آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
اجرای طرح جدید کالابرگ الکترونیکی، این بار امید را برای میلیونها نفری که تاکنون از دریافت یارانه نقدی محروم بودهاند، زنده کرده است. این طرح که با هدف حمایت از قدرت خرید خانوارها اجرا میشود، دایره شمول گستردهتری دارد. بر اساس اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، تمامی سرپرستان خانوار که تاکنون یارانه نقدی دریافت نمیکردهاند نیز میتوانند برای بهرهمندی از این طرح اقدام کنند. این خبر میتواند تحول مهمی در پوشش حمایتهای معیشتی دولت باشد.
سامانه «حمایت» به نشانی hemayat.sfara.ir، دروازه ورود این افراد به شبکه یارانهای کشور است. از طریق این سامانه، امکان ثبتنام و پیگیری وضعیت درخواست کالابرگ فراهم شده است. ثبتنام در این سامانه بسیار ساده و طی چند مرحله انجام میشود. ابتدا با وارد کردن شماره تلفن همراه و دریافت کد تأیید، وارد پنل شخصی در شبکه «شمیم» خواهید شد. در صورتی که وضعیت شما به عنوان «یارانهنگیر» ثبت شده باشد، گزینه «ثبت درخواست بررسی» فعال خواهد بود. از طریق این گزینه و با تکمیل اطلاعات هویتی، درخواست شما به طور رسمی ثبت میشود. در پایان فرآیند، یک کد پیگیری مهم در اختیار شما قرار میگیرد. این کد، کلید پیگیریهای بعدی شماست و باید آن را carefully حفظ کنید.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اعلام کرده است که این افراد ۱۵ روز فرصت دارند تا ثبتنام خود را انجام دهند. پس از این مهلت، امکان بررسی درخواستها در چارچوب زمانبندی مشخص شده خواهد بود. هدف از این طرح، حفظ قدرت خرید مردم در شرایط اقتصادی کنونی است. دولت تأکید دارد که این حمایت نباید به معنای افزایش فشار معیشتی جدید بر خانوارها باشد.
گسترش پوشش حمایتی و هدفمندسازی یارانهها
این اقدام، گامی مهم در جهت اصلاح نظام یارانهای و گسترش پوشش حمایتی به افرادی است که به دلایل مختلف (مانند نداشتن شماره شبای ثبتشده، مشکلات ثبتنام اولیه یا تغییرات در ترکیب خانوار) از چتر یارانه نقدی خارج بودهاند. این نشان میدهد دولت به دنبال استفاده از مکانیسم «کالابرگ الکترونیکی» نه تنها برای هدفمند کردن یارانه قبلی، بلکه برای رساندن کمک به گروههای جدید است. این رویکرد اگر با شناسایی دقیق همراه باشد، میتواند به کاهش شکاف حمایتی و افزایش رفاه نسبی گروههای محروم منجر شود. با این حال، چالش اصلی، اطمینان از دسترسی واقعی همه نیازمندان واقعی به این سامانه و جلوگیری از ثبتنام غیرواقعی است. موفقیت این بخش از طرح، به تبلیغات گسترده و کمک به افراد کمسواد یا فاقد دسترسی به اینترنت بستگی دارد.
فرآیند فنی ثبتنام و الزامات امنیتی
روند معرفیشده برای ثبتنام (احراز هویت با شماره تلفن همراه و کد یکبار مصرف) نسبتاً ساده و مشابه بسیاری از سامانههای دولتی است. این سادگی، برای تشویق حداکثری به ثبتنام ضروری است. اما نکته حیاتی، امنیت دادههای شخصی و جلوگیری از نفوذ و کلاهبرداری سایبری است. سامانه «شمیم» که زیرساخت اصلی است، باید در برابر حملات احتمالی مقاوم باشد. همچنین، یکپارچگی اطلاعات این سامانه با سایر پایگاههای داده ملی (مانند ثبت احوال و سازمان مالیاتی) برای جلوگیری از ثبتنام متقلبانه بسیار مهم است. صدور «کد پیگیری» نیز گام مثبتی برای شفافسازی و امکان پیگیری توسط متقاضی است. اما باید تضمین شود که این کدها به درستی رهگیری شده و پاسخ درخواستها در زمان معقولی اعلام شود تا از سردرگمی مردم جلوگیری گردد.
محدودیت زمانی و اهمیت اطلاعرسانی
اعلام مهلت ۱۵ روزه برای ثبتنام افراد فاقد یارانه، یک «ددلاین» مهم ایجاد میکند. این محدودیت زمانی ممکن است دو هدف داشته باشد:
- اول، ایجاد انگیزه برای اقدام فوری و جلوگیری از تأخیر در تشکیل پایگاه اطلاعاتی جدید.
- دوم، محدود کردن زمان پذیرش درخواستها برای برنامهریزی بهتر تخصیص منابع. با این حال، خطر اصلی این است که ممکن است بخشی از جامعه هدف (به ویژه در مناطق محروم، سالمندان یا افرادی با دسترسی محدود به اطلاعات) از این مهلت بیخبر بمانند و فرصت را از دست بدهند.
بنابراین، وزارت تعاون باید از تمامی ظرفیتهای رسانهای ملی و محلی، صدا و سیما، شبکههای بهداشت و درمان، مساجد و نهادهای مردمی برای اطلاعرسانی حداکثری استفاده کند. تمدید این مهلت در صورت عدم اطلاعرسانی کافی، میتواند از بیعدالتی احتمالی جلوگیری کند.
تأثیر بر تورم و مدیریت بازار کالاهای اساسی
هدف اعلام شده طرح، «حفظ قدرت خرید» بدون «وارد آوردن فشار معیشتی جدید» است. این به آن معناست که دولت میخواهد افزایش قیمتهای ناشی از تغییر نرخ ارز پایه مواد اولیه را جبران کند. اما نکته کلیدی، تأمین بهموقع و کافی کالاهای اساسی در سبد کالابرگ است. اگر افزایش تقاضای ناشی از اضافه شدن میلیونها نفر جدید به طرح، با عرضه کافی همراه نباشد، میتواند به افزایش فشار تورمی بر همان کالاهای سبد دامن بزند و اثر حمایتی طرح را خنثی کند. بنابراین، هماهنگی دقیق بین وزارت تعاون، وزارت صمت و وزارت جهاد کشاورزی برای تضمین موجودی کالاها در فروشگاههای مجاز، شرط موفقیت است. همچنین، نظارت شدید بر شبکه توزیع برای جلوگیری از احتکار یا گرانفروشی تحت پوشش این طرح، ضروری است.
گام بعدی: شفافیت سبد کالایی و مکانیزم خرید
وزیر تعاون قول داده است که جزئیات کامل سبد کالایی و نحوه اجرای شیوه جدید خرید به زودی منتشر شود. این جزئیات برای مردم و فروشندگان بسیار مهم است. مردم باید بدانند دقیقاً چه کالاهایی، با چه سقفی و در کدام فروشگاهها قابل خریداری با اعتبار کالابرگ است. همچنین، مشخص شدن این نکته که آیا میتوان بخشی از کالاها را با قیمت قدیم و مابقی اعتبار را برای سایر کالاها استفاده کرد (همانطور که وزیر اشاره کرد)، نیاز به توضیح شفاف دارد. مکانیزم پرداخت نیز باید ساده و عاری از مشکل باشد؛ آیا از طریق کارتهای اعتباری خاص، اپلیکیشن موبایل یا روش دیگر؟ هرچه این جزئیات زودتر، شفافتر و کاملتر اعلام شود، اجرای طرح با سردرگمی کمتری روبرو خواهد شد و اعتماد عمومی بیشتری جلب خواهد کرد. این شفافیت، کلید مقبولیت و اثربخشی این طرح حمایتی گسترده است.