آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
بازار طلا و سکه ایران امروز شنبه، یازدهم بهمنماه، شاهد یک اصلاح قیمتی سنگین و میلیونی بود. پس از هفتههای پرشتاب صعود، قیمتها در مسیر مخالف قرار گرفتند و خریداران را غافلگیر کردند. این ریزش گسترده، همزمان با دو عامل کلیدی رخ داد: سقوط شدید اونس جهانی طلا و کاهش نرخ ارز در بازار داخلی. اونس جهانی که روزهای گذشته به بالای ۵۶۰۰ دلار نیز رسیده بود، امروز با کاهشی خیرهکننده حدود ۶۲۳ دلار مواجه شد و به محدوده ۴۸۹۲ دلار سقوط کرد. در داخل کشور نیز، قیمت دلار از سطوح بالای ۱۶۳ هزار تومان عقبنشینی کرد و به کانال ۱۵۸ هزار تومان بازگشت. این دو کاهش همزمان، مانند ترمزی قدرتمند بر چرخهای بازار طلای ایران عمل کرد و موج سنگین فروش را به راه انداخت. بر اساس نرخهای لحظهای اتحادیه طلا و جواهر تهران، هر گرم طلای ۱۸ عیار با کاهش حدود ۸۳۲ هزار تومانی به رقم ۱۸ میلیون و ۹۵۲ هزار تومان رسید. مظنه طلای تهران (هر مثقال) نیز به ۸۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان کاهش یافت.
در بخش سکه، افت قیمت چشمگیرتر بود. سکه امامی طرح جدید با ریزشی ۱۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومانی، به ۱۹۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان سقوط کرد و دوباره به کانال ۱۹۵ میلیونی بازگشت. سکه بهار آزادی (قدیم) نیز به ۱۸۳ میلیون تومان رسید. سکههای شکسته نیز از این ریزش مستثنی نبودند. نیمسکه به ۱۰۲ میلیون تومان، ربعسکه به ۵۵ میلیون تومان و سکه گرمی به ۲۶ میلیون تومان کاهش یافتند. این افتها، سودهای سریع هفتههای گذشته را تا حد زیادی محو کرد. کارشناسان دلیل اصلی این اصلاح را تثبیت فنی بازار جهانی پس از یک رالی طولانی و احتمالاً تغییر در انتظارات تورمی و سیاست پولی آمریکا میدانند. در داخل نیز، کاهش همزمان ارز، فشار فروش را تشدید کرده است. این گزارش به تحلیل ریشههای این سقوط ناگهانی، بررسی آمار دقیق کاهش قیمتها و پیشبینی روند آتی بازار طلا و سکه در ایران میپردازد.
تحلیل ریزش اونس جهانی؛ اصلاح فنی یا تغییر روند؟
کاهش حدود ۶۲۳ دلاری اونس طلا در یک روز، یک حرکت استثنایی و نشاندهنده خروج شدید سرمایههای نهادی (صندوقهای سرمایهگذاری) از این بازار است. طلا پس از یک رالی صعودی تاریخی از کانال ۲۰۰۰ دلار به بالای ۵۶۰۰ دلار، به شدت نیاز به یک اصلاح فنی عمیق داشت. دلایل این اصلاح میتواند شامل تثبیت سود توسط سرمایهگذاران (Profit Taking)، انتشار دادههای اقتصادی قوی در آمریکا که احتمال کاهش نرخ بهره را به تعویق میاندازد، یا حتی تقویت دلار آمریکا در کوتاهمدت باشد. همچنین، ممکن است اخباری درباره فروش طلا توسط برخی بانکهای مرکزی یا کاهش تنشهای ژئوپلیتیک (به طور موقت) بر بازار تأثیر گذاشته باشد. نکته کلیدی این است که آیا این سقوط، شروع یک روند نزولی بلندمدت است یا تنها یک تصحیح سالم در یک روند صعودی کلی. برای پاسخ، باید سطح حمایت ۴۸۰۰ دلار و سپس ۴۶۰۰ دلار به دقت رصد شود. اگر این سطوح شکسته نشود، احتمال بازگشت روند صعودی پس از استراحت وجود دارد.
تأثیر کاهش نرخ ارز بر بازار داخلی؛ چرا همزمانی رخ داد؟
ریزش قیمت طلا در ایران، تنها به دلیل افت اونس جهانی نبود. کاهش همزمان نرخ دلار (از بالای ۱۶۳ هزار به کانال ۱۵۸ هزار تومان) نقش مکمل و تشدیدکنندهای داشت. قیمت طلای داخلی از فرمول «قیمت اونس جهانی × نرخ دلار» به دست میآید. وقتی هر دو عامل کاهش یابند، اثر آن چندبرابر میشود. کاهش دلار میتواند ناشی از عرضه بیشتر در بازار متشکل، تأثیر روانی افت اونس جهانی بر معاملهگران ارز، یا مداخلات تنظیمی برای جلوگیری از حبابسازی باشد. این همزمانی نادر، فشار فروش را به حدی افزایش داد که بسیاری از معاملهگران خرد نیز برای جلوگیری از ضرر بیشتر، دارایی خود را به فروش رساندند. این پدیده نشان میدهد بازار طلای ایران به شدت به نوسانات جهانی وابسته است و هرگونه تلاطم در آن دو متغیر (اونس و دلار)، میتواند نوساناتی شدیدتر در داخل ایجاد کند. این وابستگی دوگانه، ریسک معامله در این بازار را افزایش میدهد.
بررسی دقیق آمار کاهشها؛ کدام بخش بیشتر آسیب دید؟
آمار کاهش امروز به وضوح نشان میدهد که سکه بیشتر از طلای خام تحت تأثیر قرار گرفته است. دلیل این امر، وجود حق ضرب روی سکه است که در زمان هیجان بازار افزایش و در زمان رکود، سریعتر کاهش مییابد.
- سکه امامی: کاهش ۱۲.۱ میلیون تومانی (حدود ۵.۸٪)
- طلای ۱۸ عیار: کاهش ۰.۸۳۲ میلیون تومانی (حدود ۴.۲٪)
- نیمسکه و ربعسکه: به دلیل نقدشوندگی کمتر و پریمیوم بالاتر، نوسانات آنها نیز معمولاً شدیدتر است.
این تفاوت نشان میدهد در چنین روزهایی، فروش فشار بیشتر بر داراییهای با نقدشوندگی بالاتر (سکه) متمرکز است. همچنین، طلای آبشده یا مصنوعات به دلیل وابستگی مستقیمتر به قیمت جهانی و کارمزد کمتر، نوسان کمتری را تجربه میکنند.
واکنش بازارسازان و روانشناسی معاملهگران
در چنین روزهای پرتلاطمی، نقش بازارسازان و عمده فروشان کلیدی است. اگر آنها اقدام به خرید در کف کنند، میتوانند از سقوط بیشتر جلوگیری کرده و اعتماد را بازگردانند. اما اگر خود در حالت انتظار بمانند یا به فروش ادامه دهند، روند نزولی تشدید میشود. روانشناسی معاملهگران خرد نیز از ترس به وحشت تغییر میکند. بسیاری که در سقفهای اخیر خرید کرده بودند، امروز با ضرر مواجه شدند. این میتواند به دو شکل بروز کند: یا فروش از سر استیصال که فشار نزولی را بیشتر میکند، یا تحمل ضرر و انتظار برای بازگشت که بازار را به تعادل نزدیکتر میسازد. نکته مهم، هجوم احتمالی خریداران واقعی به بازار است. این کاهشهای شدید، فرصت مناسبی برای افرادی است که قصد خرید طلا برای مصارف ازدواج، پسانداز یا پوشش ریسک دارند و هفتههای قبل به دلیل قیمتهای بالا از خرید بازمانده بودند.
پیشبینی روند فردا و روزهای آینده؛ ادامه ریزش یا تثبیت؟
برای فردا (یکشنبه)
با توجه به تعطیلی بازارهای جهانی، قیمت اونس ثابت خواهد ماند. بنابراین، کلید نوسان بازار ایران، نرخ ارز خواهد بود. اگر دلار ثابت بماند یا کاهش بیشتری را تجربه کند، احتمال تثبیت یا حتی کاهش جزئی دیگر در قیمت طلا و سکه وجود دارد. اگر دلار رشد کند، میتواند بخشی از افت امروز را جبران نماید.
برای روزهای آینده
چشمانداز به رفتار اونس جهانی گره خورده است. اگر اونس بتواند در محدوده ۴۹۰۰ دلار تثبیت شود، بازار داخلی نیز به ثبات نسبی میرسد. اما اگر اونس به زیر ۴۸۰۰ دلار سقوط کند، فشار فروش در ایران میتواند ادامه یابد.
سناریوی محتمل
بازار پس از این شوک بزرگ، وارد فاز تثبیت و نوسان در محدودههای جدید میشود. خریداران واقعی در کفهای جدید وارد میشوند و سفتهبازان ضررده نیز به تدریج از بازار خارج میشوند. ثبات نرخ ارز مهمترین عامل برای جلوگیری از نوسانات وحشیانه بعدی است.
نتیجهگیری
امروز روزی بود که طلا و سکه به اصلاح دیروز خود پاسخ دادند. این ریزش، یادآوری مهمی از ذاتی نوسانپذیر بودن این بازارها است. برای سرمایهگذاران، این رویداد بر اهمیت استراتژی بلندمدت، تنوع بخشی و دوری از خرید هیجانی در سقفها تأکید میکند. برای مصرفکنندگان واقعی، این کاهش میتواند فرصت خرید بهتری ایجاد کند، مشروط بر اینکه بازار به ثبات برسد. ادامه روند به تصمیمات کلان اقتصادی در آمریکا و مدیریت بازار ارز در ایران بستگی خواهد داشت.