آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
با نزدیک شدن به پایان ترم پاییز، دغدغه چگونگی برگزاری امتحانات پایانترم برای میلیونها دانشجو و خانوادههایشان به یکی از موضوعات اصلی تبدیل شده است. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در اقدامی هماهنگ، خطمشی کلی خود را برای نحوه برگزاری این آزمونها اعلام کرده است. بر اساس اعلام مدیرکل دفتر برنامهریزی آموزش عالی این وزارتخانه، اصل و مبنای اصلی بر برگزاری حضوری امتحانات استوار است. این تصمیم در راستای حفظ یکپارچگی فرآیند ارزشیابی آموزشی و اطمینان از صحت و سلامت برگزاری آزمونها اتخاذ شده است. با این حال، وزارت علوم برای انعطافپذیری در شرایط خاص، اختیاراتی را به نهادهای محلی و دانشگاهی واگذار کرده است. بر این اساس، دانشگاهها میتوانستند هفته پایانی کلاسهای خود را به صورت مجازی برگزار کنند تا فرصت مرور و آمادگی بیشتری برای دانشجویان فراهم شود. همچنین در موارد استثنایی، کارگروههای مدیریت استانی آموزش عالی میتوانند با هماهنگی وزارت علوم، تصمیمات متناسب با شرایط منطقه خود را اتخاذ کنند. این رویکرد دوگانه، از یک سو بر اهمیت ارزشیابی حضوری تأکید دارد و از سوی دیگر امکان تطبیق با شرایط غیرمترقبه را فراهم میآورد.
تاکید بر ارزشیابی حضوری؛ بازگشت به همان هنجارهای پیشین!
تصمیم وزارت علوم مبنی بر اولویتدهی به برگزاری حضوری امتحانات، نشاندهنده عزم این نهاد برای بازگرداندن فرآیند آموزش عالی به روال عادی و پیش از همهگیری است. برگزاری حضوری آزمونها به عنوان یکی از ارکان اصلی تضمین سلامت علمی، جلوگیری از تقلب و سنجش واقعی یادگیری دانشجویان همواره مورد تأکید بوده است. این تصمیم همچنین حاکی از اطمینان نسبی مسئولان به کنترل شرایط و امکان برگزاری کلانگردهماییها با رعایت پروتکلها است. با این حال، این بازگشت به هنجار پیشین، میتواند برای دانشجویانی که در دو سال گذشته به آموزش و ارزشیابی مجازی عادت کردهاند، با چالشهایی همراه باشد.
تفویض اختیار محدود؛ نقش کارگروههای استانی در مدیریت بحران
اگرچه مبنای اصلی حضوری اعلام شده، اما وزارت علوم با درایت، دریچهای برای انعطاف در شرایط خاص باز گذاشته است. واگذاری اختیار تصمیمگیری به «کارگروههای مدیریت استانی آموزش عالی» نشان از حرکت به سمت مدیریت غیرمتمرکز و توجه به تفاوتهای منطقهای دارد. این کارگروهها با در نظر گرفتن عواملی مانند وضعیت بهداشتی، آب و هوا، دسترسیها و امکان رعایت پروتکلها در هر استان میتوانند تصمیمات متفاوتی اتخاذ کنند. این مکانیسم، امکان پاسخگویی سریعتر و مناسبتر به شرایط غیرمترقبه (مانند بروز موج جدید بیماری، آلودگی هوا یا بحرانهای طبیعی) را فراهم میکند.
مجازی شدن هفته آخر کلاسها؛ استراتژی هوشمند برای آمادگی
اختیار داده شده به دانشگاهها برای مجازی برگزار کردن هفته پایانی کلاسها، یک تصمیم هوشمندانه و حمایتی محسوب میشود. این اقدام چندین مزیت دارد: اولاً فشار و دغدغه سفر و تردد دانشجویان غیربومی را در هفته منتهی به امتحانات کاهش میدهد. ثانیاً به دانشجویان فرصت میدهد در محیطی آرامتر به مرور نهایی دروس بپردازند. ثالثاً، با کاهش ترددها در محیط دانشگاه، به کنترل احتمالی شیوع بیماری در آستانه برگزاری آزمونهای حضوری کمک میکند. این رویکرد، نوعی گذار تدریجی از فضای کاملاً مجازی به سمت ارزشیابی حضوری است.
دانشگاه آزاد در مسیر هماهنگی؛ وحدت رویه در نظام آموزش عالی
تصریح مدیرکل دفتر برنامهریزی آموزش عالی درباره دانشگاه آزاد اسلامی، حاکی از تلاش برای ایجاد وحدت رویه در کل نظام آموزش عالی کشور است. دانشگاه آزاد به عنوان بزرگترین دانشگاه حضوری کشور، تابعیت از این دستورالعمل کلی را تأیید کرده است. این هماهنگی مانع از ایجاد سردرگمی و تصمیمات متعارض میان دانشگاههای وابسته به وزارت علوم و دانشگاه آزاد میشود. همچنین نشان میدهد سیاستگذاری کلان آموزشی، فراگیر و یکپارچه است و تمامی بخشها ملزم به پیروی از چارچوب تعیین شده هستند.
چالشهای پیش رو؛ از تدارکات برگزاری تا دغدغه دانشجویان
اجرای این مصوبه با چالشهای عملی متعددی روبروست. اولین چالش، تدارکات فنی و اجرایی است: دانشگاهها باید فضاهای فیزیکی، ناظران کافی و پروتکلهای بهداشتی را برای برگزاری همزمان هزاران آزمون حضوری فراهم کنند. چالش دوم، نگرانیهای بهداشتی دانشجویان و خانوادهها در صورت تجمع در سالنهای امتحان است. چالش سوم، مربوط به دانشجویان بینالمللی، دانشجویان شهرستانی در دانشگاههای پایتخت یا افرادی با شرایط خاص است که ممکن است با مشکل حضور فیزیکی مواجه باشند. موفقیت در اجرای این طرح منوط به برنامهریزی دقیق دانشگاهها، اطلاعرسانی شفاف و در نظر گرفتن تمهیدات حمایتی برای موارد خاص است.