آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
همیشه رقابت برای عنوان ثروتمندترین فرد جهان، جذاب و پرکشش بوده است. رقابتی که گاهی شاهد تغییرات شگفتانگیز در صدر جدول است. حالا مجله معتبر فوربز، نگاهی به آینده انداخته و پیشبینی خود از ثروتمندترینهای جهان را در آغاز سال ۲۰۲۶ منتشر کرده است. گزارشی که همیشه مورد توجه سرمایهداران، اقتصاددانان و عموم مردم است. بر اساس این گزارش، یک نام همچنان در صدر میدرخشد: ایلان ماسک. کارآفرین جسور و سرشناس که از مه ۲۰۲۴ عنوان ثروتمندترین فرد کره زمین را در اختیار گرفته است. اما نکته قابل توجه در این گزارش جدید، نه حفظ مقام ماسک، که شکاف عظیم و بیسابقه ثروت میان او و فرد دوم این فهرست است. فوربز تاکید کرده این شکاف، هرگز تا این حد بزرگ نبوده است. این افزایش فاصله، نشان از رشد سرعت انباشت ثروت در ابرشرکتهای فناوری و صنایع نوظهور دارد. صنایعی که ماسک در خط مقدم آنها قرار گرفته است.
گزارش فوربز حاوی نام ده نفر از ثروتمندترین افراد جهان تا ژانویه ۲۰۲۶ است. افرادی که اکثراً از غولهای حوزه فناوری، تجارت الکترونیک و سرمایهگذاری هستند. این فهرست، نه تنها نشاندهنده موقعیت افراد، بلکه بیانگر جهت حرکت اقتصاد جهانی و صنایع پیشرو در سالهای آینده است. حالا این پرسش مطرح میشود که دلیل ماندگاری ماسک در صدر چیست و آیا رقیبی میتواند این شکاف عظیم را پر کند؟ پرسشی که پاسخ آن را آینده روشن خواهد کرد.
تحلیل پایداری صدرنشینی ایلان ماسک و عوامل کلیدی
ماندن ایلان ماسک در صدر فهرست ثروتمندترین افراد جهان تا سال ۲۰۲۶، نشان از استحکام مدل کسبوکار و سرمایهگذاری او دارد. ثروت ماسک عمدتاً وابسته به ارزش سهام شرکتهایی مانند تسلا، اسپیسایکس، ایکس (توییتر سابق) و سایرین است. پایداری او در صدر، حاکی از این است که بازار به رشد بلندمدت و تحولآفرینی این شرکتها (به ویژه در حوزههای انرژی پاک، فضا و هوش مصنوعی) خوشبین است. همچنین، توانایی ماسک در جذب سرمایه و ایجاد هیجان حول محصولات و چشماندازهایش، عاملی کلیدی در حفظ و افزایش ارزش این شرکتها بوده است. این موضوع نشان میدهد در اقتصاد امروز، «امید به آینده» و «داستانسرایی تحولآفرین» میتواند به اندازه سودآوری کوتاهمدت، در تعیین ارزش یک شرکت و ثروت بنیانگذار آن مؤثر باشد.
بررسی مفهوم «شکاف بیسابقه» و تمرکز شدید ثروت
ذکر «شکاف بیسابقه» میان نفر اول و دوم، از سوی فوربز، یک هشدار اقتصادی-اجتماعی مهم است. این شکاف، نمادی بارز از پدیده «تمرکز شدید ثروت» در دست تعداد بسیار محدودی از افراد است. این تمرکز، میتواند پیامدهای گستردهای داشته باشد: از افزایش نفوذ این افراد بر سیاستگذاریهای ملی و بینالمللی (نظیر قوانین فضا، هوش مصنوعی یا انرژی) تا تشدید نابرابریهای درآمدی و ایجاد شکاف در دسترسی به فرصتها. این گزارش به طور غیرمستقیم این سوال را مطرح میکند که آیا مکانیسمهای بازار آزاد، در غیاب مقررات بازتوزیعی قوی، نهایتاً به ایجاد چنین ابرثروتهای متمرکز و بیسابقهای منجر میشود؟ این موضوع، بحثهای قدیمی درباره مالیات بر ثروت و نقش دولتها را دوباره داغ میکند.
تحول در منابع ثروتآفرینی؛ از منابع سنتی به فناوری و نوآوری
نگاهی به ترکیب این ده نفر (که در گزارش اصلی ذکر شدهاند) به احتمال زیاد نشان میدهد که اکثریت قریب به اتفاق آنان، ریشه ثروت خود را در صنایع فناوریمحور، نرمافزار، تجارت الکترونیک و پلتفرمهای دیجیتال بنا نهادهاند. این امر، گذار کامل اقتصاد جهانی از منابع ثروت سنتی (مانند نفت، زمین و صنایع سنگین) به سمت اقتصاد دیجیتال، دادهمحور و نوآوریبنیان را تأیید میکند. این تحول، نیازمند مهارتها، سرمایهگذاریهای خطرپذیر و اکوسیستمهایی است که به سرعت در حال جهانی شدن هستند. کشورها و شرکتهایی که نتوانند خود را با این موج جدید هماهنگ کنند، در خطر عقب ماندن دائمی از قافله ثروت جهانی قرار میگیرند.
ابزار پیشبینی فوربز و محدودیتهای آن
گزارش فوربز برای سال ۲۰۲۶، یک پیشبینی است، نه یک گزارش از وضعیت کنونی. این پیشبینی بر اساس روندهای فعلی، ارزش بازار شرکتها، پروژههای آتی و تحلیلهای اقتصادی انجام میشود. با این حال، این پیشبینیها با محدودیتهای جدی مواجه هستند. نوسانات غیرقابل پیشبینی بازار، بحرانهای ژئوپلیتیک، تغییرات ناگهانی مقررات دولتی، ظهور رقبای اخلالگر و یا حتی مشکلات شخصی و مدیریتی میتواند این فهرست را به کلی دگرگون کند. بنابراین، این گزارش بیشتر نشاندهنده «گرایشهای قدرتمند حال حاضر» است تا یک «قطعیت آینده». با این حال، به دلیل اعتبار فوربز، خود میتواند بر انتظارات بازار و سرمایهگذاریها تأثیر بگذارد.
پیامدهای جهانی و الهامبخشی کارآفرینانه
انتشار این فهرست، دو پیامد متضاد دارد. از یک سو، به عنوان نمادی از نابرابری شدید، ممکن است احساسات ضد ثروت و انتقاد از سیستم اقتصادی حاکم را تقویت کند. از سوی دیگر، برای بسیاری از کارآفرینان و سرمایهگذاران جوان در سراسر جهان، الهامبخش و انگیزهدهنده است. داستان افرادی مانند ماسک که با ایدههای جسورانه و پذیرش ریسک بالا، توانستهاند به چنین جایگاهی برسند، میتواند فرهنگ کارآفرینی و نوآوری را تقویت کند. کلید این تناقض، در نحوه استفاده از این ثروت عظیم است. اگر این ثروت صرفاً برای انباشت بیشتر و تأثیرگذاری یکجانبه سیاسی صرف شود، واکنش منفی شدیدی را برخواهد انگیخت. اما اگر بخش قابل توجهی از آن در مسیر حل چالشهای بزرگ جهانی (تغییرات اقلیمی، بیماریها، فقر) سرمایهگذاری شود، میتواند مشروعیت اجتماعی جدیدی بیابد.