آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
امروز یکشنبه 12 بهمن ماه 1404، صحنه سالن فوتسال، آماده وقوع یک شگفتی تاریخی بود. تابلوی نتایج، افغانستان را با تفاضل گلی بهتر در صدر نشان میداد و برای تیم ملی فوتسال ایران، حتی تساوی نیز حکم شکست داشت. همه چیز برای یک درام ورزشی تمامعیار مهیا بود: غول کهنهکار و پرافتخار آسیا در مقابل شاگردان جاهطلب و نوظهوری که این بار نه برای مقاومت، که برای سبقت گرفتن آمده بودند. سه سال پیش، چنین سناریویی حتی در خیالپردازانهترین رویاهای هوادار فوتسال افغانستان هم نمیگنجید. اما امروز، مجید مرتضایی، مربی ایرانی تیم افغانستان، تیمی منسجم و باورپذیر ساخته بود؛ تیمی که در بازیهای گذشته نشان داده بود نه تنها میایستد، بلکه میتازد. فشار روانی این بار بر دوش شاگردان وحید شمسایی بود.
سوت آغاز بازی، نبردی را کلید زد که از همان لحظه اول، سرعت و شدتش نفسگیر بود. ایران میدانست که نباید فرصت فکر کردن به حریف بدهد. افغانستان نیز با اعتماد به نفسی که از نتایج درخشانش گرفته بود، بدون ترس وارد میدان شد. صحنه، صحنه یک فینال زودهنگام بود. اولین ضربهها متعلق به ایران بود. تجربه سالهای حضور در اوج و سرمایۀ ستارههای جهانی، به مرور خودش را نشان داد. ترکیبی از سرعت، تکنیک فردی و بازی گروهی، مدافعان افغانستان را تحت فشار قرار داد. اما خط دفاعی افغانستان، منسجم و سختکوش مقاومت میکرد. و آنگاه، در یک صحنه حسابشده، شبکه دروازه افغانستان به لرزه درآمد. گل اول ایران نه تنها آرامش را به بازیکنانش بازگرداند، بلکه پیام واضحی به حریف فرستاد: "صدر جدول، از آنِ ماست." این گل، سد روانی بزرگی را شکست. اما افغانستان تیمی نبود که به این سادگی تسلیم شود. آنها با تکیه بر سازمان دفاعی و ضدحملههای سریع، چند بار کارشناسان ایرانی را نگران کردند و حتی گاهی امید به تساوی یا بیشتر را در دل هواداران خود زنده نگه داشتند. مقاومتشان قابل احترام بود.
در نهایت، اما کلاس و عمق کیفیت ایران خود را نشان داد. تفاوت در دقت گلزنی، تجربه مدیریت بازی در لحظات حساس و توانایی تبدیل موقعیتها به گل، فصل مشترک پنج گل ایران بود. هر ضربه، پاسخی قاطع به این پرسش بود که چرا ایران هنوز قدرت نخست فوتسال آسیاست. این پیروزی ۵-۲، بیش از یک برد ساده بود. یک بیانیه بود. بیانیهای که اعلام میکرد سلطه ایران بر فوتسال آسیا به این سادگیها پایان نمیپذیرد. درعینحال، احترام عمیقی برای افغانستان به ارمغان آورد؛ تیمی که حالا به عنوان یک رقیب جدی و قابل اتکا شناخته میشود و صعودش به مرحله حذفی، اتفاقی تصادفی نبود.
تحلیل تاکتیکی بازی؛ کلاس ایران در برابر سازمان افغانستان
کلید موفقیت ایران در این بازی، توانایی شکستن سازمان دفاعی فشرده افغانستان بود. شمسایی از بازیکنانش خواست تا با جابجاییهای مداوم و پاسهای سریع، فضاهای بین خطی حریف را بیابند. استفاده از کنارهها و نفوذ به محوطه از طریق ترکیبهای کوتاه، بارها دفاع افغانستان را دچار مشکل کرد. افغانستان تحت هدایت مجید مرتضایی، ساختاری بسیار منظم داشت. آنها در یک بلاک کمپکت دفاعی جمع میشدند و به دنبال فرصت برای ضدحملههای سریع بودند. این تاکتیک در دقایقی مؤثر بود، اما فشار مداوم ایران و گلهای زودهنگام، آنها را مجبور به باز کردن بازی کرد که در نهایت به فضا برای گلهای بیشتر ایران منجر شد. تفاوت اصلی در مرحله تبدیل موقعیتها به گل بود. ایران با داشتن بازیکنانی با شوتزنی دقیق و تصمیمگیری سریع در ثلث تهاجمی، از فرصتهای خود به بهترین شکل استفاده کرد. در مقابل، افغانستان اگرچه موقعیتسازی کرد، اما در مرحله پایانی دقت لازم را نداشت. این امر ناشی از تفاوت در سطح کیفی بازیکنان و احتمالاً فشار بازی بزرگ بود.
نقش کلیدی بازیکنان و درخشش گلزنان
عملکرد خط حمله ایران تعیینکننده بود. بازیکنانی که مسئولیت گلزنی را بر عهده داشتند، در لحظات حساس حضور ذهن بالایی نشان دادند. توانایی آنان در شوتزنی از فاصلههای مختلف و تحت فشار، یکی از عوامل اصلی برتری عددی ایران بود. در میانه میدان، بازیکنان ایرانی با کنترل توپ و تنظیم ریتم بازی، اجازه ندادند افغانستان بتواند بازی را به شکل دلخواه خود پیش ببرد. آنان با قطع پاسهای حریف و شروع سریع حمله، چرخه بازی را در اختیار گرفتند. این تسلط میانی میدان، پایهگذار اغلب حملات خطرناک ایران بود. در سوی دیگر، دروازهبان و مدافعان افغانستان با وجود دریافت پنج گل، در بسیاری از لحظات عملکرد قابل قبولی داشتند و چندین موقعیت واضح دیگر ایران را نیز خنثی کردند. حجم فشار و کیفیت حملات ایران بود که در نهایت کارگر افتاد. عملکرد آنان نشان داد که افغانستان به یک تیم با دیسیپلین دفاعی بالا تبدیل شده است.
تأثیر مربیان؛ شمسایی مجرب در برابر مرتضایی آگاه
وحید شمسایی با تجربه فراوان خود در رقابتهای بزرگ، نشان داد که چگونه میتوان یک بازی حساس با تمام فشارهای روانی آن را مدیریت کرد. ترکیب انتخابی او، تغییرات به موقع و تاکتیک تهاجمی اما کنترلشده، همگی حاکی از درک بالای او از شرایط بازی و حریف بود. این برد، یک مهر تأیید دیگر بر تواناییهای او به عنوان یکی از بهترین مربیان فوتسال آسیاست. مجید مرتضایی نیز سربلند از این بازی خارج شد. اگرچه نتیجه نهایی به نفع تیمش نبود، اما او ثابت کرد که میتواند تیمی منسجم و با هویت از افغانستان بسازد. آشنایی او با فوتبال ایران و بازیکنان ایرانی، باعث شده بود تیمش برنامه مشخصی برای بازی داشته باشد. صعود افغانستان به مرحله حذفی، بزرگترین موفقیت او در این مسابقات است. نکته جالب، تقابل دو ذهن ایرانی در دو سوی میدان بود. این موضوع بر پیچیدگی تاکتیکی بازی افزوده بود، چرا که هر دو مربی با سبک و روحیه فوتبال ایران آشنا بودند. در نهایت، شمسایی با داشتن بازیکنان باکیفیتتر و تجربه بیشتر در مدیریت چنین بازیهایی، برنده این دوئل فکری شد.
اهمیت روانی برد و تأثیر آن بر ادامه مسیر ایران
این برد، بار روانی سنگینی را از دوش تیم ملی ایران برداشت. شکست در این بازی یا حتی تساوی، میتوانست تیم را با وجود صعود، دچار تردید و بحران روحیه کند. اما یک پیروزی قاطع، به ویژه پس از شرایط حساس جدولی، اعتماد به نفس تیم را به اوج رساند و پیام روشنی به سایر رقبا فرستاد. صدرنشینی در گروه نیز از نظر روانی و همچنین در جدول حذفی بسیار مهم است. ایران اکنون با اعتماد به نفس بالا و به عنوان تیم اول گروه، وارد مرحله حذفی میشود که میتواند در مواجهه با تیمهای دوم سایر گروهها، از نظر تئوریک مسیر سادهتری داشته باشد. این موضوع انرژی ذهنی و جسمی تیم را برای بازیهای سخت پیش رو حفظ میکند. برای افغانستان نیز، اگرچه شکست خورد، اما عملکرد کلی قابل احترام در مرحله گروهی و صعود به عنوان تیم دوم، موفقیتی تاریخی محسوب میشود. این تیم اکنون باوری راسخ دارد که میتواند با بهترین تیمهای آسیا رقابت کند. این باور، بزرگترین دستاورد آنان از این جام است.
چشمانداز مرحله حذفی و جایگاه فوتسال آسیا
با این پیروزی، ایران با اقتدار کامل وارد مرحله یکچهارم نهایی میشود. آنها اکنون نه تنها یک تیم قوی، بلکه تیمی با روحیهای شکستناپذیر هستند. ترکیب تجربه، کیفیت فردی و تاکتیکهای متنوع، ایران را به یکی از اصلیترین مدعیان قهرمانی تبدیل کرده است. چالش اصلی، حفظ این تمرکز و اشتیاق تا آخرین بازی است. افغانستان نیز به عنوان یک تیم نوظهور، وارد مرحله حذفی شده است. آنها دیگر غافلگیرکننده نیستند، بلکه رقیبی شناخته شده و خطرناک هستند. نحوه برخورد آنان با فشار بازیهای حذفی و تواناییشان در تکرار عملکردهای گروهی، مشخص خواهد کرد که تا کجا میتوانند پیش بروند. این بازی و عملکرد کلی هر دو تیم در مرحله گروهی، نشاندهنده رشد قابل توجه فوتسال در آسیا است. دیگر نمیتوان با قطعیت از برتری بیچون و چرای یک یا دو تیم سخن گفت. افغانستان، ازبکستان و دیگر تیمها نشان دادهاند که فاصلهها در حال کاهش است. این رقابت نزدیک، به سود کلی فوتسال قاره است و آیندهای روشنتر را نوید میدهد. ایران اکنون باید بیش از هر زمان دیگری هوشیار باشد، چرا که سلطه تاریخیاش با چالشهای جدیتری مواجه شده است.