آسیانیوز ایران؛ شینهوا عصر پنجشنبه ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۸ آبان ۱۴۰۵، متن «بیانیه صلح سران چین، روسیه و آمریکا» را منتشر کرد. این متن مشترک پس از دیدار دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، در شنژن انتشار یافته و چهار محور دارد.
بهروزرسانی ۲۸ آبان ۱۴۰۵: کاخ سفید نیز نسخه رسمی همین بیانیه چهارمادهای را منتشر کرده است؛ این انتشار، سند تازه یا توافق جداگانهای درباره ایران و اوکراین نیست.
در متن منتشرشده نام ایران، اوکراین یا تنگه هرمز نیامده است. بنابراین وجود این بیانیه را نباید با اعلام توافق مشخص برای پایان جنگ، برنامه هستهای جمهوری اسلامی یا ترتیبات تازه هرمز یکی دانست.
چهار بند بیانیه مشترک شنژن
خلاصه چهار بند، بر پایه متن چینی منتشرشده شینهوا، چنین است:
- سازمان ملل: سه عضو دائم شورای امنیت بر اصلاح سازمان ملل برای پاسخ مؤثرتر به چالشهای جهانی و انجام مأموریت صلح و امنیت آن تأکید کردهاند.
- انرژی: سه کشور افزایش تولید و عرضه فرآوردههای نفتی پالایششده را در برنامه خود قرار داده و اهمیت جریان پایدار انرژی را یادآور شدهاند.
- صلاحیت قضایی: متن بر اصل رضایت دولتها و احترام به مصونیت مقامات تأکید دارد و میگوید دیوان کیفری بینالمللی و نهادهای مشابه نباید از صلاحیت خود سوءاستفاده کنند.
- خطر هستهای: سه رهبر مخالفت با وقوع جنگ هستهای را تکرار کرده و از گفتوگو درباره کاهش ریسک هستهای و جلوگیری از اشاعه خبر دادهاند.
از اعلام پایان نشست تا انتشار سند
گزارش میدانی خبرنگار همراه رئیسجمهوری آمریکا پایان جلسه را ساعت ۱۷:۵۰ به وقت چین، برابر با ۱۳:۲۰ تهران، ثبت کرده بود. شینهوا متن بیانیه را ساعت ۱۸:۴۷:۳۲ چین، برابر با ۱۴:۱۷:۳۲ تهران، منتشر کرده است. از این رو، گزارشهای اولیه درباره پایان دیدار بدون اظهارنظر فوری، با انتشار بعدی این سند دو مرحله متفاوت از یک رویداد هستند.
جزئیات مرحله پیشین در گزارش پایان نشست شنژن آمده است. برای مرور مواضع علنی پیش از جلسه بسته نیز گزارش آغاز دیدار سهجانبه را بخوانید.
درباره ایران چه میتوان و چه نمیتوان گفت؟
ترامپ در سخنان علنی نشست از جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای گفت؛ این موضع واشنگتن بود. متن مشترک تازه، بهجای نامبردن از یک کشور، از جلوگیری از اشاعه و کاهش ریسک هستهای سخن میگوید. تفاوت این دو سطح مهم است: موضع یک رهبر درباره ایران، بهخودیخود معادل پذیرش یک برنامه اجرایی مشترک از سوی هر سه دولت نیست.
- بند انرژی، زمانبندی و حجم افزایش تولید را مشخص نمیکند.
- بند هستهای، جدول کاهش زرادخانهها یا سازوکار بازرسی تازهای اعلام نمیکند.
- در این چهار بند، آتشبس مشخصی برای ایران یا اوکراین اعلام نشده است.
این خبر درباره متن مشترک تازه منتشرشده است، نه صرفاً چهار پیشنهاد شی در سخنرانی افتتاحیه و نه سند عمومی اجلاس اپک. عنوان «صلح» در نام سند نیز بهتنهایی به معنای پایان عملی جنگها نیست.