وقتی درباره حمایت از کودکان حرف میزنیم، پرسش اصلی فقط این نیست که چند برنامه یا همایش برگزار شده است. مهمتر آن است که کودک در معرض خطر، بدون ترس از سرزنش و آشکارشدن زندگی خصوصیاش، به یک مسیر امن و قابل اعتماد برای کمک دسترسی داشته باشد.
به گزارش آسیانیوز ایران، چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، روز جهانی پیشگیری از بهرهکشی، آزار و خشونت جنسی علیه کودکان و حمایت از بهبودی آسیبدیدگان است. سازمان ملل این مناسبت را در سال ۲۰۲۲ به رسمیت شناخت. موضوع آن، پیشگیری و حمایت است؛ نه بازگویی جزئیات آسیب یا تبدیل تجربه خصوصی کودکان به محتوای هیجانانگیز.
۱۸ نوامبر چه چیزی را یادآوری میکند؟
قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل با شماره A/RES/77/8 بر پیشگیری در محیط آنلاین و خارج از آن، دسترسی به عدالت و حمایت از روند بهبودی تأکید دارد. پرهیز از انگزنی و حفظ کرامت و حقوق کودکان نیز بخشی از همین نگاه است. این مناسبت با روز جهانی کودک در ۲۰ نوامبر تفاوت دارد؛ هرچند هر دو به مسئولیت بزرگسالان و نهادها در قبال حقوق کودک مربوطاند.
شورای اروپا که از سال ۲۰۱۵ روز اروپایی حمایت از کودکان در برابر بهرهکشی و آزار جنسی را برگزار میکند، موضوع برنامه ۲۰۲۶ خود را «گزارشگری اخلاقی رسانهها درباره خشونت جنسی علیه کودکان» قرار داده است. این عنوان، موضوع برنامه شورای اروپاست و نباید آن را شعار واحد تمام نهادهای سازمان ملل معرفی کرد.

وعدههای تازه مانیل؛ هنوز نه کارنامه اجرا
سازمان جهانی بهداشت در اطلاعیه ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد بیش از ۲۳۰ تعهد تازه دولتها قرار است در دومین نشست جهانی پایاندادن به خشونت علیه کودکان در مانیل، در روزهای ۱۸ و ۱۹ نوامبر، مطرح شود. این تعهدها به مجموعه انواع خشونت مربوطاند و همه آنها را نمیتوان برنامه اختصاصی مقابله با آزار جنسی نامید.
به گفته این سازمان، شمار تعهدها از نشست ۲۰۲۴ بوگوتا به بیش از ۶۳۰ مورد از ۱۴۰ کشور میرسد. این ارقام، شمار وعدهها و تعهدهای اعلامی است؛ نه تعداد برنامههایی که اثربخشی آنها ثابت شده است. برای سنجش پیشرفت، باید بودجه، مسئول اجرا، دسترسی به خدمات و نتیجه قابل ارزیابی هر برنامه روشن باشد. در منابع بررسیشده برای این گزارش، حضور یا تعهد مشخص ایران در نشست مانیل احراز نشده است.
پیوند موضوع با ایران: نقش مددکاری بیمارستانی
یونیسف ایران در گزارشی به تاریخ ۶ ژانویه ۲۰۲۶، از همکاری با وزارت بهداشت در یک برنامه تخصصی برای مدیران، پرستاران و مددکاران ۲۲ بیمارستان اطفال خبر داد. کارشناسان بهزیستی نیز در این برنامه حضور داشتند و اتحادیه اروپا از آن حمایت مالی کرده بود. هدف، تقویت شناسایی و حمایت از کودکان در معرض خطر و حرکت به سوی کمیتههای حمایت از کودک در بیمارستانها عنوان شد.
در همان گزارش آمده است که طی یک دوره ششماهه در سال ۲۰۲۵، حدود ۴۵۹۰ کودک در معرض خطر در بیمارستانها شناسایی شدند و بیش از ۷۰ درصد شناساییها به دست مددکاران آموزشدیده انجام شد. این عدد مربوط به انواع خطرهای حمایتی است؛ نه شمار کودکان دچار آزار جنسی و نه برآورد شیوع آن در کل ایران. از یک گزارش آموزشی نیز نمیتوان نتیجه گرفت که همه بیمارستانها اکنون خدمات یکسان و کامل ارائه میکنند.
حمایت، بدون افشای زندگی کودک
توجه عمومی زمانی به حمایت نزدیک میشود که هویت و زندگی خصوصی کودک را به خطر نیندازد. انتشار نام، تصویر قابل شناسایی یا جزئیات خانوادگی برای جلب توجه، با هدف حفظ کرامت او سازگار نیست. موضوع رسانه، باید مسئولیت نهادها و مسیر کمک باشد، نه کنجکاوی درباره زندگی آسیبدیده.
در گزارش روز مقابله با قلدری در مدرسه نیز به همین مسئله پرداختهایم: داشتن یک مسیر روشن و قابل پیگیری برای شنیدن کودک، از شعارهای مناسبتی مهمتر است. پیشگیری از آزار، مسئولیتی نیست که بتوان آن را فقط بر دوش خود کودک گذاشت.
شما کدام بخش از حمایت نهادی را نیازمند پاسخگویی روشنتر میدانید: آموزش کارکنان، دسترسی به مددکار یا پیگیری گزارشها؟ لطفاً در نظرها، نام و مشخصات کودکان یا روایتهای قابل شناسایی از زندگی خصوصی آنان را منتشر نکنید.