آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
منطقه خاورمیانه در یکی از حساسترین و پیچیدهترین لحظات خود در سالهای اخیر قرار دارد. ابرهای تیره تنش، همزمان از سوی خلیج فارس، دریای سرخ و قدس سایه افکنده است. در ساعات گذشته، اخبار و اظهارات متعددی از منابع مختلف، بخشهای جدیدی از این پازل بزرگ را آشکار کردهاند. اخباری که گاه به نظر متناقض میآیند، اما همگی بر مدار بحران ایران و آمریکا میچرخند. کانال ۱۲ اسرائیل با استناد به یک منبع آگاه آمریکایی مدعی شده است که در گفتوگوهای «ویتکاف» و «کوشنر» (فرستادگان دونالد ترامپ) با بنیامین نتانیاهو، اگرچه درباره مسائل مختلف اختلاف نظر دوستانهای وجود داشت، اما «در مورد ایران حتی به اندازه یک سانتیمتر هم اختلافی در مواضع دیده نمیشد.» این ادعا، حاکی از همگرایی کامل استراتژیک واشنگتن و تلآویو در قبال تهران است. در سوی دیگر، ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، مدعی شد که به شواهدی دست یافتهاند که نشان میدهد ایران اخیراً «۴ اسکادران جنگنده سوخو ۳۵ و تعدادی سامانه پدافندی اس ۴۰۰» را دریافت کرده است. این اظهارات، در راستای نمایش یک تهدید فزاینده نظامی از سوی ایران است.
همزمان، انصارالله یمن هشدار شدیدی داده است: «درصورت حمله آمریکا به ایران، تمام ناوگان و شناورهای آمریکا در دریای سرخ را غرق خواهیم کرد.» این اعلام، بازیگر قدرتمند دیگری را وارد معادله کرده و هزینه هرگونه حمله را برای آمریکا به طور چشمگیری افزایش میدهد. در میانه این تهدیدها، رزمایش مشترک «امنیت ۴» با حضور کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و نیروهای آمریکایی در قطر آغاز شده است. این رزمایش، همزمان با توصیه شرکت هواپیمایی اسرائیلی «العال» به مسافران برای لغو رایگان پروازهایشان از فردا (دوشنبه) است که نشان از نگرانی عمیق از امنیت هوایی دارد. اما در میان همه این اخبار جنگافروز، یک گزارش از سوی منبع رسانهای اسرائیلی به نقل از مهر، پرده از تلاشهای دیپلماتیک محرمانه برداشته است. بر اساس این گزارش، «ویتکاف»، فرستاده ویژه ترامپ، «به جد درحال پیگیری یک مسیر دیپلماتیک با تهران» است و حتی پیامی از مقامات ایرانی را برای به تعویق انداختن حمله نظامی منتقل کرده است. همچنین، رئیس سازمان هواپیمایی اسرائیل پس از جنجال درباره هشدارش در مورد یک «آخر هفته حساس»، توضیح داد که مقصودش آخر هفته گذشته بوده، نه آینده. اما شبکه ۱۲ اسرائیل گزارش داده که متن پیام اصلی، برداشت متفاوتی ایجاد میکرده است. در ادامه، تحلیل جامعی از این اخبار متنوع و به ظاهر متناقض ارائه میشود.
تحلیل ادعای اجماع کامل آمریکا و اسرائیل و هدف از آن
ادعای «عدم اختلاف حتی یک سانتیمتر» میان آمریکا و اسرائیل درباره ایران، که از سوی یک منبع ناشناس آمریکایی به کانال ۱۲ اسرائیل داده شده، بیش از آنکه یک گزارش واقعی باشد، یک پیام روانی و دیپلماتیک است. هدف این ادعا میتواند چندگانه باشد: اول، افزایش فشار حداکثری بر ایران با نشان دادن یک جبهه متحد و غیرقابل نفوذ. دوم، ایجاد تفرقه در داخل ایران با القای این که راه مذاکره یا نرمش بسته است. سوم، آرام کردن متحدان منطقهای اسرائیل مانند عربستان که ممکن است نگران ناپایداری ناشی از حمله باشند. چهارم، جلوگیری از هرگونه تلاش تهران برای ایجاد شکاف بین واشنگتن و تلآویو. در واقعیت، همیشه در تاکتیکها و اولویتها میان این دو متحد اختلاف نظر وجود داشته، اما این ادعا سعی دارد همه آنها را در یک راستا نمایش دهد.
نقش انصارالله یمن و تغییر معادله امنیتی در دریای سرخ
هشدار صریح انصارالله یمن مبنی بر «غرق کردن تمام ناوگان آمریکا در دریای سرخ» در صورت حمله به ایران، یک عامل بازدارنده قوی و جدید به معادله اضافه میکند. انصارالله با سالها جنگ با ائتلاف عربی به رهبری عربستان، توانایی نظامی قابل توجهی در مقابله با شناورها (با استفاده از موشکهای کروز و پهپادهای انتحاری) اثبات کرده است. این هشدار، هزینه عملیات نظامی آمریکا علیه ایران را به طور نجومی افزایش میدهد، چرا که نه تنها نیروهای مستقیم آمریکا، بلکه خطوط مهم کشتیرانی و تأمین لجستیک آن از طریق دریای سرخ و بابالمندب را تهدید میکند. این امر، باعث میشود هرگونه تصمیم برای حمله، نیازمند محاسبات بسیار پیچیدهتر و آمادهسازی برای یک جنگ منطقهای گسترده باشد.
تناقض ظاهری در اخبار: تهدید نظامی در کنار تلاش دیپلماتیک
ظاهر متناقض اخبار (تهدید نظامی از یک سو و پیگیری مسیر دیپلماتیک از سوی دیگر) در واقع نشاندهنده استراتژی دو وجهی کلاسیک در بحرانها است. از یک طرف، با نمایش قدرت نظامی، رزمایشها، هشدارها و افشای ادعای تقویت تسلیحاتی ایران، سعی در ایجاد اهرم فشار و ترس برای وادار کردن طرف مقابل به نرمش در مذاکره است. از طرف دیگر، کانالهای دیپلماتیک محرمانه برای جلوگیری از جنگ که به سود هیچکس نیست، فعال نگه داشته میشوند. گزارش مهر مبنی بر نقش «ویتکاف» به عنوان واسطه و انتقال پیام از مقامات ایرانی (اگرچه منبع آن رسانه اسرائیلی است و نیاز به تأیید دارد) نشان میدهد که حتی در اوج تنش، گفتوگو قطع نشده است. این استراتژی «چماق و هویج» برای دستیابی به امتیاز بیشتر در صورت مذاکره یا توجیه عملیات در صورت شکست مذاکره است.
رزمایش «امنیت ۴» و توصیه لغو پروازها؛ نشانههای آمادهباش
شروع رزمایش «امنیت ۴» در قطر با مشارکت آمریکا و کشورهای خلیج فارس و نیز توصیه شرکت «العال» اسرائیل به مسافران برای لغو رایگان پروازها از فردا، نشانههای آشکار آمادهباش برای یک واقعه احتمالی است. رزمایشها میتوانند هم برای تمرین واقعی و هم برای نمایش قدرت و ارسال پیام باشد. توصیه لغو پروازهای یک شرکت هواپیمایی ملی اسرائیل نیز حاکی از ارزیابی خطر بسیار بالا از سوی مقامات امنیتی این کشور است. این اقدامات، فضایی از انتظار و نگرانی ایجاد میکند که خود میتواند به تشدید بحران دامن بزند. همزمان، ابهام در توضیح رئیس سازمان هواپیمایی اسرائیل درباره زمان «آخر هفته حساس» (گذشته یا آینده) و گزارش شبکه ۱۲ مبنی بر تحریف احتمالی پیام، بر آشفتگی اطلاعاتی و جنگ روانی حاکم بر فضای اسرائیل صحه میگذارد.
سناریوهای محتمل و وضعیت کنونی
با توجه به مجموعه اخبار، به نظر میرسد منطقه در یک «لحظه تعلیق» خطرناک به سر میبرد. چند سناریو محتمل است:
۱. تداوم تنش بدون درگیری مستقیم بزرگ، با ادامه جنگ روانی، رزمایشها و احتمالاً درگیریهای نیابتی محدود.
۲. از سرگیری مذاکرات غیرمستقیم یا مستقیم از طریق کانالهایی مانند ویتکاف، تحت الشعاع تهدید نظامی.
۳. وقوع یک اشتباه محاسبه یا حادثه محدود که به دلیل سطح بالای آمادهباش طرفین، به سرعت به یک درگیری گسترده تبدیل شود. ادعای دریافت سوخو-۳۵ و اس-۴۰۰ توسط ایران (اگر واقعی باشد) میتواند توان بازدارندگی ایران را افزایش داده و طرف مقابل را در اقدام نظامی سستکند. در عین حال، هشدار انصارالله و اتحاد احتمالی جبهه مقاومت، جنگ را برای آمریکا و اسرائیل بسیار پرهزینه میسازد. احتمالاً در روزهای آینده شاهد نوسان بین این سناریوها خواهیم بود و تصمیم نهایی تا حد زیادی به محاسبات رهبران در واشنگتن، تلآویو و تهران درباره هزینه و فایده جنگ بستگی دارد.