل از او را با حضور شخصی‌اش در آن مراسم یکی دانست. برای زمینه گسترده‌تر این دوره، گزارش برندگان جشنواره ونیز ۲۰۲۶ نیز قابل مطالعه است.
تماشای قانونی آثار؛ چه چیزی تأیید شده است؟
حمایت نتفلیکس از مرمت، به‌خودی‌خود به معنای در دسترس‌بودن فیلم در فهرست پخش این سرویس یا امکان تماشای آن از ایران نیست. برای انتخاب نسخه معتبر، این سه نکته را بررسی کنید:
- عنوان اصلی، سال و نسخه فیلم را با معرفی صاحب حقوق یا توزیع‌کننده تطبیق دهید.
- در همان سرویس رسمی، دسترسی کشور، نیاز به اشتراک و زبان زیرنویس را ببینید.
- دانلود آفلاین داخل برنامه را با دریافت فایل مستقل یکی ندانید؛ هر کدام تابع مجوز همان سرویس است.
در زمان تهیه این گزارش، دسترسی فعلی از ایران، زیرنویس فارسی و امکان دانلود قانونی آثار یادشده مستقلاً تأیید نشده است. میراث براس اکنون موضوع بازخوانی است: فیلم‌سازی با تجربه‌های فرمی اولیه و شهرتی بحث‌برانگیز که نمی‌توان تمام مسیرش را در یک برچسب خلاصه کرد.
تحریریه آسیانیوز ایران درگذشت تینتو براس را به خانواده، همکاران و دوستدارانش تسلیت می‌گوید.
پرسش‌های رایج: