آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
وضعیت ذخایر استراتژیک کشور به مرحله هشدار رسیده است. هشدارهایی که هفت ماه پیش توسط مسئولان بخش کشاورزی داده شد، نادیده گرفته شده و امروز کشور با بحران جدی در تأمین مواد غذایی روبرو است. مدیرعامل اتحادیه سراسری تعاونیهای کشاورزی دامداران از کاهش ذخایر استراتژیک به کمتر از ۱۰ درصد خبر داده است. این رقم بیسابقه نشان میدهد کشور در آستانه یک بحران غذایی تمام عیار قرار دارد.
مجتبی عالی در گفتوگو با اقتصاد ۲۴ تأکید کرد که اگر هشدارهای هفت ماه پیش جدی گرفته میشد، امروز با این وضعیت بحرانی روبرو نبودیم. او وضعیت کنونی را نتیجه مستقیم سوء مدیریت میداند. به گفته وی، حتی ذرت که از پایهایترین نهادههای دامی است نیز تمام شده است. این یعنی هر لحظه امکان دارد زنجیره تولید محصولات پروتئینی در کشور متوقف شود. عالی مدیریت بازار نهادههای دامی را در انحصار چند شرکت محدود دانست. او گفت سه یا چهار شرکت واقعی وجود دارند که عملاً مانند یک نفر عمل کرده و گرداننده اصلی بازار هستند. وزیر جهاد کشاورزی به دلیل ناآشنایی با جغرافیای خرید نهادهها مورد انتقاد شدید قرار گرفته است. به گفته عالی، وزیر نمیداند در روسیه، اوکراین یا برزیل چه زمانی فصل برداشت ذرت است.
این در حالی است که قیمت نهادهها به شدت در حال افزایش است. قیمت سویا از مرز سی هزار تومان گذشته و این افزایش قیمت مستقیماً بر قیمت محصولات نهایی تأثیر خواهد گذاشت. پیشبینی میشود در صورت تداوم این روند، در دو تا سه ماه آینده تولید به طور کامل از بین خواهد رفت. این یعنی کشور با بحران جدی کمبود مواد غذایی روبرو خواهد شد.
بحران مدیریتی در وزارت جهاد کشاورزی
وزارت جهاد کشاورزی در هفت ماه گذشته هشدارهای کارشناسی را نادیده گرفته است. این هشدارها که توسط مدیرعامل اتحادیه دامداران و دیگر کارشناسان داده شده بود، به موقع مورد توجه قرار نگرفت. عدم اشراف وزیر جهاد کشاورزی به جغرافیای خرید نهادهها یکی از عوامل اصلی این بحران است. وزیر درک درستی از زمان مناسب خرید نداشته و از فرصتهای طلایی خرید در بازارهای جهانی بیاطلاع مانده است. مدیریت ناکارآمد موجب شده تصمیمگیریهای اشتباه در زمانهای حساس صورت گیرد. این تصمیمگیریها نهایتاً به کاهش ذخایر استراتژیک به کمتر از ۱۰ درصد منجر شده است.
انحصار در بازار نهادههای دامی
بازار نهادههای دامی در انحصار سه یا چهار شرکت محدود قرار دارد. این شرکتها عملاً مانند یک نفر عمل کرده و گرداننده اصلی بازار هستند. انحصار موجود موجب شده قیمتنهادهها به صورت مصنوعی افزایش یابد. قیمت سویا که از نهادههای اصلی دامداری است از مرز سی هزار تومان گذشته است. این انحصار همچنین امکان نظارت و کنترل بازار را از دولت گرفته است. در چنین شرایطی، تصمیمگیریهای کلان با تأخیر و اغلب با اشتباه همراه است.
تأثیر بحران بر تولید و قیمتها
کمبود نهاده مستقیماً بر تولید محصولات پروتئینی تأثیر خواهد گذاشت. پیشبینی میشود تولید مرغ و گوشت در ماههای آینده به شدت کاهش یابد. کاهش تولید به معنای افزایش قیمت محصولات نهایی است. قیمت گوشت قرمز و مرغ ممکن است دو تا سه برابر افزایش یابد. این افزایش قیمت مستقیماً بر سبد غذایی خانوارها تأثیر خواهد گذاشت. در شرایط کنونی اقتصادی، این افزایش قیمت میتواند به بحران اجتماعی منجر شود.
بیاثری وعدههای مسئولان
وعدههای مکرر مسئولان مبنی بر بازگشت آرامش به بازار محقق نشده است. مردم در بازار، کاهش قیمت را احساس نکردهاند. ادعای وزیر جهاد کشاورزی درباره پایان قیمت ۳۰۰ هزار تومانی گوشت با واقعیت بازار همخوانی ندارد. قیمت گوشت در بازار همچنان در سطوح بالا در نوسان است. این شکاف بین وعده و عمل، اعتماد عمومی به مسئولان را کاهش داده است. ادامه این روند میتواند به بیاعتمادی کامل بینجامد.
راهکارهای برونرفت از بحران
ضرورت دارد وزارت جهاد کشاورزی با تشکیل تیم کارشناسی ویژه، فوراً نسبت به تأمین نهاده اقدام کند. این تیم باید از افراد با تجربه و آشنا به بازارهای جهانی تشکیل شود. میبایست نظام انحصاری حاکم بر بازار نهادهها شکسته شود. ورود بازیگران جدید به بازار میتواند به تعادل قیمتها کمک کند. شفافسازی در مورد وضعیت واقعی ذخایر استراتژیک ضروری است. مردم حق دارند از وضعیت واقعی موجودیهای کشور مطلع باشند.