آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
یلدا آمد و گذشت، اما خبری از آن واریزی همیشگی نبود. برای میلیونها ایرانی دارنده سهام عدالت، شب چله امسال کمی متفاوت بود؛ سنت چندسالۀ واریز بخشی از سود سهام عدالت در آستانه طولانیترین شب سال، شکسته شد. این تأخیر، نگرانی و پرسشهای بسیاری را به دنبال آورد. آیا مشکلی در محاسبه سود پیش آمده؟ آیا وضعیت شرکت های سرمایهپذیر تغییر کرده؟ یا تصمیم جدیدی برای زمانبندی پرداختها اتخاذ شده است؟ ذهن بسیاری از سهامداران درگیر این چرایی بود. پاسخ رسمی از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار آمد. ولیاله جعفری، مدیر نظارت بر ناشران این سازمان، خبر داد که زمان پرداخت امسال تغییر کرده است. اما این تغییر به معنای حذف یا کاهش سود نیست، بلکه ادغام چند پرداخت در یک مقطع زمانی جدید است.
طبق این اعلام، موعد جدید، عید مبعث (۲۷ دی ماه ۱۴۰۴) خواهد بود. در این تاریخ، قرار است سه مورد به صورت یکجا به حساب سهامداران واریز شود: سود مربوط به عملکرد سال مالی ۱۴۰۳ شرکتها، باقیمانده سود سال ۱۴۰۲ که هنوز پرداخت نشده، و همچنین عواید حاصل از این منابع. این ادغام میتواند خبر خوبی باشد. زیرا به جای دریافت مبالغ جزئی در بازههای زمانی مختلف، سهامداران مبلغی تجمیعشده و قابل توجهتر را در یک قسط دریافت خواهند کرد. این موضوع به ویژه برای برنامهریزیهای مالی خانوار میتواند مفید باشد.
اما سوال اصلی همچنان پابرجاست: مبلغ نهایی چقدر خواهد بود؟ مدیر سازمان بورس به صراحت گفت که این رقم هنوز در دست محاسبه و پیگیری است و طی روزهای آینده به صورت قطعی اعلام میشود. این عدم قطعیت موقت، خود بخشی از دلایل تأخیر را توضیح میدهد. برای درک بهتر این تغییر، نگاهی به عملکرد سال گذشته میاندازیم. دارندگان سهام عدالت با رقم پایه ۴۹۲ هزار تومان، در سال گذشته در دو نوبت، مجموعاً بیش از یک میلیون و صد هزار تومان سود دریافت کردند. سپس در مهرماه امسال، باقیمانده سود سال ۱۴۰۲ به مبلغ ۸۱۵ هزار تومان به حساب آنها واریز شد. اکنون چشمامید سهامداران به ۲۷ دی ماه دوخته شده است. روزی که نه تنها بخشی از سود سال گذشته، بلکه دستاورد مالی سال جاری شرکتها نیز به خانههای ایرانی بازمیگردد. این تغییر زمانبندی، آزمونی جدید برای شفافیت و سرعت عمل نهادهای مسئول است.
تحلیل علل تغییر زمانبندی پرداخت
تغییر سنت چندساله واریز همزمان با یلدا، نیازمند واکاوی دلایل احتمالی است. به نظر میرسد هدف اصلی، تجمیع پرداختها و کاهش هزینههای مکرر عملیاتی واریز است. این اقدام کارایی اداری را افزایش میدهد. دلیل فنی دیگر میتواند تکمیل فرآیند حسابرسی و تایید نهایی عملکرد مالی شرکتهای سرمایهپذیر باشد. با انتقال موعد به پایان دی ماه، زمان بیشتری برای محاسبه دقیقتر سود قابل توزیع فراهم میآید. همچنین، این تغییر ممکن است بخشی از تنظیم یک تقویم مالی منسجمتر برای کل سامانه سهام عدالت باشد. هماهنگی پرداخت با یک مناسبت مذهبی ثابت (مبعث) که در تقویم شمسی متغیر نیست، میتواند برنامهریزی بلندمدت را تسهیل کند.
بررسی پیامدهای اقتصادی برای سهامداران
از جنبه مثبت، دریافت مبلغی تجمیعشده میتواند قدرت خرید مقطعی بیشتری به سهامداران بدهد و امکان انجام هزینههای عمده مانند خرید کالاهای بادوام یا پرداخت بدهی را فراهم کند. این برای گردش اقتصادی مفید است. با این حال، تاخیر چند هفتهای نسبت به تاریخ مورد انتظار، میتواند بر برنامهریزی مالی خانوادههایی که چشمانتظار این نقدینگی برای هزینههای ایام پایانی سال بودند، تاثیر منفی بگذارد. این یک چالش برای اقشار کمدرآمد است. نکته کلیدی، میزان افزایش یا کاهش مبلغ کل نسبت به پرداختهای تدریجی سالهای قبل خواهد بود. اگر مبلغ نهایی به گونهای باشد که ارزش زمانی پول را جبران کند، میتواند رضایت نسبی ایجاد نماید.
چالشهای فنی و محاسباتی سازمان بورس
محاسبه سود سهام عدالت به دلیل تعدد شرکتهای سرمایهپذیر (بالغ بر ۴۰ شرکت) و تفاوت در زمانبندی تصویب و توزیع سود مجامع آنها، همواره فرآیندی پیچیده و زمانبر است. تجمیع سود دو سال مالی متفاوت (۱۴۰۲ و ۱۴۰۳) به همراه عواید، نیازمند یک سیستم یکپارچهسازی دادههای مالی بسیار دقیق است تا سهم هر سهامدار به درستی محاسبه شود. هر خطای کوچک در ابعاد ملی، بزرگنمایی میشود. اعلام نشدن رقم نهایی در زمان اعلام خبر، نشان میدهد که فرآیندهای نهایی حسابرسی و تطبیق هنوز در جریان است. این امر حاکی از حساسیت بالای موضوع و احتمالا تلاش برای افزایش دقت محاسبات است.
تاثیر روانی و اعتماد عمومی
شکسته شدن یک عادت و انتظار ریشهدار اجتماعی مانند واریز یلدایی، میتواند به کاهش سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی به نهادهای متولی بیانجامد، حتی اگر دلیلی منطقی پشت آن باشد. مدیریت این انتظار ضروری است. شفافسازی فوری دلایل و اطلاعرسانی به موقع، کلید جلب اعتماد است. سکوت یا تاخیر در اطلاعرسانی میتواند فضای پر از شایعه و بدبینی ایجاد کند که جبران آن دشوار خواهد بود. نحوه اجرای دقیق و بدون مشکل این واریزی یکجا در تاریخ جدید، به یک آزمون بزرگ برای اعتبار سیاستگذار تبدیل شده است. موفقیت در آن میتواند الگویی برای سالهای آینده باشد.
چشمانداز آتی و الگوی احتمالی پرداخت
این تغییر ممکن است آغاز یک الگوی جدید دائمی باشد. یعنی پرداخت سود سهام عدالت در آینده نیز همیشه در یک تاریخ ثابت (مانند عید مبعث) انجام شود. این امر ثبات و پیشبینیپذیری را افزایش میدهد. احتمال دیگر، ادغام کل پرداختهای سالانه در یک نوبت به جای دو یا سه نوبت است. این میتواند به معنای خداحافظی با واریزهای مقطعی کوچکتر و حرکت به سمت یک پرداخت عمده سالانه باشد. نکته نهایی، لزوم اصلاح قانون یا دستورالعملها برای نهادینه کردن این تغییر است. باید دید آیا این تصمیم، بخشی از یک بازنگری بزرگتر در مدیریت صندوق سهام عدالت و افزایش بهرهوری آن است یا خیر.