آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
تحولات سیاسی عراق بار دیگر به نقطهای حساس رسیده است؛ نقطهای که در آن، ترکیب دولت آینده میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای این کشور بهدنبال داشته باشد. در تازهترین گزارشهای منتشرشده، از افزایش فشار مستقیم آمریکا بر سیاستمداران عراقی خبر داده میشود؛ فشاری که اینبار نه با زبان دیپلماسی، بلکه با تهدید مالی آشکار همراه شده است. محور اصلی این تهدید، مشارکت گروههای مسلح همسو با ایران در ساختار دولت آینده عراق عنوان شده؛ موضوعی که واشنگتن آن را خط قرمز خود در بغداد میداند. بر اساس این گزارشها، آمریکا هشدار داده است که در صورت نادیده گرفتن این خواسته، دامنه تحریمها میتواند از افراد و گروهها فراتر رفته و خود دولت عراق را هدف قرار دهد.
آنچه این تهدید را بیسابقه میکند، اشاره مستقیم به درآمدهای نفتی عراق است؛ منبعی که ستون فقرات اقتصاد این کشور را تشکیل میدهد. در شرایطی که عراق با بحرانهای اقتصادی، بیکاری و نارضایتی عمومی دستوپنجه نرم میکند، هرگونه اختلال در جریان درآمدهای نفتی میتواند ثبات سیاسی این کشور را بهشدت تضعیف کند. این فشارها همزمان با تلاش جریانهای سیاسی عراقی برای تشکیل دولتی فراگیر مطرح میشود؛ دولتی که ناگزیر باید میان مطالبات داخلی و فشارهای خارجی توازن برقرار کند. اکنون این پرسش جدی مطرح است که آیا عراق بار دیگر به میدان تسویهحساب قدرتهای خارجی تبدیل خواهد شد یا میتواند مسیر استقلال تصمیمگیری خود را حفظ کند؟
نفت بهعنوان ابزار فشار سیاسی
درآمدهای نفتی عراق، نهتنها منبع اصلی بودجه دولت، بلکه اهرم نفوذ خارجی نیز محسوب میشود. تهدید به مسدودسازی یا محدودسازی دسترسی به این منابع، به معنای فشار مستقیم بر توان دولت در پرداخت حقوق، خدمات عمومی و حفظ ثبات اجتماعی است. این رویکرد نشان میدهد که اقتصاد، به ابزار اصلی سیاست خارجی آمریکا در قبال عراق تبدیل شده است.
دولت آینده عراق و معادله مشروعیت
دولت آینده عراق برای کسب مشروعیت داخلی، ناگزیر به مشارکت دادن طیفهای مختلف سیاسی و اجتماعی است. حذف یا نادیده گرفتن جریانهای همسو با ایران، میتواند توازن داخلی را برهم بزند و به تشدید شکافهای سیاسی منجر شود. در مقابل، پذیرش فشار خارجی نیز مشروعیت ملی دولت را زیر سؤال میبرد؛ دوگانهای پیچیده که تصمیمگیری را دشوار کرده است.
تحریم دولت بهجای تحریم افراد
تغییر تمرکز تحریمها از افراد و گروهها به کل دولت، نشانه تشدید راهبرد فشار است. این نوع تحریم، پیامدهای گستردهتری دارد و مستقیماً زندگی روزمره شهروندان را تحت تأثیر قرار میدهد. چنین رویکردی، خطر افزایش نارضایتی عمومی و بیثباتی اجتماعی را بهدنبال دارد.
پیام منطقهای تهدید آمریکا
هشدار واشنگتن تنها خطاب به بغداد نیست؛ بلکه پیامی منطقهای برای سایر بازیگران نیز محسوب میشود. این پیام نشان میدهد که آمریکا همچنان قصد دارد معادلات سیاسی منطقه را از مسیر اقتصاد و نظام مالی مدیریت کند. کشورهای منطقه، این پیام را بهعنوان الگویی از فشارهای احتمالی آینده ارزیابی خواهند کرد.
آینده استقلال اقتصادی عراق
وابستگی ساختار مالی عراق به سازوکارهای خارجی، آسیبپذیری این کشور را افزایش داده است. تهدید اخیر، بار دیگر ضرورت تنوعبخشی به مسیرهای مالی و تقویت استقلال اقتصادی را برجسته میکند. بدون کاهش این وابستگی، هر دولت عراقی در معرض فشارهای مشابه قرار خواهد گرفت.