آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
صحنه بحران در ونزوئلا، هر لحظه غافلگیرکنندهتر و پیچیدهتر میشود. پس از ساعاتی از حمله گسترده به کاراکاس، اکنون مهمترین پرسش این است: نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، کجاست؟ این سؤال، نه از سوی مخالفان، که از سوی معاون خود رئیسجمهور مطرح شده است. سخنی که برگی تازه به ابهامات سرنوشت رهبر ونزوئلا افزوده است. در سوی دیگر، دونالد ترامپ و چند رسانه آمریکایی مانند سیبیاس، ادعای شگفتآوری را مطرح کردهاند: اینکه نیروی ویژه مخفی دلتای ارتش آمریکا، مادورو و همسرش را دستگیر کرده و از کشور خارج کرده است. اگر این ادعا درست باشد، به معنای موفقیت یک عملیات کماندویی سریع و بیسابقه برای دستگیری یک رئیسجمهور حاکم در پایتخت خودش است. عملیاتی که در نوع خود تاریخی خواهد بود. اما در میان این ادعاها، منابعی در اپوزیسیون ونزوئلا به اسکاینیوز گفتهاند که معتقدند این یک «خروج توافقی» بوده است. این گمانه، سناریوی دیگری را پیش میکشد: امکان مذاکره پشت پرده برای خروج مادورو از صحنه.
نکته کلیدی اما، سکوت و عدم حضور مادورو در بحرانیترین ساعت کشورش است. او که ساعاتی پیش وضعیت اضطراری اعلام و نیروها را بسیج کرد، اکنون ناپدید شده است. این غیبت، چه ناشی از دستگیری باشد، چه فرار یا خروج توافقی، میتواند به معنای فروپاشی مرکز فرماندهی حکومت و سردرگمی کامل در دفاع مقابل تهاجم خارجی باشد. پاسخ به این پرسش که «مادورو کجاست؟»، کلید فهم مرحله بعدی بحران و سرنوشت میلیونها شهروند ونزوئلایی است. تحلیلی بر این وضعیت بیسابقه و پیامدهای آن.
تحلیل ادعای دستگیری توسط نیروی دلتا و امکانسنجی فنی-نظامی
نیروی دلتا (Delta Force) یا واحد SFOD-D، یکی از مخفیترین و حرفهایترین واحدهای عملیات ویژه نیروی زمینی آمریکاست که مأموریتهایی مانند آزادی گروگان، ضدتروریسم و عملیات مستقیم در خاک دشمن را انجام میدهد. ادعای دستگیری یک رئیسجمهور در پایتختش توسط چنین واحدی، اگر واقعیت داشته باشد، نشاندهنده یک عملیات فوقمخفی، با برنامهریزی ماهها و با حمایت اطلاعاتی و لجستیکی گسترده است. برای موفقیت چنین عملیاتی، چند شرط لازم است:
- شناسایی دقیق و لحظهای محل حضور هدف
- غافلگیری مطلق
- برتری هوایی کامل برای پشتیبانی و تخلیه
- همکاری احتمالی عناصر داخلی برای نفوذ به حلقه امنیتی مادورو
با توجه به گزارشهای قبلی از بمباران گسترده و درگیری، بعید به نظر میرسد شرایط برای یک عملیات آرام و مخفیانه مهیا بوده باشد. نکته دیگر، ریسک سیاسی و بینالمللی باورنکردنی چنین اقدامی است. دستگیری یک رئیسجمهور حاکم، حتی توسط دشمن، عملی است که میتواند به عنوان یک جنگ تمامعیار و نقض فاحش حاکمیت تعبیر شود. بنابراین، اگر آمریکا چنین عملیاتی را انجام داده، به معنای عزم قطعی برای تغییر رژیم با هر هزینهای است.
واشنگتن: مادورو محاکمه خواهد شد
پس از طرح ادعاهایی از سوی رئیسجمهور آمریکا در خصوص بازداشت رئیسجمهور ونزوئلا، قائم مقام وزارت خارجه آمریکا از محاکمه نیکلاس مادورو خبر داد.کریستوفر لاندو معاون وزیر خارجه آمریکا در شبکه اجتماعی نوشت که مادورو برای آنچه که او «جرایم» خواند، محاکمه میشود.
تحلیل گمانه «خروج توافقی» و سناریوی مذاکره پشت پرده
گزارش اسکاینیوز از قول منابع اپوزیسیون درباره «خروج توافقی»، سناریوی متفاوت و جالبتری را مطرح میکند. در این سناریو، ممکن است میان حلقهای از فرماندهان ارتش ونزوئلا (یا حتی خود مادورو) با واسطههای آمریکایی، معاملهای برای تسلیم یا ترک قدرت در ازای تضمین امنیت جانی و خروج امن صورت گرفته باشد. این سناریو در تاریخ کودتاها و تغییر رژیمها سابقه دارد. مزیت آن برای آمریکا، کاهش هزینههای جانی و مالی یک جنگ شهری طولانی و برای حلقه حاکم ونزوئلا، نجات جان و داراییها است. اگر این سناریو درست باشد، میتواند توضیح دهد که چرا مقاومت سازمانیافته گستردهای از نیروهای وفادار تاکنون شکل نگرفته است. سخن معاون رئیسجمهور («از مکانش اطلاعی نداریم») نیز میتواند با این سناریو همخوانی داشته باشد؛ یعنی مادورو بدون هماهنگی کامل با تمام ارکان دولت، طی یک مذاکره پنهانی و سریع از صحنه خارج شده است.
تحلیل پیامدهای بیخبری از محل رهبری بر ثبات داخلی و دفاع ملی
اعلام عمومی یک مقام بلندپایه (معاون رئیسجمهور) مبنی بر عدم اطلاع از محل رهبر کشور، در میانه یک حمله خارجی، نشانهای خطرناک از فروپاشی زنجیره فرماندهی و سردرگمی عمیق در رأس هرم قدرت است. این وضعیت میتواند به چند شکل فاجعهبار باشد:
۱. فلج شدن تصمیمگیری
هیچ کس نمیداند چه کسی قدرت تصمیمگیری کلان برای مقابله با تهاجم را دارد.
۲. تضعیف روحیه نیروهای مسلح
سربازان و افسران ممکن است انگیزه خود را برای دفاع در شرایطی که رهبرشان ناپدید شده، از دست بدهند.
۳. هرج و مرج در میان هواداران
وفاداران به دولت ممکن است دچار پراکندگی و بیهدفی شوند.
۴. تقویت مخالفان و عوامل آمریکا
عناصر طرفدار آمریکا در داخل میتوانند از این فضای ابهام برای پیشبرد اهداف خود استفاده کنند.
این خلأ رهبری، بزرگترین هدیه به مهاجمان است و میتواند مقاومت ملی را حتی پیش از شروع واقعی، از درون متلاشی کند.
بررسی نقش اطلاعات و جنگ روانی در این مرحله از بحران
ادعاهای ضدونقیض (دستگیری نظامی، خروج توافقی، عدم اطلاع) در فضایی پر از جنگ و قطعی ارتباطات، خود بخشی از جنگ روانی گسترده است. هدف آمریکا و متحدانش میتواند تسریع در فروپاشی روحیه مدافعان و القای این حس باشد که «همه چیز تمام شده است». از سوی دیگر، سکوت دولت ونزوئلا و عدم ارائه مدرکی از حیات مادورو (مانند یک ویدیوی زنده یا صدای ضبطشده معتبر) به نفع این جنگ روانی عمل میکند. در چنین شرایطی، حتی اگر مادورو زنده و در خفا باشد، ناتوانی در ارتباطگیری مؤثر، به معنای شکست در بعد روانی جنگ است. معاون رئیسجمهور با درخواست «مدرک»، ناخواسته به این فضای شک دامن زده است. این حرکت نشان میدهد که حتی نزدیکان قدرت نیز تحت تأثیر این ابهام قرار گرفتهاند.
سناریوهای محتمل برای آینده نزدیک و نقش بازیگران داخلی
۱. سناریوی تثبیت قدرت توسط جانشینان (در صورت مرگ یا دستگیری مادورو)
معاون رئیسجمهور یا فردی از حلقه امنیتی ممکن است کنترل را در دست بگیرد و مقاومت را سازماندهی کند. موفقیت این سناریو به وفاداری ارتش و توانایی رهبر جدید برای ارائه یک چهره مقاوم بستگی دارد.
۲. سناریوی هرج و مرج و جنگ داخلی
در صورت عدم ظهور یک رهبر قاطع، وفاداران به مادورو، نیروهای نظامی مستقل، گروههای چریکی چپگرا و مخالفان طرفدار آمریکا ممکن است وارد درگیری با یکدیگر شوند. این بدترین سناریو برای مردم عادی است.
۳. سناریوی استقرار دولت موقت تحت حمایت آمریکا
اگر دستگیری مادورو قطعی باشد، آمریکا به سرعت سعی میکند رهبری از اپوزیسیون (مثل خوان گوآیدو) یا یک دولت تکنوکرات موقت را معرفی و مستقر کند. اما این دولت با چالش مشروعیت و مقاومت بخشی از مردم مواجه خواهد بود.
۴. سناریوی مقاومت مردمی و چریکی طولانیمدت
حتی بدون مادورو، نیروهای چپگرا و ضد آمریکایی ممکن است به شکل پراکنده و با تاکتیکهای جنگ نامتقارن به مقاومت ادامه دهند. این میتواند اشغال را برای آمریکا پرهزینه و بیثبات کند.
نقش ارتش ونزوئلا
واکنش فرماندهان ارشد کلیدی است. اگر آنها تسلیم شوند یا با آمریکا همکاری کنند، مقاومت سریع فرو میپاشد. اگر تصمیم به جنگ بگیرند، درگیری میتواند خونین و طولانی شود.
جمعبندی
ناپدید شدن مادورو، نقطه عطف بحران ونزوئلا است. این اتفاق - چه ناشی از عملیات ویژه آمریکا باشد، چه یک معامله پشت پرده - نشاندهنده ضعف و شکنندگی ساختار قدرت در ونزوئلا در مواجهه با فشار حداکثری است. اکنون، آینده کشور به تصمیم چند فرمانده کلیدی ارتش، واکنش توده مردم و سرعت عمل آمریکا برای پر کردن خلأ قدرت بستگی دارد. جهان شاهد یک تغییر رژیم بالقوه با روشی دراماتیک و خشن است که پیامدهای آن فراتر از مرزهای ونزوئلا، کل آمریکای لاتین و نظم بینالمللی را تحت تأثیر قرار خواهد داد. ساعات آینده، سرنوشتساز خواهد بود.