آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
پرده از یکی از جسورانهترین عملیاتهای نظامی تاریخ معاصر آمریکا در حال کنار رفتن است. عملیاتی که طبق گزارشهای جدید، تنها ۳۰ دقیقه به طول انجامیده اما میتواند سرنوشت یک کشور را برای همیشه تغییر دهد. بر اساس گزارشهای CNN و آسوشیتدپرس، عملیات دستگیری نیکولاس مادورو توسط نیروی ویژه دلتای ارتش آمریکا و با همکاری اطلاعاتی سیا انجام شده است. گفته میشود عوامل سیا ابتدا محل اختفای مادورو را ردیابی کرده و سپس واحد دلتا در یک یورش سریع، او را دستگیر و از کشور خارج کردهاند. این عملیات سریع و مرموز، درست در بحبوحه حملات هوایی به کاراکاس صورت گرفته تا توجه نیروهای دفاعی ونزوئلا را منحرف کند. حالا یک مقام بلندپایه آمریکایی اعلام کرده که مادورو برای محاکمه در خاک ایالات متحده به این کشور منتقل شده است.
مارکو روبیو، سناتور بانفوذ جمهوریخواه، تأکید کرده که وزیر خارجه آمریکا به او اطلاع داده که مادورو به اتهام «ارتکاب جرایم» در آمریکا محاکمه خواهد شد. این اولین بار است که آمریکا یک رئیسجمهور حاکم یک کشور را دستگیر و برای محاکمه به خاک خود میآورد. دونالد ترامپ نیز امشب ساعت ۱۹:۳۰ به وقت تهران، یک کنفرانس مطبوعاتی مهم برگزار خواهد کرد تا جزئیات کامل این عملیات گسترده را افشا کند. این کنفرانس بدون شک یکی از پربینندهترین سخنرانیهای تاریخ سیاسی معاصر خواهد بود. در همین حال، وزارت کشور ونزوئلا اعلام کرده که داخل کشور در «آرامش کامل» است و مردم به زندگی عادی ادامه میدهند. این ادعا در حالی مطرح میشود که بندر مهم لا گوآیرا بر اثر حملات شدیداً آسیب دیده است. کارشناسان، این عملیات را به حمله آمریکا به پاناما در سال ۱۹۸۹ تشبیه کردهاند؛ زمانی که نیروهای آمریکایی مانوئل نوریهگا، رئیسجمهور پاناما را دستگیر و به آمریکا منتقل کردند تا در آنجا محاکمه شود. حالا پرسش بزرگ این است: آیا محاکمه مادورو در آمریکا، یک تحول تاریخی در حقوق بینالملل ایجاد خواهد کرد یا زمینهساز بحرانهای بزرگتر در روابط بینالمللی میشود؟ تحلیل این رویداد بیسابقه را در ادامه بخوانید.
عملیات ۳۰ دقیقهای نیروی دلتا و همکاری سیا
گزارش عملیات ۳۰ دقیقهای نیروی دلتا، نشاندهنده یک عملیات سریع، دقیق و با برنامهریزی ماهها است. واحد دلتا برای چنین مأموریتهایی آموزش دیده که در خاک دشمن، با کمترین درگیری، هدف را شکار و خارج کند. موفقیت این عملیات به چند عامل وابسته بود:
۱. اطلاعات دقیق و لحظهای سیا
شناسایی دقیق محل حضور مادورو، ساختار امنیتی اطراف او و زمان مناسب برای حمله.
۲. غافلگیری کامل
انجام عملیات در بحبوحه حملات هوایی به دیگر نقاط، که توجه نیروهای دفاعی را منحرف میکرد.
۳. برتری هوایی مطلق
برای پشتیبانی هوایی، سرکوب دفاع ضد هوایی و تخلیه سریع نیروها و زندانی.
۴. همکاری احتمالی داخلی
ممکن است عوامل داخلی در حلقه امنیتی مادورو، راه را برای این عملیات هموار کرده باشند.
این عملیات، نمونه کلاسیک «جنگ هیبریدی» است که در آن عملیات روانی، اطلاعاتی و نظامی در هم میآمیزند تا هدفی استراتژیک با حداقل هزینه محقق شود.
تحلیل پیامدهای حقوقی و سیاسی محاکمه مادورو در آمریکا
محاکمه یک رئیسجمهور سابق یک کشور مستقل در خاک آمریکا، سابقهای بینظیر و خطرناک در حقوق بینالملل ایجاد میکند. این اقدام چند پیامد جدی دارد:
۱. تضعیف اصل مصونیت رهبران
در حقوق بینالملل عرفی، رهبران دولتها از مصونیت قضایی برخوردارند. آمریکا با این کار عملاً این اصل را نادیده گرفته است.
۲. ایجاد حق قضاوت فرا سرزمینی برای آمریکا
این اقدام میتواند به معنای آن باشد که آمریکا خود را محق میداند رهبران کشورهای دیگر را به دلیل جرایم ادعایی، در خاک خود محاکمه کند.
۳. عامل بازدارنده برای رهبران مخالف آمریکا
این اقدام به تمام رهبرانی که خط مشی ضد آمریکایی دارند، هشدار میدهد که ممکن است روزی به سرنوشت مادورو دچار شوند.
۴. واکنش قدرتهای رقیب
کشورهایی مانند روسیه، چین و ایران ممکن است از این رویداد به عنوان بهانهای برای توجیه اقدامات مشابه خود در آینده استفاده کنند.
محاکمه مادورو میتواند به یک نمایش سیاسی بزرگ تبدیل شود که در آن آمریکا جنایات دولت او را به جهانیان نشان دهد، اما در عین حال خطر تشدید تنش با متحدان و دشمنان را نیز در پی دارد.
تحلیل کنفرانس ترامپ و اهداف روانی-سیاسی آن
کنفرانس مطبوعاتی ترامپ امشب، چند هدف مهم را دنبال میکند:
۱. جشن پیروزی و نمایش قدرت
ترامپ میخواهد این عملیات را به عنوان یک پیروزی تاریخی و نشانهای از قاطعیت دولت خود به نمایش بگذارد.
۲. تثبیت روایت رسمی
آمریکا میخواهد روایت خود از حوادث را مستقیماً به گوش جهانیان برساند و مانع از شکلگیری روایتهای مخالف شود.
۳. آغاز فرآیند محاکمه در افکار عمومی
ترامپ احتمالاً بخشی از ادله علیه مادورو را در این کنفرانس مطرح کند تا افکار عمومی جهان را برای محاکمه قضایی آماده کند.
۴. ارسال پیام به رهبران دیگر
این کنفرانس در واقع هشداری به رهبران کشورهایی مانند کوبا، نیکاراگوئه و ایران است که ممکن است در لیست بعدی باشند. این کنفرانس میتواند آغاز یک جنگ روانی جدید برای توجیه اشغال ونزوئلا و تغییر رژیم در این کشور باشد.
مقایسه با عملیات پاناما (۱۹۸۹) و درسهای تاریخی
عملیات دستگیری مانوئل نوریهگا در پاناما در سال ۱۹۸۹، نزدیکترین نمونه تاریخی به این رویداد است. شباهتها قابل توجه است:
- هر دو عملیات با دستگیری رهبر یک کشور مستقل توسط نیروهای آمریکایی انجام شد.
- هر دو رهبر به جرایم مرتبط با قاچاق مواد مخدر متهم شدند.
- هر دو در آمریکا محاکمه و زندانی شدند.
اما تفاوتها نیز مهم است:
پاناما کشوری کوچک با ارتش ضعیف بود، اما ونزوئلا کشوری بزرگ با ارتش قوی و منابع عظیم است. محاکمه نوریهگا اگرچه جنجالی بود، اما هرگز به اندازه محاکمه مادورو تابوهای حقوق بینالملل را نشکست. جهان امروز بسیار چندقطبیتر از جهان دوقطبی پایان جنگ سرد است و واکنش قدرتهای رقیب میتواند شدیدتر باشد. درس تاریخی مهم این است که اشغال پاناما اگرچه سریع انجام شد، اما آثار درازمدت بیثباتی در این کشور به جای گذاشت. آیا ونزوئلا نیز محکوم به تکرار این تاریخ است؟
سناریوهای آینده ونزوئلا و نقش شرکت نفت (PDVSA)
ادعای شرکت نفت ونزوئلا (PDVSA) مبنی بر عدم آسیبدیدگی تأسیسات نفتی، اگر درست باشد، نشان میدهد آمریکا عمداً از هدف قرار دادن قلب اقتصاد ونزوئلا خودداری کرده است. این میتواند به چند دلیل باشد:
۱. حفظ دارایی برای آینده
آمریکا میخواهد این تأسیسات را سالم در اختیار دولت موقت بعدی قرار دهد.
۲. جلوگیری از فاجعه زیستمحیطی
انفجار تأسیسات نفتی میتواند فاجعهای زیستمحیطی ایجاد کند.
۳. عدم تحریک متحدان اروپایی
اروپا که مصرفکننده نفت ونزوئلاست، در صورت آسیب شدید به صنعت نفت این کشور ممکن است موضع شدیدتری علیه آمریکا بگیرد. با این حال، آسیب شدید به بندر لا گوآیرا (بندر اصلی صادرات نفت) عملاً صادرات نفت را مختل کرده است. این به معنای فلج شدن اقتصاد ونزوئلا در کوتاهمدت است.
ترامپ عملیات آمریکا در ونزوئلا را «درخشان» خواند/ ابهام در مورد اطلاعرسانی به کنگره
رئیس جمهور آمریکا در تماس تلفنی با نیویورک تایمز، عملیات ایالات متحده در خاک ونزوئلا را «درخشان» خواند اما اشارهای نکرد که آیا با کنگره در مورد این حمله مشورت کرده است یا خیر. در گزارش این روزنامه آمریکایی آمده است که رئیس جمهور ترامپ خسته به نظر می رسید. کمی بعد از ساعت ۴:۳۰ صبح شنبه و ۱۰ دقیقه بعد از اینکه او در شبکههای اجتماعی اعلام کرد ایالات متحده، نیکولاس مادورو، رهبر ونزوئلا، را دستگیر کرده است، بود. من با رئیس جمهور تماس گرفته بودم تا بهتر بفهمم چه اتفاقی افتاده و چه اتفاقی قرار است بیفتد. او بعد از سه زنگ گوشی را برداشت و به چند سوال پاسخ داد. ترامپ ابتدا موفقیت این ماموریت را جشن گرفت و به من گفت: برنامهریزی خوب و تعداد زیادی سرباز و افراد عالی. در واقع، این یک عملیات درخشان بود. سپس از او پرسیدم که آیا پیش از آنکه ارتش ایالات متحده، به همراه پرسنل اجرای قانون، درگیر یک حمله گسترده شوند، آنطور که در رسانههای اجتماعی منتشر کرده بود، از کنگره مجوز گرفته بود یا خیر؟
او گفت: ما در مورد آن بحث خواهیم کرد. قرار است یک کنفرانس خبری داشته باشیم. ترامپ در رسانههای اجتماعی خود اعلام کرد که ساعت ۱۱ صبح از مارالاگو، باشگاه خصوصی و محل اقامتش که ۲ هفته گذشته را در آن گذرانده است، سخنرانی خواهد کرد. سعی کردم بپرسم که او چه چشماندازی برای ونزوئلا دارد و چرا این ماموریت پرخطر ارزشش را داشت؟ قبل از اینکه گوشی را بگذارد گفت: ساعت ۱۱ همه چیز را خواهی شنید.
سناریوهای آینده
-
اشغال طولانیمدت
آمریکا برای جلوگیری از هرج و مرج و تضمین جریان نفت، ممکن اشغال نظامی طولانیمدت را در پیش گیرد.
-
تشکیل دولت ائتلافی تحت نظارت آمریکا
یک دولت موقت از عناصر مخالف و میانهروی حاکمیت سابق تشکیل شود.
-
مقاومت مسلحانه چریکی
وفاداران به مادورو و گروههای چپگرا، جنگ چریکی را آغاز کنند.
-
تقسیم کشور
در صورت تداوم بیثباتی، ممکن است شاهد تلاش برخی مناطق برای استقلال یا الحاق به همسایگان باشیم.
جمعبندی
دستگیری و محاکمه مادورو در آمریکا، نه پایان بحران ونزوئلا، بلکه آغاز فصل جدید و احتمالاً خونینتری از آن است. آمریکا با این اقدام، مرزهای جدیدی در حقوق بینالملل و روابط بینالدول تعریف میکند که میتواند بازتابهای خطرناکی در سراسر جهان داشته باشد. ونزوئلا اکنون با یک اشغالگر خارجی، یک اقتصاد فلجشده و یک جامعه عمیقاً تقسیمشده روبرو است. ثبات در این کشور، سالها به طول خواهد انجامید و هزینه آن را مردم عادی خواهند پرداخت. جهان نیز باید منتظر واکنش قدرتهای رقیب و تغییر در معادلات امنیتی بینالمللی باشد.