بهروزرسانی ۲۸ آبان ۱۴۰۵: پس از انتشار اولیه این گزارش در ساعت ۱۴:۰۵ تهران، شینهوا ساعت ۱۴:۱۷ تهران «بیانیه صلح سران چین، روسیه و آمریکا» را منتشر کرد. این متن مشترک چهار بند دارد و نام ایران، اوکراین یا هرمز در آن نیامده است. متن و توضیح چهار بند بیانیه مشترک شنژن را در گزارش تازه بخوانید. گزارش زیر، وضعیت و مواضع اعلامشده بلافاصله پس از پایان نشست را ثبت میکند.
به گزارش آسیانیوز ایران، نشست سهجانبه دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ در شنژن پایان یافت. گزارشگر همراه کاخ سفید از خبرگزاری فرانسه پایان جلسه را ساعت ۱۷:۵۰ به وقت چین، برابر با ۱۳:۲۰ تهران ثبت کرده است. آسوشیتدپرس نیز پایان گفتوگو پس از بیش از یک ساعت را گزارش داد.
با مبنا قرار دادن زمان گزارششده آغاز مذاکرات، حدود ساعت ۱۲ تهران، این نشست نزدیک به ۸۰ دقیقه طول کشید. اما پایان جلسه با اعلام توافق یکی نیست: تا زمان تنظیم این گزارش، متن توافق مشترک سهجانبه درباره ایران یا اوکراین در منابع بررسیشده منتشر نشده است.
درباره ایران چه گفته شد؟
رویترز در گزارش سخنان علنی آغاز نشست نوشت ترامپ بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید کرد و همکاری علیه اشاعه را خواستار شد. این سخن، موضع اعلامشده رئیسجمهوری آمریکا است؛ نه تأیید ساخت سلاح توسط ایران و نه تعهد مشترک چین و روسیه به اجرای سیاست واشنگتن.
اشاره ترامپ به اهمیت عبور بدون وقفه انرژی از تنگه هرمز نیز در گزارش دیدار دوجانبه پیشین او با شی آمده بود. نباید گفتههای آن ملاقات را بدون سند به نتیجه جلسه سهجانبه تبدیل کرد. جزئیات بخش غیرعلنی و اینکه چه پیشنهاد مشخصی درباره جمهوری اسلامی بررسی شده، همچنان نیازمند گزارش یا سند تازه است.
اوکراین و کنترل تسلیحات؛ موضوع گفتوگو، نه توافق اعلامشده
در بخش علنی، ترامپ کاهش جنگافزارهای هستهای و خطر استفاده از آنها را مطرح کرد. پوتین نیز در گزارش رویترز، اوکراین را در چارچوب منافع مشترک برای حل بحرانهای منطقهای برشمرد. وجود این موضوعها در سخنرانی افتتاحیه به معنای توافق بر آتشبس، مرزها، تضمین امنیتی یا جدول اجرای توافق نیست.
برای مرور ترتیب ورود رهبران و سخنان آغازین، گزارش آغاز نشست سهجانبه شنژن را نیز بخوانید؛ این پسخبر، مرحله پایان دیدار را جداگانه ثبت میکند.
چهار محور شی در متن رسمی چین
شینهوا متن سخنان شی را ساعت ۱۷:۰۲ چین، پیش از پایان نشست، منتشر کرد. در آن چهار محور مطرح شده است:
- احترام متقابل، حاکمیت و توجه به حساسیتهای طرف مقابل؛
- همزیستی مسالمتآمیز، جلوگیری از جنگ هستهای و پایبندی به پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای؛
- همکاری اقتصادی و تجاری و حفظ ثبات زنجیرههای تأمین انرژی؛
- گفتوگوی منظم در سطوح بالا و ایجاد سازوکار ارتباط و پیشگیری از بحران.
در همین متن نام ایران و اوکراین نیامده است. این سکوت بهتنهایی اثبات نمیکند که این دو موضوع در جلسه بسته مطرح نشدهاند؛ فقط نشان میدهد متن منتشرشده چه چیزی را ثبت کرده است. پیشنهادهای شی نیز تا وقتی پذیرش مشترک و جزئیات اجرا اعلام نشود، پیشنهاد باقی میمانند.
برای سنجیدن نتیجه باید منتظر چه سندی بود؟
- بیانیه یا گزارش رسمی که موضع مشترک را از سخنان جداگانه رهبران تفکیک کند؛
- جزئیات هر تعهد احتمالی، طرف مسئول و زمان اجرای آن؛
- پاسخ روشن درباره ایران و اوکراین، نه صرفاً تصاویر دستدادن و نشستن پشت یک میز.
جمعبندی فعلی روشن است: دیدار پایان یافته و مواضع علنی قابل گزارشاند، اما نه اعلام یک توافق قطعی درباره ایران و نه حکم به شکست مذاکرات، با شواهد موجود پشتیبانی نمیشود.