آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
بازار مواد پروتئینی در کشور در روزهای گذشته شاهد نوسانات قابل توجهی بوده است. قیمت مرغ که یکی از کالاهای اساسی در سبد غذایی خانوارهای ایرانی محسوب میشود، در یک دوره افزایشی بیسابقه قرار داشت. طی هفتههای اخیر، اخبار مختلفی از افزایش قیمت مرغ تا مرز ۳۰۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم به گوش میرسید. این افزایش، فشار زیادی بر دوش مصرفکنندگان گذاشته بود. اما در جدیدترین تحولات بازار، به نظر میرسد این روند صعودی متوقف شده و حتی معکوس شده است. گزارشهای میدانی از بازار، خبر از کاهش قیمت این کالای مهم میدهند. بر اساس بررسیهای صورت گرفته، قیمت هر کیلوگرم مرغ گرم در سطح خردهفروشیها به طور میانگین به ۱۹۵ هزار تومان کاهش یافته است.
این رقم، نشاندهنده فاصله معناداری با ارقام قبلی است. جایی که قیمت مرغ حتی تا آستانه ۳۰۰ هزار تومان نیز پیش رفته بود و نگرانیهایی را درباره دسترسی خانوارها به این منبع پروتئینی ایجاد کرده بود. کاهش فعلی اگرچه هنوز قیمت مرغ را در سطوح بالا نگه داشته، اما نفس کاهش، میتواند نویدبخش تغییر روند در بازار باشد. این تغییر ممکن است ناشی از عوامل مختلفی باشد. عواملی مانند افزایش عرضه، نظارتهای بازارستانی، یا تعدیل تقاضا در پی قیمتهای بالا میتواند در این کاهش نقش داشته باشد. اما سوال اینجاست که آیا این کاهش، پایدار خواهد بود؟ در این گزارش، به تحلیل عوامل مؤثر بر کاهش قیمت مرغ و چشمانداز آتی بازار این کالای اساسی میپردازیم.
علل کاهش قیمت مرغ از منظر عرضه و تقاضا
کاهش قیمت مرغ در بازار میتواند ناشی از بهبود در طرف عرضه باشد. افزایش واردات نهادههای دامی، تخصیص بهینه ارز ترجیحی به تولیدکنندگان، یا افزایش تولید داخلی مرغ میتواند عرضه این کالا را به بازار افزایش داده و قیمت را کاهش دهد. همچنین، ممکن است تقاضا در سطوح قیمتی بسیار بالا تعدیل شده باشد. بسیاری از خانوارها در برابر قیمتهای نزدیک به ۳۰۰ هزار تومان، مصرف خود را کاهش داده یا به منابع پروتئینی جایگزین روی آوردهاند. این کاهش تقاضا میتواند به عنوان یک عامل تعدیلکننده قیمت عمل کرده باشد. تعادل جدید بین عرضه و تقاضا در نقطه قیمتی پایینتر، به کاهش فعلی منجر شده است.
نقش نظارتها و سیاستهای تنظیم بازار
دستگاههای نظارتی و تنظیمگر بازار در هفتههای اخیر احتمالاً فشار بیشتری بر شبکه توزیع و فروش مرغ اعمال کردهاند. این فشارها میتواند شامل برخورد با احتکار، تشویق به عرضه سریعتر موجودیها، یا ایجاد تسهیلاتی برای افزایش حمل و نقل مرغ از مراکز تولید به بازارهای مصرف باشد. همچنین، سیاستهای تنظیم بازار مانند عرضه مرغ با قیمت مصوب در میادین میوه و ترهبار یا فروشگاههای زنجیرهای دولتی میتواند قیمت را در کل بازار تحت تأثیر قرار دهد. این اقدامات با ایجاد رقابت برای فروشندگان و نشان دادن قیمت پایینتر به مصرفکننده، سایر خردهفروشان را مجبور به تعدیل قیمت میکند.
تأثیر کاهش قیمت مرغ بر قدرت خرید و تورم سبد غذایی
کاهش قیمت مرغ، حتی اگر موقتی باشد، میتواند تأثیر مستقیمی بر قدرت خرید خانوارها بگذارد. مرغ به عنوان یک کالای پرمصرف، سهم قابل توجهی در هزینههای خوراکی خانوار دارد. کاهش قیمت آن، مقداری از فشار مالی را از دوش خانوادهها، به ویژه دهکهای متوسط و کمدرآمد برمیدارد. همچنین، این کاهش میتواند بر شاخص تورم نقطهبهنقطه و سبد کالاهای اساسی تأثیر بگذارد و نرخ تورم ماهانه را تعدیل کند. با این حال، برای ایجاد تأثیر پایدار، این کاهش باید در کنار کنترل قیمت سایر کالاهای پروتئینی مانند گوشت قرمز، تخم مرغ و حبوبات قرار گیرد تا به بهبود واقعی قدرت خرید منجر شود.
چالشهای پایداری کاهش قیمت در آینده
این سؤال اساسی وجود دارد که آیا کاهش قیمت مرغ میتواند پایدار باشد یا خیر. پایداری این کاهش به عواملی بستگی دارد که ممکن است در کنترل کامل داخلی نباشند. قیمت جهانی نهادههای دامی مانند ذرت و سویا، هزینههای انرژی و حمل و نقل، و نرخ ارز، از عوامل تعیینکننده هزینه تمامشده تولید مرغ هستند. اگر این عوامل در مسیر افزایشی باقی بمانند، فشار بر تولیدکنندگان ادامه خواهد یافت و ممکن است کاهش فعلی قیمت، تنها یک تعدیل مقطعی باشد. همچنین، ثبات در سیاستهای داخلی برای حمایت از تولید و توزیع، و تداوم نظارتهای بازارستانی برای جلوگیری از ایجاد رانت و احتکار، برای حفظ قیمتهای منطقی ضروری است.
راهکارهای بلندمدت برای تثبیت بازار مرغ و گوشت
برای جلوگیری از نوسانات شدید قیمت مرغ در آینده، نیاز به راهکارهای بلندمدت و ساختاری احساس میشود. سرمایهگذاری در خودکفایی و افزایش بهرهوری در تولید نهادههای دامی داخلی، میتواند وابستگی به واردات را کاهش دهد. ایجاد ذخایر استراتژیک مرغ منجمد برای ورود به بازار در زمان افزایش قیمتها، میتواند به عنوان یک ابزار تنظیمکننده قوی عمل کند. همچنین، اصلاح نظام توزیع و کوتاه کردن دست واسطهها از طریق توسعه کشتارگاههای صنعتی و ارتباط مستقیم آنها با فروشگاههای بزرگ، میتواند حاشیه سود غیرمتعارف را کاهش دهد. شفافسازی اطلاعات بازار از میزان تولید، موجودی و قیمت در مراحل مختلف نیز به تصمیمگیری بهتر فعالان بازار و کاهش شوکهای قیمتی کمک میکند.