دستور پلیس راهور برای خارج کردن کامیون‌های فرسوده از خط تولید!

آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:

هشدار جدی رئیس پلیس راهور کشور به صنعت خودروسازی و حمل و نقل سنگین. او خواستار خروج کامیون‌های فرسوده و ناایمن از چرخه تولید کشور شد. سردار تیمور حسینی با اشاره به موفقیت‌های گذشته در حذف خودروهای سواری ناایمن از تولید، اين بار بر ضرورت نوسازی ناوگان باری و کامیون‌های سنگین تأکید کرد. او به طور مشخص از کامیون‌های کلاسیک بنز مدل‌های ۱۹۲۱، ۱۹۲۴ و ۱۹۲۶ نام برد که با وجود قدمت بالای طراحی، هنوز در خط تولید برخی کارخانه‌ها قرار دارند. این درخواست پلیس راهور در حالی مطرح می‌شود که آمار تصادفات جاده‌ای به ویژه حوادث مرگبار مرتبط با وسایل نقلیه سنگین، همچنان نگران‌کننده است. سردار حسینی ادعای جالبی را مطرح کرد: اگر بتوان ناوگان حمل و نقل عمومی و باری کشور را در کوتاه‌ترین زمان ممکن نوسازی کرد، می‌توان تا ۲۰ درصد از تصادفات و جان‌باختگان جاده‌ها کاست.

این یعنی نوسازی ناوگان نه فقط یک موضوع اقتصادی یا صنعتی، که یک ماموریت نجات‌بخش در حوزه ایمنی راه‌هاست. طرحی که می‌تواند سالانه جان صدها نفر را حفظ کند. اما سوال اینجاست: چرا با وجود تاکیدات مکرر، هنوز خودروهای فرسوده و ناایمن در جاده‌های کشور تردد می‌کنند و حتی تولید می‌شوند؟ موانع پیش روی این نوسازی چیست؟ این گزارش، به تحلیل دقیق اظهارات رئیس پلیس راهور، بررسی کامیون‌های مدنظر و چالش‌های پیش روی نوسازی ناوگان حمل و نقل می‌پردازد.

کدام کامیون‌ها هدف هستند؟ بررسی فنی بنز ۱۹۲۱، ۱۹۲۴ و ۱۹۲۶

وقتی رئیس پلیس راهور از مدل‌های ۱۹۲۱، ۱۹۲۴ و ۱۹۲۶ بنز صحبت می‌کند، به کامیون‌هایی اشاره دارد که طراحی پایه و شاسی آن‌ها به دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی بازمی‌گردد. این کامیون‌ها عمدتاً با موتورهای دیزلی پیش‌تزریق (پمپ انژکتوری) تولید می‌شوند که مصرف سوخت بالاتر و آلایندگی بسیار بیشتری نسبت به موتورهای یورو ۴ یا ۵ دارند. از نظر ایمنی، فاقد بسیاری از سیستم‌های مدرن مانند ترمزهای ABS، EBD، سیستم کنترل پایداری (ESP) و کابین‌های ایمن در برابر ضربه هستند. با این حال، به دلیل قیمت پایین، هزینه تعمیرات کم و دسترسی آسان به قطعات، هنوز در خط تولید برخی واحدها (اغلب به صورت مونتاژ یا ساخت داخل) قرار دارند. خروج آن‌ها از چرخه تولید، به معنای پایان یک عصر فناوری در صنعت خودروی کشور است.

رابطه مستقیم ناوگان فرسوده و آمار تصادفات مرگبار

ادعای ۲۰ درصدی کاهش تصادفات با نوسازی ناوگان، بر اساس مشاهدات میدانی و آمارهای مقایسه‌ای است. کامیون‌های فرسوده به دلایل متعددی خطرآفرین هستند:

1. سیستم ترمز ناکارآمد که در سرازیری‌ها و ترمزهای اضطراری جوابگو نیست.
2. فقدان سیستم‌های کمک‌راننده مانند کروز کنترل یا ترمزگر که خستگی راننده را افزایش می‌دهد.
3. روشنایی ضعیف که در شب و شرایط جوی نامساعد خطرساز است.
4. ساختار شاسی و کابین قدیمی که در برابر تصادفات مقاومت کمتری دارد و باعث آسیب‌پذیری بیشتر راننده و سرنشینان می‌شود.

این عوامل در کنار فرسودگی کلی قطعات در خودروهای با عمر بالا، احتمال خطای فنی و انسانی را به شدت افزایش می‌دهد.

چالش‌های اقتصادی نوسازی ناوگان باری

خواسته پلیس هرچقدر هم به جا باشد، با موانع اقتصادی بزرگی روبروست:

1. هزینه بالا

   خرید یک کامیون جدید با استانداردهای روز، برای بسیاری از مالکان خرده‌پا و شرکت‌های حمل و نقل کوچک مقرون به صرفه نیست.

2. نبود سازوکار حمایتی

   برنامه‌های اسقاطی خودروهای سنگین آن‌گونه که برای خودروهای سواری تعریف شده، قدرتمند و جذاب نیست.

3. مشکل اشتغال

   بسیاری از رانندگان و تعمیرکاران، وابسته به فناوری قدیمی این کامیون‌ها هستند و انتقال به فناوری جدید نیازمند آموزش و هزینه است.

4. قیمت تمام‌شده حمل

   نوسازی ناوگان می‌تواند هزینه حمل کالا را افزایش دهد و بر تورم اثر بگذارد.

بدون ارائه بسته‌های تشویقی، وام‌های کم بهره و طرح‌های جایگزین، اجرای این درخواست دشوار خواهد بود.

تجربه حذف خودروهای سواری نا ایمن و درس‌های آن

رئیس پلیس به حذف خودروهای سواری ناایمن اشاره کرد. تجربه خروج پژو ۴۰۵، پراید بدون ایربگ و برخی مدل‌های بسیار فرسوده از خط تولید نشان می‌دهد این فرآیند نیازمند عزم جدی دولت، همکاری صنعت خودروسازی و بسته‌های حمایتی از مصرف‌کننده است. در آن موارد، ترکیبی از اجبار قانونی (تعیین استانداردهای جدید ایمنی و آلایندگی)، فشار افکار عمومی و در نهایت تغییر الگوی تولید خودروسازان مؤثر بود. برای کامیون‌ها نیز باید همین مسیر طی شود: تعیین ضرب‌الاجل برای ارتقای استانداردها، حمایت از تولیدکنندگان برای تغییر خط تولید و کمک به خریداران برای تهیه خودروهای جدید. بدون این سه‌ضلعی، درخواست پلیس در حد یک اعلامیه باقی می‌ماند.

راهکارهای عملیاتی برای تحقق خواسته پلیس راهور

برای عملیاتی کردن این درخواست، اقدامات همزمانی نیاز است:

1. قانونگذاری

   مجلس و دولت باید قانون خروج خودروهای فرسوده از تولید را با تعیین زمان‌بند مشخص تصویب کنند.

2. نظارت بر تولید

   سازمان استاندارد و وزارت صمت باید بر اجرای استانداردهای ایمنی و زیست‌محیطی در خط تولید نظارت شدید داشته باشند.

3. مشوق‌های مالی

   ارائه وام‌های کم بهره، معافیت‌های گمرکی برای واردات قطعات پیشرفته و تسهیلات اسقاط برای مالکان قدیمی.

4. فرهنگسازی

   آگاه‌سازی جامعه و به ویژه صاحبان کامیون‌ها درباره ریسک‌های استفاده از خودروهای فرسوده.

5. توسعه زیرساخت

   ایجاد شبکه‌های تست فنی قدرتمند برای شناسایی و برخورد با کامیون‌های ناایمن در حال تردد.

تنها با یک پکیج کامل و فرابخشی است که می‌توان به نوسازی ناوگان و کاهش ۲۰ درصدی تصادفات امیدوار بود.