واریز یارانه تغذیه مادران دارای نوزاد همزمان با شب یلدا

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

شب یلدا، بلندترین شب سال، امسال با هدیه‌ای ویژه برای مادران دارای نوزاد همراه شده است. دولت در اقدامی حمایتی، واریز مرحله دوم یارانه تغذیه مادران دارای نوزاد کمتر از دو سال را به همین مناسبت برنامه‌ریزی کرده است. معاون رفاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد که یارانه تغذیه مضاعف مادران دارای نوزاد کمتر از دو سال در دهک‌های چهارم و پنجم درآمدی، روز یکشنبه همزمان با شب یلدا به حساب کالابرگ سرپرستان خانوار واریز خواهد شد. این اقدام بخشی از برنامه حمایت تغذیه‌ای دولت از مادران شیرده و نوزادان است که به منظور بهبود سلامت مادر و کودک و کاهش فشار اقتصادی بر خانواده‌های دارای فرزند خردسال اجرایی می‌شود. یارانه تغذیه مضاعف مادران، مبلغی جداگانه علاوه بر یارانه نقدی معمول است که با هدف تأمین بخشی از هزینه‌های تغذیه سالم مادران در دوران شیردهی طراحی شده است. تغذیه مناسب مادران شیرده نه تنها برای سلامت خود آنان، بلکه برای رشد و نمو نوزاد نیز حیاتی است. این حمایت مالی به خانواده‌های دهک‌های چهارم و پنجم محدود شده است که معمولاً جزو اقشار متوسط رو به پایین جامعه محسوب می‌شوند. دولت با این هدف‌گذاری، قصد دارد کمک را به خانواده‌هایی برساند که از یک سو نیازمند حمایت هستند و از سوی دیگر درآمدشان برای دریافت کمک‌های ویژه به دهک‌های پایین‌تر کافی نیست.

واریز این کمک همزمان با شب یلدا، نمادین نیز هست. یلدا که نماد زایش و تولد دوباره است، با موضوع حمایت از مادر و نوزاد همخوانی معناداری دارد. این زمان‌بندی نشان می‌دهد که دولت سعی کرده اقدامات حمایتی خود را با مناسبت‌های فرهنگی پیوند بزند. خانواده‌های واجد شرایط می‌توانند مبلغ واریزی را از طریق حساب کالابرگ الکترونیک سرپرست خانوار دریافت کنند. این حساب که قبلاً برای دریافت یارانه کالایی استفاده می‌شده، حالا کانالی برای دریافت سایر کمک‌های حمایتی دولت نیز شده است. این اقدام در شرایطی انجام می‌شود که هزینه‌های زندگی و به ویژه قیمت مواد غذایی سالم مانند لبنیات، پروتئین و میوه به طور قابل توجهی افزایش یافته است. حمایت از مادران شیرده می‌تواند به بهبود کیفیت تغذیه آنان و در نتیجه سلامت نسل آینده کشور کمک کند.

تحلیل سیاست حمایت تغذیه‌ای از مادران و نوزادان

سیاست حمایت تغذیه‌ای از مادران شیرده و نوزادان، یک سیاست هوشمندانه و آینده‌نگر است. سرمایه‌گذاری در سلامت مادر و کودک نه تنها یک اقدام انسانی، بلکه یک سرمایه‌گذاری اقتصادی بلندمدت برای کشور محسوب می‌شود. تحقیقات نشان می‌دهد که تغذیه مناسب در ۱۰۰۰ روز اول زندگی (از زمان بارداری تا دو سالگی) تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر سلامت آینده فرد دارد. کودکانی که در این دوره تغذیه مناسبی داشته‌اند، در بزرگسالی از سلامت جسمی و ذهنی بهتر، عملکرد تحصیلی بالاتر و بهره‌وری اقتصادی بیشتری برخوردارند. از سوی دیگر، سلامت مادران شیرده نیز بر کیفیت شیر و رشد نوزاد تأثیر مستقیم دارد. مادرانی که تغذیه مناسبی ندارند، ممکن است با کمبود مواد مغذی ضروری مواجه شوند که هم به سلامت خودشان و هم به رشد نوزاد آسیب می‌زند. بنابراین، حمایت مالی برای بهبود تغذیه مادران، در واقع حمایت دو جانبه از مادر و کودک است.

هدف‌گیری دهک‌های چهارم و پنجم و منطق توزیع

محدود کردن این کمک به دهک‌های چهارم و پنجم درآمدی، تصمیمی حساب شده است. دهک‌های یکم تا سوم معمولاً تحت پوشش برنامه‌های حمایتی گسترده‌تری قرار دارند و کمک‌های خاصی دریافت می‌کنند. دهک‌های بالاتر نیز معمولاً توان مالی کافی برای تأمین تغذیه مناسب را دارند. اما دهک‌های چهارم و پنجم که معمولاً به عنوان اقشار «میان‌درآمد پایین» یا «آسیب‌پذیر غیرفقیر» شناخته می‌شوند، اغلب از شکاف حمایتی رنج می‌برند. آن‌ها نه آنقدر فقیر هستند که در اولویت حمایت‌های ویژه قرار گیرند، و نه آنقدر مرفه که بدون کمک دولت بتوانند هزینه‌های اضافی مانند تغذیه ویژه مادر شیرده را تأمین کنند. این هدف‌گیری باعث می‌شود منابع محدود دولتی به گروهی تخصیص یابد که بیشترین بازدهی را از این حمایت خواهند داشت. خانواده‌های این دهک‌ها معمولاً شاغل هستند و درآمد ثابتی دارند، اما هزینه‌های زندگی فشار زیادی به آنان وارد می‌کند. کمک‌های نسبتاً کوچک می‌تواند به آنان امکان دهد کیفیت تغذیه خود را بهبود بخشند.

مکانیزم اجرا و استفاده از سامانه کالابرگ

استفاده از سامانه کالابرگ الکترونیک برای واریز این کمک، چند مزیت مهم دارد:

1. اولاً، زیرساخت آن از قبل وجود دارد و نیازی به ایجاد سیستم جدید نیست. میلیون‌ها خانوار ایرانی قبلاً در این سامانه ثبت‌نام کرده‌اند و حساب کالابرگ دارند.
2. ثانیاً، این سامانه امکان هدف‌گیری دقیق را فراهم می‌کند. با استفاده از داده‌های موجود در سامانه کالابرگ، دولت می‌تواند به راحتی خانواده‌های دارای نوزاد زیر دو سال در دهک‌های چهارم و پنجم را شناسایی کند.
3. ثالثاً، دریافت‌کنندگان می‌توانند از طریق همان کارت آشنای کالابرگ به این کمک دسترسی پیدا کنند. این کارت در فروشگاه‌های طرف قرارداد قابل استفاده است و دارندگان می‌توانند مواد غذایی مورد نیاز خود را خریداری کنند.

با این حال، یک چالش احتمالی، آگاهی‌رسانی به دریافت‌کنندگان است. همه مادران واجد شرایط ممکن است از این برنامه اطلاع نداشته باشند یا ندانند که چگونه می‌توانند از این کمک استفاده کنند. دولت باید از طریق رسانه‌ها و شبکه‌های بهداشتی، اطلاع‌رسانی گسترده‌ای انجام دهد.

تأثیر اقتصادی و اجتماعی این حمایت

از نظر اقتصادی، این کمک اگرچه مبلغ زیادی نیست، اما می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر رفتار مصرفی خانواده‌ها داشته باشد. مطالعات نشان می‌دهد که کمک‌های نقدی هدفمند اغلب صرف خرید کالاهای اساسی و بهبود تغذیه می‌شود. این کمک می‌تواند به خانواده‌ها امکان دهد مواد غذایی با کیفیت‌تر مانند لبنیات، گوشت، مرغ، ماهی، میوه و سبزیجات تازه خریداری کنند که برای سلامت مادر و کودک ضروری هستند. در شرایط تورمی کنونی، بسیاری از خانواده‌های متوسط مجبور می‌شوند کیفیت سبد غذایی خود را کاهش دهند که این امر به ویژه برای مادران شیرده خطرناک است. از نظر اجتماعی، این اقدام پیام مهمی درباره ارزش‌گذاری دولت بر سلامت مادر و کودک ارسال می‌کند. وقتی دولت برای تغذیه مادران شیرده بودجه خاصی در نظر می‌گیرد، به جامعه نشان می‌دهد که سلامت این قشر برای توسعه کشور اهمیت دارد. این می‌تواند به افزایش حساسیت اجتماعی نسبت به تغذیه سالم مادران و نوزادان نیز کمک کند.

چشم‌انداز آینده و امکان گسترش برنامه

این برنامه اگر موفقیت‌آمیز باشد، می‌تواند الگویی برای سایر اقدامات حمایتی هدفمند شود. دولت می‌تواند با ارزیابی نتایج این طرح، تصمیم بگیرد که آیا آن را به دهک‌های دیگر گسترش دهد یا مبلغ آن را افزایش دهد. یکی از گزینه‌های آینده، گسترش این برنامه به دهک‌های سوم و ششم است. دهک سوم که فقیرتر است، ممکن است نیاز بیشتری داشته باشد. دهک ششم نیز ممکن است در مناطق با هزینه زندگی بالا (مانند کلان‌شهرها) نیازمند حمایت باشد. گزینه دیگر، اضافه کردن اجزای آموزشی به این برنامه است. می‌توان همراه با کمک مالی، آموزش‌های تغذیه‌ای نیز به مادران ارائه داد تا بدانند چگونه با منابع محدود، بهترین تغذیه را برای خود و نوزادشان تأمین کنند. همکاری با مراکز بهداشتی و خانه‌های سلامت می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد. در بلندمدت، این برنامه باید بخشی از یک نظام جامع حمایت از مادر و کودک باشد که شامل مراقبت‌های بهداشتی قبل و بعد از زایمان، مشاوره تغذیه، واکسیناسیون و سایر خدمات ضروری است. حمایت مالی تنها یکی از اجزای این نظام است و باید با سایر خدمات تکمیل شود. در نهایت، واریز این کمک همزمان با شب یلدا، نمادی امیدبخش است. همان‌طور که یلدا نماد پیروزی نور بر تاریکی و آغاز روزهای طولانی‌تر است، این کمک نیز می‌تواند نماد توجه به آینده و سرمایه‌گذاری بر نسل جدید باشد. سلامت مادران و کودکان امروز، تضمین‌کننده توسعه و پیشرفت فردای کشور است.