آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
در دنیای امروز، جنگها تنها در میدانهای نبرد فیزیکی رخ نمیدهند. فضای مجازی و فناوریهای نوین به عرصهای برای نبردهای نمادین و روانی تبدیل شدهاند. تازهترین نمونه این نبرد، انتشار ویدئویی تحریکآمیز است که با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده است. در این ویدئو، سناریویی هولناک به تصویر کشیده شده است: انفجار و تخریب «قبهالصخره» — یکی از مقدسترین اماکن اسلامی در داخل محوطه مسجدالاقصی در بیتالمقدس — و سپس ساخت «معبد بزرگ سلیمان» به جای آن. این تصاویر، عمیقترین ترسها و حساسیتهای جهان اسلام را نشانه گرفتهاند. گروههای موسوم به «معبدگرا» یا «معبدساز» — که احیا و ساخت معبد سوم یهودیان را هدف خود میدانند — سالهاست در فضای مجازی و واقعی فعال هستند. اما این بار، آنها از ابزار جدیدی استفاده کردهاند: هوش مصنوعی. این ویدئو توسط یکی از فعالان وابسته به این جریانهای افراطی منتشر شده است. هدف واضح است: ایجاد تنش، تحریک احساسات مذهبی و شاید آزمایش واکنش جهان اسلام در برابر چنین سناریوهایی.
تخریب قبهالصخره و ساخت معبد سلیمان، برای بسیاری از یهودیان های افراطی، آرزویی دیرینه است. آنها معتقدند برای ظهور مسیحای یهود، باید معبد سلیمان در جایگاه قدسالأقداس سابق — که هماکنون قبهالصخره بر روی آن قرار دارد — ساخته شود. با این حال، این رویا از نظر سیاسی و امنیتی غیرممکن به نظر میرسد. بنابراین، آنها به جای اقدام فیزیکی، به جنگ نمادین و روانی روی آوردهاند. تولید چنین ویدئوهایی، راهی ارزان و کمخطر برای انتشار ایدئولوژی خود و ایجاد رعب در میان مسلمانان است. واکنش جهان اسلام به این ویدئو قابل پیشبینی است: خشم، اعتراض و نگرانی. رهبران مذهبی و سیاسی کشورهای اسلامی احتمالاً این اقدام را محکوم خواهند کرد. اما سؤال اینجاست که آیا این محکومیتها کافی است؟ در نهایت، این ویدئو هشداری است درباره سوءاستفادههای احتمالی از فناوری هوش مصنوعی در تحریک درگیریهای مذهبی و قومی. اگر امروز میتوان با هوش مصنوعی تخریب یک مکان مقدس را شبیهسازی کرد، فردا چه استفادههای خطرناک دیگری ممکن است از این فناوری شود؟
تحلیل ایدئولوژی «معبدگرایی» و اهداف آن
جنبش معبدگرایی یا «تمپل مونتنیسم» یک جنبش مذهبی-سیاسی در میان یهودیان افراطیست که هدف اصلی آن، تخریب مسجدالاقصی و قبهالصخره و ساخت معبد سوم یهودیان در همان مکان است. آنها معتقدند این کار، شرط لازم برای ظهور مسیحای یهود و آغاز عصر طلایی است. این جنبش اگرچه در اقلیت است، اما نفوذ سیاسی قابل توجهی در اسرائیل دارد. بسیاری از اعضای کابینه و پارلمان اسرائیل — به ویژه از احزاب راست افراطی — آشکارا یا پنهان از این ایده حمایت میکنند. بودجه دولتی نیز گاه به گروههای باستانشناسی وابسته به این جنبش اختصاص مییابد که در اطراف مسجدالاقصی به حفاری میپردازند. با این حال، حتی دولت اسرائیل نیز میداند که اقدام عملی برای تخریب مسجدالاقصی، میتواند به جنگ تمامعیار منطقهای و جهانی بینجامد. بنابراین، این گروهها اغلب به اقدامات نمادین، تبلیغات و تحریکآمیز — مانند همین ویدئوی هوش مصنوعی — بسنده میکنند.
بررسی فناوری هوش مصنوعی به عنوان ابزار جدید تحریک
هوش مصنوعی انقلابی در تولید محتوا ایجاد کرده است. امروزه میتوان با استفاده از ابزارهای Generative AI، ویدئوها، تصاویر و صداهای واقعنمای جعلی تولید کرد که تشخیص آنها از واقعیت دشوار است. این فناوری، سلاح جدیدی در دست گروههای افراطی است. تولید ویدئوی تخریب قبهالصخره با هوش مصنوعی، چند هدف دارد: اول، ایجاد ترس و ناامنی روانی در میان مسلمانان. دوم، آزمایش واکنش جامعه بینالملل و جهان اسلام. سوم، عادیسازی ایده تخریب مسجدالاقصی در افکار عمومی — حداقل در میان طرفداران خود. خطر اصلی این است که چنین ویدئوهایی ممکن است توسط افراد سادهلوح به عنوان واقعیت تلقی شود و به خشونتهای واقعی دامن بزند. همچنین، ممکن است در آینده از چنین فناوریهایی برای ساخت اخبار جعلی و تحریک به جنگ استفاده شود.
تحلیل پیامدهای امنیتی و بینالمللی احتمالی
انتشار این ویدئو میتواند به تشدید تنشها در بیتالمقدس و کل فلسطین بینجامد. ممکن است تظاهراتهای خشمگینانهای در کرانه باختری و نوار غزه سازماندهی شود و درگیریهای خشونتآمیزی رخ دهد. در سطح بینالمللی، کشورهای اسلامی، به ویژه در جهان عرب، شدیدا این اقدام را محکوم خواهند کرد. سازمان همکاری اسلامی ممکن است جلسه اضطراری تشکیل دهد. اما سؤال این است که آیا این محکومیتها به اقدام عملی — مانند فشار بر اسرائیل برای مقابله با این گروهها — منجر خواهد شد؟ برای اسرائیل نیز این ویدئو میتواند دردسرساز باشد. دولت نتانیاهو ممکن است مجبور شود موضعی علیه آن بگیرد تا از تشدید درگیری جلوگیری کند. اما از سوی دیگر، ممکن است نخواهد پایگاه انتخاباتی خود در میان راستگرایان افراطی را تضعیف کند.
واکنش پیشبینی شده جهان اسلام و نهادهای مذهبی
واکنش جهان اسلام قطعاً خشمآلود و یکپارچه خواهد بود. مفتیان، علمای دینی و رهبران مذهبی از اندونزی تا مراکش، این اقدام را «توهین به مقدسات» و «تحریک به جنگ مذهبی» خواهند خواند. نهادهای بینالمللی اسلامی مانند الازهر مصر و مجامع فقهی عربستان سعودی نیز بیانیههای تندی صادر خواهند کرد. آنها ممکن است از سازمان ملل و شورای امنیت بخواهند تا در برابر سوءاستفاده از فناوری برای تحریک نفرت مذهبی اقدام کنند. با این حال، تجربه نشان داده که چنین محکومیتهایی اغلب در حد بیانیه باقی میماند و اقدام عملی مؤثری صورت نمیگیرد. شکاف میان کشورهای اسلامی و سیاستهای متفاوت آنان، مانع از پاسخ هماهنگ و قاطع میشود.
راهکارهای مقابله و ضرورت تنظیم مقررات برای فناوری
برای مقابله با چنین تهدیداتی، چند اقدام ضروری است:
- اول، افشاگری و آگاهیبخشی درباره ماهیت جعلی این ویدئوها. رسانهها و نهادهای مذهبی باید به مردم توضیح دهند که این تصاویر واقعی نیستند و با هوش مصنوعی ساخته شدهاند.
- دوم، فشار بینالمللی بر پلتفرمهای میزبان چنین محتوایی. شرکتهایی مانند یوتیوب، توییتر و فیسبوک باید سیاستهای سختگیرانهتری علیه محتوای تحریکآمیز مذهبی اعمال کنند.
- سوم، تنظیم مقررات بینالمللی برای استفاده اخلاقی از هوش مصنوعی. جامعه جهانی باید چارچوبهایی تعیین کند تا از سوءاستفاده از این فناوری برای تولید محتوای نفرتپرورانه و تحریکآمیز جلوگیری شود.
در نهایت، راه حل ریشهای، حل مسئله فلسطین و پایان دادن به اشغال و تبعیض است. تا زمانی که وضعیت بیتالمقدس و مسجدالاقصی به صورت عادلانه حل نشود، چنین تحریکهایی ادامه خواهد داشت و هر فناوری جدیدی میتواند به ابزاری برای تشدید تنش تبدیل شود.