آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
در ماههای اخیر، اجرای طرح هدفمندسازی یارانهها و توزیع اعتبار کالابرگ، یکی از مهمترین موضوعات معیشتی برای میلیونها خانوار ایرانی بوده است. با این حال، برخی از خانوادهها با مشکلاتی در دریافت این اعتبار روبرو شدهاند. در میان این گروه، وضعیت دهک دهم درآمدی — یعنی پردرآمدترین قشر جامعه که پیش از این یارانه نقدی دریافت نمیکردند — جای پرسش ویژهای دارد. این افراد برای اولین بار واجد شرایط دریافت اعتبار کالابرگ شدهاند. اما گزارشهایی وجود دارد که نشان میدهد برای تعدادی از خانوارهای این دهک، اعتبار کالابرگ هنوز شارژ نشده است. این مسئله میتواند برای خانوادههایی که برای خرید مایحتاج اساسی به این اعتبار حساب کردهاند، ایجاد مشکل کند. خوشبختانه، مسئولان راه حلی رسمی برای این مشکل اعلام کردهاند. معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در توضیحی رسمی، دستورالعملی را برای این دسته از هموطنان ارائه داده است. بر اساس این اعلام، هموطنان دهک دهم درآمدی که هنوز کالابرگ آنان شارژ نشده، باید ابتدا درخواست خود را در دفاتر ثبت احوال ثبت کنند.
این اقدام، مقدمه لازم برای بررسی و احراز شرایط و در نهایت شارژ اعتبار حساب کالابرگ آنان خواهد بود. به نظر میرسد این روند، برای جلوگیری از خطا و اطمینان از تخصیص اعتبار به افراد واجد شرایط طراحی شده است. معاون وزارت کار همچنین آمار جالبی ارائه کرده است: از حدود ۶ میلیون هموطن که پیش از این یارانه نقدی دریافت نمیکردهاند، تاکنون یک میلیون نفر با مراجعه به دفاتر ثبت احوال، درخواست خود را ثبت کردهاند و اعتبار کالابرگ آنان شارژ شده است. این آمار نشان میدهد که روند ثبت درخواست و حل مشکل در جریان است. اما برای کسانی که هنوز موفق نشدهاند، دقیقاً چه باید بکنند؟ جزئیات بیشتر و تحلیل این موضوع را در ادامه بخوانید.
ضرورت ثبت درخواست در ثبت احوال؛ چرا و چگونه؟
دستور العمل «ثبت درخواست در ثبت احوال» برای دهک دهمیهایی که کالابرگشان شارژ نشده، نشاندهنده یک فرآیند احراز هویت و تطبیق اطلاعات است. احتمالاً اطلاعات اولیه این افراد در سامانههای مرتبط (مانند سامانه رفاه ایرانیان) ناقص یا مغایر با اطلاعات هویتی بوده است. ثبت احوال، به عنوان متولی اصلی اطلاعات هویتی و ثبتی کشور، میتواند این مغایرتها را رفع و هویت فرد را به طور قطعی تأیید کند. این کار از تخصیص اعتبار به افراد نادرست یا متقلب جلوگیری میکند. شهروندان باید با در دست داشتن کارت ملی به نزدیکترین دفتر ثبت احوال مراجعه و درخواست خود را ثبت کنند. احتمالاً فرم یا سامانه خاصی برای این منظور در نظر گرفته شده است.
تحلیل آمارهای ارائه شده؛ یک میلیون نفر از شش میلیون
آمار ارائه شده توسط معاون وزارت کار حاوی اطلاعات مهمی است. عدد ۶ میلیون نفر اشاره به جمعیتی دارد که پیش از هدفمندسازی جدید، یارانه نقدی دریافت نمیکردهاند و عمدتاً در دهکهای بالای درآمدی قرار دارند. از این تعداد، یک میلیون نفر (حدود ۱۷٪) تاکنون اقدام لازم را انجام داده و کالابرگشان شارژ شده است. این آمار نشان میدهد که هم آگاهیبخشی به این قشر ضرورت دارد (چرا که ممکن است بسیاری از وضعیت جدید خود مطلع نباشند) و هم روند اداری برای حدود ۵ میلیون نفر باقیمانده هنوز به پایان نرسیده است. این حجم از متقاضی، نیاز به تسهیل و سرعت بخشی در فرآیندها دارد.
چالشهای احتمالی در مسیر ثبت درخواست
مردم در هنگام مراجعه به ثبت احوال ممکن است با چالشهایی روبرو شوند. اول، ازدحام و شلوغی دفاتر به دلیل مراجعه همزمان تعداد زیادی متقاضی. دوم، عدم آگاهی کارمندان محلی از دستورالعمل دقیق این درخواست خاص، که میتواند به سردرگمی منجر شود. سوم، مغایرتهای پیچیده اسناد هویتی (مانند تغییر نام، تفاوت در شناسنامه و کارت ملی و...) که رفع آن زمانبر است. چهارم، مشکلات برای سالمندان، افراد دارای معلولیت یا ساکنان مناطق دورافتاده که مراجعه حضوری برای آنان دشوار است. پیشبینی این مشکلات و ایجاد راهحلهای جایگزین (مانند ثبت الکترونیک یا ایجاد پایگاههای سیار) میتواند به تسهیل کار کمک کند.
تأخیر در شارژ اعتبار و پیامدهای معیشتی
برای خانوادههایی که به دریافت این اعتبار برای خرید کالاهای اساسی حساب باز کردهاند، تأخیر در شارژ میتواند به معنای مشکل در تأمین مایحتاج اولیه، به ویژه در شرایط تورمی باشد. این مسئله برای آن دسته از خانوارهای دهک دهم که اگرچه پردرآمد طبقهبندی شدهاند اما به دلیل هزینههای بالا (مانند هزینه مسکن، درمان و...) تهیه سبد کالا برای آنان دشوار است، اهمیت بیشتری دارد. بنابراین، دستگاههای مسئول باید با اطلاعرسانی گسترده و شفاف و سرعت بخشیدن به فرآیند بررسی، این تأخیرها را به حداقل برسانند. ایجاد یک سامانه پیگیری شکایات یا استعلام آنلاین میتواند به کاهش نگرانیهای مردم کمک کند.
ضرورت شفافیت و اطلاعرسانی گسترده
کلید حل این مسئله، شفافیت و اطلاعرسانی دقیق و همهگیر است. بسیاری از افراد دهک دهم ممکن است اصلاً از تغییر شرایط و واجد شرایط بودن خود برای کالابرگ مطلع نباشند. برخی نیز ممکن است ندانند برای رفع مشکل شارژ نشدن باید چه کار کنند. رسانههای ملی، صدا و سیما، روزنامهها و فضای مجازی رسمی باید مراحل دقیق ثبت درخواست، مدارک لازم، آدرس دفاتر و سامانههای مربوطه را به طور مکرر منتشر کنند. همچنین، تعیین یک مهلت نهایی برای ثبت درخواست میتواند انگیزه لازم برای اقدام فوری را ایجاد کند. این فرصت باید به گونهای مدیریت شود که هیچ فرد واجد شرایطی به دلیل ناآگاهی یا دشواریهای اداری از دریافت حق خود محروم نشود.