آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
سخنان تند و دیپلماتیک دونالد ترامپ بار دیگر بر مناسبات تجاری بینالمللی متمرکز شده است. این بار، هدف اظهارات او همسایه شمالی آمریکا و بزرگترین رقیب تجاری واشنگتن است. ترامپ، که شعار «اول آمریکا» را سرلوحه سیاست خارجی خود قرار داده، در جدیدترین موضعگیری خود خطاب به کانادا هشداری شدید صادر کرده است. هشداری که میتواند روابط اقتصادی این دو کشور همسایه و متحد دیرینه را تحت تأثیر قرار دهد. موضوع صحبت ترامپ، احتمال انعقاد یک «توافق تجاری» میان کانادا و چین است. موضوعی که به نظر میرسد از دید رئیسجمهور سابق آمریکا، تهدیدی برای اقتصاد این کشور محسوب میشود. او صراحتاً اعلام کرده است که اگر کانادا چنین توافقی با چین امضا کند و این کشور به «محل تخلیه کالاهای چینی» تبدیل شود، واکنش سختی از سوی آمریکا خواهد دید.
ترامپ تهدید کرده که در این صورت، تعرفهای ۱۰۰ درصدی بر کالاهای صادراتی کانادا به آمریکا اعمال خواهد کرد. این سطح از تعرفه، میتواند مبادلات تجاری دو کشور را به شدت مختل کند. او در توجیه این تهدید، ادبیاتی بسیار خصمانه به کار برده و ادعا کرده است که چین با این توافق، کانادا را «خواهد بلعید و کاملاً نابود خواهد کرد.» این اظهارات، تنها یک هشدار اقتصادی نیست، بلکه نشاندهنده نگرانی عمیق ترامپ و حامیانش از نفوذ فزاینده چین در اقتصاد همسایه شمالی آمریکا است. اما این تهدید چقدر واقعی است؟ آیا کانادا تحت فشار قرار خواهد گرفت؟ و پیامدهای چنین سخنانی برای مثلث تجاری آمریکا، کانادا و چین چیست؟ تحلیل این اظهارات تند در ادامه آمده است.
استراتژی «اول آمریکا» و بازتعریف روابط با متحدان
سخنان ترامپ در قبال کانادا را باید در چارچوب استراتژی کلان «اول آمریکا» و نگاه تراکنشی (معاملهای) او به روابط بینالملل تحلیل کرد. از دیدگاه او، هرگونه توافق تجاری مستقل کانادا با چین که ممکن است به افزایش مازاد تجاری چین با آمریکا (از مسیر کانادا) منجر شود، خیانت به منافع اقتصادی آمریکا تلقی میشود. این نگرش، حتی متحدان سنتی و همسایگان نزدیک را نیز از تهدیدهای تنبیهی مستثنی نمیکند. تهدید به تعرفه ۱۰۰ درصدی، ابزاری برای اعمال حاکمیت اقتصادی و وادار کردن کانادا به همسویی کامل با اولویتهای تجاری واشنگتن است. این رویکرد، اصل «حاکمیت ملی» کشورها در انعقاد پیمانهای دوجانبه را نادیده گرفته و روابط را به یک بازی با حاصل جمع صفر تبدیل میکند.
ترس از «ترانزیت چینی» و دور زدن تعرفههای آمریکا
اصطلاح «محل تخلیه کالاهای چینی» که ترامپ به کار برده، اشاره به یک نگرانی مشخص دارد: امکان «ترانزیت کالا» یا «اجتناب از تعرفه». این سناریو میگوید اگر چین و کانادا توافق ترجیحی تجاری داشته باشند، کالاهای چینی میتوانند با تعرفه کم یا صفر به کانادا وارد شده، و سپس از آنجا (با استفاده از موافقتنامه تجاری آمریکا-مکزیک-کانادا/USMCA) به بازار آمریکا صادر شوند. این کار عملاً تعرفههای سنگین آمریکا بر کالاهای چینی را دور میزند. ترامپ با این تهدید قصد دارد جلوی هر گونه حفره احتمالی در دیوار تعرفههای ضدچینی خود را بگیرد و اطمینان حاصل کند که فشار حداکثری بر چین بدون هیچ راه فراری ادامه یابد.
ادبیات دراماتیک و ساخت روایت «قربانی شدن»
استفاده از افعال قدرتمندی مانند «بلعیدن» و «نابود کردن» برای توصیف اقدامات چین، بیش از آنکه یک تحلیل اقتصادی باشد، یک ابزار روایتسازی سیاسی است. ترامپ با این ادبیات دراماتیک در پی ایجاد ترس در افکار عمومی آمریکا و کانادا است. او میخواهد چین را به عنوان یک «غول خونآشام اقتصادی» تصویر کند که قصد بلعیدن متحدان آمریکا را دارد. این روایت، هم برای تحریک احساسات ملیگرایانه در پایگاه انتخاباتی خود در آمریکا مفید است، هم برای تحت فشار قرار دادن سیاستمداران و مردم کانادا تا از هرگونه توافق با چین بترسند. این نوع گفتمان، فضای گفتوگوی منطقی درباره مزایا و معایب همکاری با چین را مخدوش میکند.
واکنش احتمالی کانادا و آزمون حاکمیت ملی
کانادا به عنوان یک کشور مستقل، حق حاکمیت برای انعقاد پیمانهای تجاری با هر کشوری را دارد. تهدید آشکار ترامپ، آزمونی جدی برای حاکمیت اقتصادی و سیاسی اتاوا است. واکنش کانادا احتمالاً بر دو محور خواهد بود: اول، تأکید بر حق خود برای تنوع بخشیدن به روابط تجاری و کاهش وابستگی به بازار آمریکا. دوم، تلاش برای اطمینانبخشی به واشنگتن که توافق با پکن، به معنای دور زدن قوانین مبدأ کالا در USMCA نخواهد بود. با این حال، وابستگی عمیق اقتصادی کانادا به بازار آمریکا (بیش از ۷۵٪ صادرات) باعث میشود اتاوا نتواند به سادگی از کنار این تهدید بگذرد. احتمالاً مذاکرات پشت پرده و شفافسازی فنی برای رفع نگرانی آمریکا در جریان خواهد بود.
پیامدهای منطقهای و آینده روابط سهجانبه
این اظهارات تند، آینده روالت سهجانبه آمریکا، کانادا و چین را پیچیدهتر میکند. اولاً، اعتماد بین آمریکا و کانادا را که در دوره ترامپ قبلی نیز آسیب دید، بیشتر تخریب میکند. ثانیاً، ممکن است کانادا را به سوی تقویت روابط با سایر شرکا مانند اتحادیه اروپا سوق دهد. ثالثاً، چین ممکن است از این فرصت برای نمایش آمریکا به عنوان «قلدری که به حاکمیت متحدانش احترام نمیگذارد» استفاده کرده و خود را شریک تجاری قابل اعتمادتری نشان دهد. در صورت بازگشت ترامپ به قدرت، ما شاهد تشدید جنگ تجاری گستردهتری خواهیم بود که این بار، متحدان سنتی آمریکا نیز ممکن است در خط مقدم آن قرار گیرند. این وضعیت، بیثباتی در قواعد تجارت جهانی را تشدید خواهد کرد.