آسیانیوز ایران؛ سرویس افغانستان:
روابط افغانستان و آمریکا بار دیگر وارد مرحله جدیدی از تنش شده است. طالبان به طور رسمی بازداشت دو شهروند آمریکایی را تأیید کرد و اعلام نمود که این افراد به دلیل تخلفات قانونی بازداشت شدهاند. این در حالی است که مقامات آمریکایی این اقدام را گروگانگیری خوانده و خواستار پایان فوری آن شدهاند. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، با تأیید این خبر گفت که این دو شهروند آمریکایی به دلیل تخلفات قانونی بازداشت شدهاند و پرونده آنها باید از راه گفتوگو حل شود. او بدون اشاره به جزئیات تخلفات، بر لزوم مذاکره برای حل این موضوع تأکید کرد. در مقابل، آدام بولر، نماینده ویژه رئیسجمهور آمریکا در امور گروگانها، با لحنی تند و قاطع، این اقدام را گروگانگیری توصیف کرد و خواستار پایان فوری آن شد. او هشدار داد که ادامه این وضعیت میتواند به تشدید تنشها میان دو کشور منجر شود. این رویداد در حالی رخ میدهد که پیش از این در نشست شورای امنیت سازمان ملل، ادعا شده بود که طالبان از بازداشتشدگان به عنوان اهرم فشار در مذاکرات استفاده میکند. این ادعا با واکنش منفی طالبان مواجه شده بود.
گزارش طلوع نیوز، رسانه افغانستانی، حاکی از آن است که این موضوع میتواند به چالشی جدی در روابط کابل و واشنگتن تبدیل شود. آمریکا پیش از این نیز بارها نسبت به وضعیت حقوق بشر و رفتار با شهروندان خارجی در افغانستان ابراز نگرانی کرده است. این اولین بار نیست که شهروندان آمریکایی در افغانستان بازداشت میشوند. در سالهای اخیر، چندین مورد بازداشت شهروندان غربی توسط طالبان گزارش شده که برخی از آنها پس از مذاکرات طولانی آزاد شدهاند. اکنون باید دید که آیا مذاکرات میان طالبان و آمریکا میتواند به آزادی این دو شهروند منجر شود یا این موضوع به بحرانی جدید در روابط دو کشور تبدیل خواهد شد.
ابعاد حقوقی بازداشت شهروندان خارجی در افغانستان
از منظر حقوق بینالملل، هر کشوری حق دارد بر اساس قوانین داخلی خود، افرادی را که مرتکب تخلف شدهاند بازداشت کند. اما این حق با محدودیتهایی همراه است، از جمله رعایت موازین حقوق بشر و حق دسترسی به کنسولی. طالبان به عنوان گروهی که کنترل افغانستان را در دست دارد، اما هنوز از سوی بسیاری از کشورها به رسمیت شناخته نشده است، در موقعیت حقوقی پیچیدهای قرار دارد. بازداشت شهروندان خارجی توسط این گروه، میتواند به چالشهای حقوقی بیشتری منجر شود. آمریکا به عنوان کشوری که شهروندانش بازداشت شدهاند، حق دارد از طالبان توضیح بخواهد و خواستار رعایت حقوق آنها شود. تعبیر این اقدام به عنوان «گروگانگیری» از سوی نماینده ویژه آمریکا، نشاندهنده رویکرد سختگیرانه واشنگتن است.
ابعاد سیاسی بازداشت و تأثیر آن بر روابط کابل-واشنگتن
این رویداد در شرایطی رخ میدهد که روابط میان طالبان و آمریکا هنوز در هالهای از ابهام قرار دارد. آمریکا با وجود خروج از افغانستان، هنوز منافعی در این کشور دارد و تحولات آن را زیر نظر دارد. بازداشت شهروندان آمریکایی میتواند به مانعی جدی در مسیر هرگونه تعامل مثبت میان دو طرف تبدیل شود. آمریکا احتمالاً از این موضوع به عنوان ابزاری برای فشار بر طالبان و وادار کردن آن به رعایت تعهداتش استفاده خواهد کرد. از سوی دیگر، طالبان نیز ممکن است از این بازداشتشدگان به عنوان اهرم فشار در مذاکرات با آمریکا استفاده کند. ادعای سازمان ملل در این زمینه، نشاندهنده نگرانی جامعه بینالمللی از این رویکرد است.
واکنشهای بینالمللی و نقش سازمان ملل
پیش از این، در نشست شورای امنیت سازمان ملل، ادعا شده بود که طالبان از بازداشتشدگان به عنوان اهرم فشار استفاده میکند. این ادعا، با واکنش منفی طالبان مواجه شد، اما نشاندهنده حساسیت جامعه بینالمللی نسبت به این موضوع است. سازمان ملل و نهادهای بینالمللی احتمالاً در این پرونده وارد عمل خواهند شد و از طالبان خواستار رعایت حقوق بازداشتشدگان و حل سریع این موضوع خواهند بود. نقش میانجیگری سازمان ملل میتواند در کاهش تنشها مؤثر باشد. کشورهای دیگر نیز احتمالاً به این موضوع واکنش نشان خواهند داد. کشورهای غربی که شهروندان آنها ممکن است در افغانستان حضور داشته باشند، نگران امنیت اتباع خود خواهند بود و ممکن است از طالبان تضمین بخواهند.
سابقه بازداشت شهروندان غربی توسط طالبان
در سالهای اخیر، چندین مورد بازداشت شهروندان غربی در افغانستان گزارش شده است. برخی از آنها پس از مذاکرات طولانی آزاد شدهاند. این سابقه نشان میدهد که طالبان ممکن است از این بازداشتها به عنوان ابزاری برای مذاکره استفاده کند. یکی از مشهورترین این موارد، بازداشت «مارک فرریکس» خبرنگار آمریکایی بود که پس از چند ماه حبس، در جریان تبادل زندانیان آزاد شد. این پرونده نشان داد که طالبان حاضر است برای آزادی زندانیان خود، با آمریکا معامله کند. با توجه به این سابقه، احتمالاً پرونده دو شهروند آمریکایی نیز به نتیجه مشابهی منجر شود. اما این بار، تنشهای موجود میان دو طرف ممکن است روند مذاکرات را طولانیتر و دشوارتر کند.
آینده روابط طالبان و آمریکا در پرتو این رویداد
آینده روابط طالبان و آمریکا تا حد زیادی به نحوه حل و فصل این پرونده بستگی دارد. اگر دو طرف بتوانند با مذاکره و گفتوگو به راهحلی قابل قبول برسند، ممکن است این رویداد به یک بحران گذرا تبدیل شود. اما اگر تنشها تشدید شود و این پرونده به یک بحران تمامعیار تبدیل گردد، میتواند به تیرهتر شدن روابط و حتی رویارویی جدیدی منجر شود. آمریکا ممکن است تحریمهای جدیدی علیه طالبان وضع کند یا فشارهای دیپلماتیک را افزایش دهد. در هر صورت، هر دو طرف منافعی در حفظ روابط و جلوگیری از تشدید تنشها دارند. طالبان نیازمند تعامل با جامعه بینالمللی برای رفع انزوای خود است و آمریکا نیز نمیخواهد افغانستان بار دیگر به کانون بحران تبدیل شود.