راز استقبال از بورس تهران، پس از مکانیسم ماشه!

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

بورس تهران این روزها معمایی بزرگ را پیش روی ناظران اقتصادی قرار داده است. در حالی که فعال‌سازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران، باید موجب فرار سرمایه از بازار پرریسک سهام می‌شد، شاهد رشدی شگفت‌انگیز در شاخص کل بودیم. در سه روز متوالی معاملاتی، بورس تهران با ثبت رشد ۱۷۶,۴۱۷ واحدی، خود را به مرز ۲.۷ میلیون واحد رساند و همه پیش‌بینی‌ها را نقض کرد. این رفتار متناقض در شرایطی رخ داد که همزمان با تصمیم تروئیکای اروپایی، بازارهای موازی نیز شاهد التهاب بودند. دلار تا محدوده ۱۱۰,۵۲۰ تومان پیش رفت، طلای ۱۸ عیار به ۱۰.۴ میلیون تومان رسید و سکه امامی نیز در آستانه ۱۱۲.۶ میلیون تومان ایستاد. معمولاً در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاران به سوی بازارهای امن‌تر مانند طلا و ارز هجوم می‌برند، اما این بار داستان متفاوت بود.

تحلیلگران معتقدند این پدیده را باید در منطق خاص حاکم بر اقتصاد ایران جستجو کرد. در شرایطی که تورم به عنوان مهم‌ترین متغیر اقتصادی مطرح است، سرمایه‌گذاران به دنبال دارایی‌هایی می‌روند که ارزش سرمایه آنها را حفظ کند، بلکه بتواند در برابر تورم افسارگسیخته نیز ایمنی ایجاد کند. در این میان، سهام شرکت‌های صادرات‌محور به عنوان پناهگاهی امن ظاهر شدند. رشد چشمگیر شاخص در روزهای ۵، ۶ و ۷ مهرماه—به ترتیب ۵۳,۲۷۰ واحد، ۶۱,۰۰۰ واحد و ۶۱,۱۴۷ واحد—نشان از ورود نقدینگی سرگردان به بازار سهام دارد. این نقدینگی که از بازارهای موازی خارج شده، در پی یافتن مقصدی بود که همسو با افزایش نرخ ارز حرکت کند و در این مسیر، بورس را به عنوان گزینه‌ای معقول انتخاب کرد.

مکانیسم اثرگذاری تحریم بر بورس

• افزایش نرخ ارز و تأثیر مستقیم بر سودآوری شرکت‌های صادراتی
• ایجاد انتظارات تورمی و فرار از پول نقد
• تغییر ترجیحات سرمایه‌گذاری به سوی دارایی‌های واقعی
• اثرگذاری بر صورت‌های مالی شرکت‌های دارای دارایی ارزی

صنایع برنده در دوران تحریم

• پتروشیمی‌ها

  درآمد دلاری و هزینه ریالی

• فلزات اساسی

  وابستگی به قیمت‌های جهانی

• معدنی‌ها

  صادرات محور بودن

• بانک‌ها

  دارایی‌های ارزی و سرمایه‌گذاری‌های خارجی

رفتارشناسی سرمایه‌گذاران

• انتقال نقدینگی از بازارهای موازی به بورس
• تغییر نگاه از سفته‌بازی به سرمایه‌گذاری مولد
• توجه به سهام به عنوان پوشش در برابر تورم
• افزایش اقبال به سهام با پشتوانه دارایی‌های فیزیکی

عوامل محرک رشد شاخص

• جهش نرخ دلار و اثر آن بر سودآوری شرکت‌ها
• ورود نقدینگی سرگردان به بازار سهام
• تغییر انتظارات تورمی و بازدهی واقعی
• تجربه تاریخی از عملکرد بورس در شرایط تحریمی

ریسک‌های پیش رو

• امکان اصلاح قیمت‌ها پس از رشد سریع
• تأثیر تحریم بر صنایع غیرصادراتی
• مداخله رگولاتوری برای کنترل بازار
• کاهش تقاضای داخلی به دلیل تورم

چشم‌انداز بلندمدت

• تداوم جذابیت سهام دلاری در صورت تداوم تورم
• امکان تغییر روند با بهبود فضای سیاسی
• اثرگذاری سیاست‌های داخلی بر روند بازار
• اهمیت تنوع‌بخشی در سبد سرمایه‌گذاری