«ندیمه» داستانش را از کجا آغاز میکند؟
پارک چانووک در «ندیمه» (The Handmaiden، ۲۰۱۶) اقتباس از رمان «انگشتچین» اثر سارا واترز را از انگلستان ویکتوریایی به کره دهه ۱۹۳۰، در دوره اشغال ژاپن، منتقل میکند. طبق معرفی جشنواره کن، سوکی، با بازی کیم تهری، بهعنوان خدمتکار وارد عمارت هیدکو، وارثی ژاپنی با بازی کیم مینهی، میشود. خانه زیر نفوذ عموی هیدکو است و ورود سوکی هم از ابتدا بخشی از یک نقشه است. همین مقدار برای درک سؤال اصلی کافی است: در خانهای که هر کس چیزی را از دیگری پنهان میکند، چطور میشود اعتماد کرد؟
چرا بعضی صحنهها را دوباره میبینیم؟
ابتدا بخش مهمی از آنچه در عمارت میگذرد از نگاه سوکی به ما میرسد؛ ما هم مثل او از گذشته و انگیزههای هیدکو کمتر خبر داریم. وقتی روایت سمت هیدکو میچرخد، برخی موقعیتها آشنا هستند ولی معنی رفتارها عوض میشود. پارک در گفتوگو با مجله Interview تغییر زاویه دید دو زن را توضیح میدهد و در مصاحبه منتشرشده از سوی پخشکننده Cineart نیز از بازی نگاهها میان شخصیتها میگوید.
یک راه خواندن فیلم این است: بار اول میپرسیم «چه شد؟» و بار دوم «چه کسی حق داشت ماجرا را تعریف کند؟». تکرار بهجای توضیح کلامی، فاصله میان تصور یک شخصیت و تجربه دیگری را آشکار میکند.
پارک چانووک در برنامه معرفی «ندیمه» در جشنواره لومیر، ۲۰۱۶؛ عکس آرشیوی.
صمیمیت چه ربطی به قدرت دارد؟
در یک خط از داستان، نگاه و رفتار دو زن زیر نظر کسانی است که میخواهند برای زندگیشان تصمیم بگیرند. در خط دیگر، اعتماد میان آن دو میتواند نقشهای را که دیگران برایشان طراحی کردهاند به هم بزند. این کشمکش به صحنههای صمیمی کارکرد روایی میدهد؛ مسئله اختیار و حق انتخاب شخصیتهاست.
این تحلیل به معنی پایان بحث درباره نگاه مردانه در سینما نیست. دادن زاویه دید مستقل به زنان یک تصمیم روایی است؛ اینکه دوربین در هر قاب چگونه به آنها نگاه میکند، پرسشی جداست. دو تماشاگر میتوانند درباره تصویربرداری اختلاف داشته باشند و در عین حال موافق باشند که رابطه سوکی و هیدکو برای مسیر داستان تعیینکننده است. برای مقایسه، نقد «پرتره بانویی در آتش» را بخوانید که در آن رابطه دو زن از مسیر دیگری، یعنی نگاه متقابل، روایت میشود.
از روی برچسب «فیلم صحنهدار» چه چیزهایی را نمیفهمیم؟
این برچسب درباره وجود صحنههای جنسی نشانهای کلی میدهد، اما ردهبندی سنیِ یک نسخه یا نقش صحنهها در داستان را مشخص نمیکند. در نقد سینمای اروتیک، پرسش مفید این است: اگر فقط برچسب را بخوانیم، آیا متوجه میشویم این رابطه چرا تصمیم شخصیتها را تغییر میدهد؟ در «ندیمه»، پاسخ نه است؛ بخش مهم روایت در فاصله میان دو زاویه دید شکل میگیرد.
منابع: معرفی رسمی جشنواره کن، گفتوگوی پارک چانووک با مجله Interview و گفتوگوی او در بسته مطبوعاتی Cineart.
اعتبار تصاویر: tenasia10، نشست معرفی فیلم (CC BY 3.0) و Vincent Lefèvre، جشنواره لومیر (CC BY 2.0)، هر دو از ویکیمدیا کامنز، با برش و واترمارک.
اگر فیلم را دیدهاید، بگویید تغییر زاویه کدام بخش نگاهتان را به یکی از شخصیتها عوض کرد؛ لطفاً پایان را لو ندهید.
آسیانیوز ایران