رقم یورویی جریمه، خبر مصوبه تازه مجلس را برجسته کرده است؛ اما برای فهم آن باید از عدد فراتر رفت: این ماده چه رفتاری را هدف گرفته، چه نسبتی با مجازاتهای دیگر دارد و در کدام مرحله قانونگذاری قرار گرفته است؟
به گزارش آسیانیوز ایران، مهر در گزارش چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ از موافقت مجلس با اصلاح ماده ۱۵ طرح مقابله با نفوذ خبر داد. آنچه در این گزارش احراز شده، رأی مجلس به یک ماده است؛ نه تأیید نهایی، ابلاغ یا لازمالاجراشدن قانون.
جریمه ۵ تا ۱۰ هزار یورو برای چه کسی پیشبینی شده؟
بر پایه متن بازتابیافته در گزارش مهر، ماده اصلاحی درباره تبعه خارجی است که مرتکب اقدامی مغایر امنیت یا منافع ملی جمهوری اسلامی ایران، یا یکی از جرایم موضوع طرح شود. برای چنین موردی، جزای نقدی معادل پنجهزار تا دههزار یورو در کنار مجازات جرم و محرومیتهای قانونی دیگر پیشبینی شده است.
تبصره نیز مانع اجرای محدودیتها و مجازاتهای مقرر در سایر قوانین نمیشود. بنابراین این رقم، در متن گزارششده جایگزین همه مجازاتهای دیگر نیست. از سوی دیگر، ماده را نمیتوان به «جریمه همه اتباع خارجی صرفاً به دلیل حضور در ایران» خلاصه کرد؛ تابعیت بهتنهایی شرط کافیِ بیانشده در این متن نیست.

در جلسه مجلس چه اتفاقی افتاد؟
تسنیم در گزارش ساعت ۱۱:۲۶ همین روز نوشت پیشنهاد اصلاح کل ماده ۱۵، پس از ارجاع از کمیسیون، با ۱۵۵ رأی موافق، ۱۹ رأی مخالف و دو رأی ممتنع از مجموع ۱۷۶ نماینده حاضر تصویب شد. جلسه بهصورت مجازی برگزار شده و موضوع، ادامه رسیدگی به جزئیات طرح بوده است.
مهر نیز بررسی گزارش کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی و موافقت با اصلاح این ماده را گزارش کرده است. متن در دسترس تحریریه، گزارشهای خبری از رأی و مفاد ماده است؛ نسخه امضاشده مصوبه نهایی و سند ابلاغ اجرایی مستقلاً در دسترس قرار نگرفت. خبر، صدور حکم علیه شخص مشخصی را گزارش نمیکند.
چرا تصویب ماده با اجرای قانون تفاوت دارد؟
اصل ۹۴ قانون اساسی، بررسی مصوبات مجلس در شورای نگهبان را پیشبینی کرده و اصل ۱۲۳ به امضا و ابلاغ پس از طی مراحل قانونی مربوط است. برای دنبالکردن این خبر، سه گام را باید جدا دید:
- رأی مجلس به ماده اصلاحی در جریان رسیدگی به طرح؛ مرحله گزارششده امروز.
- تکمیل مسیر بررسی و تعیین تکلیف ایرادهای احتمالی به متن نهایی.
- ابلاغ و روشنشدن زمان اجرای متن نهایی.
تا زمان تنظیم این گزارش، تأیید نهایی شورای نگهبان، ابلاغ و تاریخ لازمالاجراشدن این حکم تازه احراز نشده است. بنابراین از خبر امروز نمیتوان وجود تکلیف پرداخت فوری یا آغاز وصول این جریمه را نتیجه گرفت.
پرسش اصلی، فقط مبلغ نیست
از نگاه تحریریه، معیار تشخیص رفتار مشمول مجازات و امکان دفاع در برابر آن، به اندازه رقم جریمه اهمیت دارد. تعبیرهایی مانند امنیت و منافع ملی باید در چارچوب روشن و قابل پیشبینی به کار روند؛ عنوان مقابله با نفوذ نباید جای توضیح دقیق حدود اختیار حکومت و حقوق افراد را بگیرد.
- گزارشهای امروز مبنای تبدیل یورو به ریال یا زمان محاسبه آن را روشن نمیکنند؛ رقم تومانی فرضی ارائه نمیکنیم.
- جزئیات اجرای حکم و دامنه استثناها را نمیتوان بدون متن نهایی حدس زد.
- نقد مصوبه متوجه سیاست و قانونگذاری است، نه ملیت یا هویت مهاجران و اتباع خارجی.
برای پیشینه بخش فرهنگی همین طرح، گزارش مصوبه مربوط به آثار هنری در ۱۰ آبان را بخوانید؛ آن گزارش درباره ماده دیگری است و نباید با رأی تازه ماده ۱۵ یا اجرای نهایی قانون یکی گرفته شود.
این خبر بر گزارش مهر با کد ۷۰۱۵۰۸۳ و گزارش تسنیم با کد ۳۷۵۱۷۰۹ تکیه دارد. دسترسی مستقیم به اصل صفحات در این بررسی محدود بود و متن نمایهشده و بازنشرهای منسوب تطبیق داده شدند؛ مشاهده سند رسمی نهایی ادعا نمیشود.