آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
طبق اعلام معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، مرحله سوم طرح یسنا برای مادران باردار و دارای فرزند زیر دو سال، به مناسبت اعیاد شعبانیه، شارژ شد. به گفته یعقوب اندایش، برای مادران در دهکهای یک تا سه درآمدی مبلغ ۶۵۰ هزار تومان و برای دهکهای چهار و پنج درآمدی مبلغ ۵۰۰ هزار تومان در قالب کالابرگ الکترونیکی واریز شده است. این کمکمعیشتی به صورت سبد غذایی و پوشک رایگان، از طریق فروشگاههای طرف قرارداد طرح کالابرگ الکترونیکی قابل استفاده است.
اهداف جمعیتی و حمایتی طرح
طرح یسنا به عنوان یکی از ابزارهای اجرایی قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، با هدف حمایت از مادران در دوره بارداری و اولویتهای اولیه فرزندآوری طراحی شده است. این طرح نشان میدهد دولت سیاستهای افزایش جمعیت را صرفاً در حد شعار نداده و برای آن منابع مالی اختصاص میدهد. تأکید بر دهکهای پایین و متوسط درآمدی نیز نشان از جهتگیری حمایتی این طرح دارد تا فشار اقتصادی دوران بارداری و نگهداری از نوزاد را کاهش دهد. این اقدام میتواند در صورت تداوم، تأثیر محدودی بر تصمیمهای فرزندآوری داشته باشد.
سازوکار توزیع و هدفمندی
استفاده از بستر کالابرگ الکترونیکی و نه واریز نقدی، نشان از تمایل دولت برای اطمینان از هزینه شدن کمک در حوزههای خاص (تغذیه و پوشک) دارد. این روش از یک سو ممکن است در تأمین نیازهای اولیه مؤثرتر باشد، اما از سوی دیگر با محدود کردن انتخاب مادران، ممکن است کارایی آن را زیر سؤال ببرد. هدفمندی بر اساس دهکهای درآمدی نیز اگرچه منطقی به نظر میرسد، اما همیشه با چالشهای شناسایی دقیق دهکها و بهروزرسانی اطلاعات مواجه است. احتمال خطا در شناسایی یا تأخیر در بهروزرسانی وضعیت اقتصادی خانوارها وجود دارد.
مقیاس و پوشش جمعیتی
با احتساب بیش از یک میلیون و ۱۴۸ هزار مادر تحت پوشش، این طرح جمعیت قابل توجهی را هدف قرار داده است. این عدد نشان از گستردگی نسبی حمایت دارد، اما در مقایسه با تعداد کل مادران باردار و دارای فرزند زیر دو سال در کشور، نیاز به بررسی پوشش واقعی آن احساس میشود. تعداد مشمولان نشان میدهد که بخش بزرگی از جامعه هدف، در دهکهای پایین و متوسط قرار دارند که خود گویای شرایط اقتصادی تعداد زیادی از خانوادههای جوان است.
چالشهای اجرایی و نظارتی
کاربرد این کمکها در فروشگاههای طرف قرارداد، موفقیت طرح را منوط به تنوع، دسترسی و کیفیت کالاهای ارائهشده در این فروشگاهها میکند. اگر شبکه توزیع کارا نباشد یا کالاهای ضروری به اندازه کافی موجود نباشند، هدف طرح تحقق نخواهد یافت. نظارت بر نحوه هزینه شدن اعتبارات نیز چالش دیگری است. باید مکانیزمی وجود داشته باشد که از ارائه کالاهای غیرضروری یا با کیفیت پایین به مادران تحت پوشش جلوگیری کند و اطمینان حاصل شود که کمک به دست ذینفع واقعی میرسد.
تداوم و اثرگذاری اقتصادی
این طرح در مرحله سوم خود قرار دارد که نشان از تداوم آن دارد. تداوم پرداخت برای ایجاد اطمینان در میان خانوادهها و اثرگذاری بر روند جمعیتی ضروری است. کمکهای مقطعی و نامنظم اثر چندانی بر کاهش نگرانیهای اقتصادی برای فرزندآوری ندارند. مبلغ ۵۰۰ تا ۶۵۰ هزار تومان در شرایط تورمی کنونی، اگرچه کمکی ارزشمند است، اما به تنهایی پاسخگوی بخش کوچکی از هزینههای دوران بارداری و نگهداری نوزاد است. این طرح باید در کنار سایر حمایتهای بهداشتی، درمانی و اجتماعی قرار گیرد تا اثر ترکیبی مطلوبی ایجاد کند.