حاجی غلاممحمد، از متنفذان قومی ولسوالی شهرستان ولایت دایکندی، در خانه‌اش کشته شده است. گزارش‌های محلی درباره زمان دقیق و شیوه حمله یکسان نیستند؛ درباره انگیزه نیز روایت نزدیکان او با پاسخ اداره طالبان تفاوت دارد. هیچ‌یک از گزارش‌های بررسی‌شده، شناسایی مستقل و مستند عاملان قتل را نشان نمی‌دهد.
به گزارش آسیانیوز ایران، این گزارش در یکشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۵، گزارش‌های اطلاعات روز در ۹ عقرب (۹ آبان، ۳۱ اکتبر) و افغانستان اینترنشنال در ۱۱ عقرب (۱۱ آبان، ۲ نوامبر) را مرور می‌کند. این تاریخ‌ها زمان انتشار منابع‌اند، نه خبر وقوع قتل در امروز.
از قتل در شهرستان چه می‌دانیم؟
اطلاعات روز به نقل از منابع محلی، محل رویداد را خانه غلاممحمد در منطقه غوچان ولسوالی شهرستان معرفی کرده است. افغانستان اینترنشنال نیز نام همین منطقه و کشته‌شدن او در خانه را گزارش می‌کند. این بخش، نقطه مشترک روایت‌هاست.
در جزئیات زمانی اختلاف وجود دارد: اطلاعات روز از شام جمعه، ۸ عقرب، سخن می‌گوید؛ افغانستان اینترنشنال روایت منابع خود را به حوالی نیمه‌شب شنبه، ۹ عقرب، نسبت می‌دهد. شرح چگونگی ورود یا نزدیک‌شدن مهاجمان نیز در دو گزارش یکسان نیست. به همین دلیل، ساعت و مسیر دقیق حمله در این گزارش واقعیت قطعی معرفی نمی‌شود.
حاجی غلاممحمد که بود؟
غلاممحمد در گزارش‌ها به‌عنوان یک بزرگ قومی و از محاسن‌سفیدان منطقه غوچان شناخته می‌شود. منابع اطلاعات روز او را فردی با زندگی عادی و بدون پیشینه فعالیت نظامی یا سیاسی توصیف کرده‌اند؛ این توصیف به همان منابع محلی منسوب است.
زندگی‌نامه عمومی و قابل اتکای مفصلی از او در دست نیست. سن، تحصیلات، مسئولیت رسمی یا جزئیات خانوادگی‌اش در منابع بررسی‌شده روشن نشده و نمی‌توان اطلاعات افراد هم‌نام را به او نسبت داد.
روایت نزدیکان و پاسخ اداره طالبان
افغانستان اینترنشنال به نقل از منابع محلی نوشته است که نزدیکان غلاممحمد، قتل او را انتقام‌جویانه و مرتبط با افراد طالبان می‌دانند. این رسانه، نامطلوب‌بودن رابطه او با طالبان را نیز به منابع خود نسبت داده است؛ این گفته‌ها به‌تنهایی مسئولیت کیفری فرد یا گروهی را ثابت نمی‌کند.
در مقابل، طبق همین گزارش، دفتر والی طالبان در دایکندی ضمن تأیید کشته‌شدن او، دست‌داشتن اعضای این گروه را رد کرده و انگیزه را خصومت شخصی خوانده است. اداره محلی گفته نیروهایش برای شناسایی و بازداشت عاملان تلاش می‌کنند. نام یک سخنگوی مشخص در متن این پاسخ نیامده و اصل اطلاعیه رسمی جداگانه در منابع در دسترس بررسی نشده است.
چه پرسش‌هایی هنوز بی‌پاسخ مانده است؟
- عامل یا عاملان حمله چه کسانی بوده‌اند؟
- ادعای انتقام‌جویی یا روایت خصومت شخصی بر چه شواهدی استوار است؟
- آیا نتیجه‌ای مستند از بررسی پرونده منتشر خواهد شد؟
انتساب انگیزه، جای تحقیق شفاف را نمی‌گیرد. اداره طالبان که مسئولیت عملی تأمین امنیت منطقه را در اختیار دارد، باید درباره حفاظت از باشندگان و روند رسیدگی پاسخ‌گو باشد. روایت نزدیکان نیز برای تبدیل‌شدن به نتیجه قطعی، به شواهد قابل بررسی نیاز دارد.
دسترسی مستقل به اطلاعات، برای روشن‌شدن چنین پرونده‌هایی اهمیت دارد. آسیانیوز ایران پیش‌تر در گزارشی درباره فشار بر رسانه‌های افغانستان به وضعیت یک روزنامه‌نگار محلی در دایکندی پرداخته بود. آن گزارش، پیشینه جداگانه‌ای درباره شرایط اطلاع‌رسانی است و مدرکی درباره عامل قتل غلاممحمد محسوب نمی‌شود.
تا روشن‌شدن نتیجه بررسی مستند، اصل کشته‌شدن این متنفذ قومی باید از روایت‌های تأییدنشده درباره مسئولیت قتل جدا بماند. تحریریه آسیانیوز ایران به خانواده و نزدیکان حاجی غلاممحمد تسلیت می‌گوید.