آسیانیوز ایران؛ سرویس افغانستان:
مرزهای شرقی ایران این روزها شاهد تشدید تنش میان دو همسایه، پاکستان و افغانستان است. شنبه شب دوم اسفندماه، جنگندههای پاکستان در اقدامی تلافیجویانه، مواضع گروه طالبان را در پنج ولسوالی از ولایتهای ننگرهار و پکتیکا هدف حملات هوایی قرار دادند. این حملات در حالی صورت گرفت که مقامات پاکستان رسماً در این مورد اظهارنظر نکردهاند، اما وزارت اطلاعات و نشرات پاکستان با صدور بیانیهای اعلام کرد که این کشور به هفت اردوگاه و مخفیگاه «تروریستهای تحریک طالبان پاکستانی» و گروههای وابسته و داعش خراسان در مناطق مرزی دو کشور حمله کرده است. یک مقام گروه طالبان ضمن تأیید این حملات، گفت که جنگندههای پاکستان پنج ولسوالی را هدف قرار دادهاند. تاکنون از احتمال تلفات و خسارات این حملات جزئیاتی در دست نیست. اما مهمترین بخش این ماجرا، واکنش تند سخنگوی طالبان به این حملات بود. او با لحنی تهدیدآمیز گفت: «به پاکستان رحم نمیکنیم و این بار کار پاکستان تمام است!»
این تهدید با واکنش فوری پاکستان مواجه شد. دقایقی پس از این تهدید، جنگندههای پاکستان مجدداً مواضع طالبان را بمباران کردند. این اقدام نشاندهنده عزم پاکستان برای پاسخگویی به تهدیدات و ادامه حملات خود علیه مواضع گروههای مورد نظر است. این تشدید تنش، نگرانیهایی را در مورد بیثباتی در منطقه مرزی دو کشور ایجاد کرده است. افغانستان و پاکستان سالهاست که در مورد مسائل مرزی و فعالیت گروههای تروریستی با یکدیگر اختلاف دارند و این حملات میتواند به تشدید این اختلافات دامن بزند.
انگیزه پاکستان از حملات هوایی
پاکستان سالهاست که از فعالیت گروههای تروریستی مستقر در خاک افغانستان، به ویژه تحریک طالبان پاکستانی (TTP)، رنج میبرد. این گروهها با استفاده از مناطق مرزی ناامن، حملات متعددی را علیه اهداف نظامی و غیرنظامی در پاکستان انجام میدهند. هدف پاکستان از این حملات، نابودی اردوگاهها و مخفیگاههای این گروهها و تحت فشار قرار دادن طالبان افغانستان برای جلوگیری از فعالیت آنهاست. این حملات همچنین پیامی به طالبان است که در صورت عدم مقابله با این گروهها، پاکستان خود دست به اقدام خواهد زد. پاکستان به دنبال آن است که امنیت مرزهای خود را تأمین کند و از نفوذ تروریستها به داخل خاک خود جلوگیری نماید.
واکنش تروریست های طالبان و تهدید به تلافی!
واکنش تند سخنگوی طالبان به این حملات، نشاندهنده خشم و نارضایتی آنها از نقض حاکمیت ارضی افغانستان است. تروریست های طالبان که خود را دولت قانونی افغانستان میدانند، نمیتوانند حملات هوایی یک کشور دیگر به خاک خود را بیپاسخ بگذارند. تهدید به «تمام کردن کار پاکستان» یک اعلان خطر جدی است و میتواند به معنای آمادگی طالبان برای پاسخ نظامی به این حملات باشد. این پاسخ میتواند در قالب حملات موشکی، نفوذ به خاک پاکستان یا حمایت بیشتر از تحریک طالبان پاکستانی باشد. با این حال، طالبان به خوبی میدانند که درگیری نظامی گسترده با پاکستان، کشوری با قدرت نظامی بسیار بالاتر، میتواند برای آنها فاجعهبار باشد. بنابراین، احتمالاً پاسخ آنها در چارچوبی محدود و هدفمند خواهد بود.
پاسخ دوم پاکستان و تشدید تنش
پاسخ فوری پاکستان به تهدید طالبان، نشاندهنده عزم راسخ این کشور برای ادامه حملات خود است. پاکستان به خوبی میداند که در صورت عقبنشینی در برابر تهدیدات، طالبان جسورتر خواهد شد. با بمباران مجدد مواضع طالبان، پاکستان پیام روشنی به آنها مخابره کرد: «ما نه تنها از تهدید شما نمیترسیم، بلکه پاسخ آن را نیز میدهیم.» این اقدام میتواند به تشدید تنشها و تبدیل آن به یک درگیری گستردهتر منجر شود. اکنون توپ در زمین طالبان است. آنها باید تصمیم بگیرند که آیا به این تشدید تنش پاسخ دهند یا با درایت سیاسی، از گسترش درگیری جلوگیری کنند.
پیامدهای انسانی و منطقهای
این حملات و تهدیدات، میتواند پیامدهای انسانی و منطقهای جدی داشته باشد. بمباران مناطق مسکونی در افغانستان میتواند به کشته و زخمی شدن غیرنظامیان منجر شود. آوارگی مردم و تخریب زیرساختها نیز از دیگر پیامدهای احتمالی است. در سطح منطقهای، این تنش میتواند به بیثباتی بیشتر در مرزهای دو کشور و افزایش فعالیت گروههای تروریستی منجر شود. همچنین، میتواند بر روابط پاکستان با سایر کشورهای منطقه، از جمله ایران، تأثیر بگذارد. ایران به عنوان همسایه دو کشور، نگران این تنشهاست و احتمالاً خواستار خویشتنداری و حل مسالمتآمیز اختلافات خواهد شد.
آینده روابط پاکستان و طالبان
آینده روابط پاکستان و طالبان بسیار مبهم است. دو کشور که زمانی متحدان نزدیکی بودند، اکنون در آستانه یک درگیری جدی قرار دارند. پاکستان که از طالبان در دوران مبارزه با شوروی حمایت میکرد، اکنون خود هدف حملات گروههای وابسته به آنهاست. اگر طالبان نتواند یا نخواهد جلوی فعالیت تحریک طالبان پاکستانی را بگیرد، پاکستان ممکن است به حملات خود ادامه دهد. این میتواند به یک چرخه معیوب از حمله و تلافی منجر شود. اگر دو کشور بتوانند از طریق دیپلماسی و مذاکره، راهی برای حل اختلافات خود پیدا کنند، شاید بتوان از یک درگیری بزرگ جلوگیری کرد. اما با توجه به لحن تند طرفین، این راهکار بعید به نظر میرسد.