آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
سالهاست که بحث جایگزینی شبکه ملی اطلاعات با اینترنت جهانی در محافل کارشناسی و رسانهای مطرح است. برخی معتقدند که ایران با داشتن شبکه ملی اطلاعات میتواند در صورت قطع اینترنت جهانی، همچنان به فعالیت خود ادامه دهد. اما یک مقام مسئول در وزارت ارتباطات این تصور را به کلی رد کرده است. یزدانیان، معاون وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در گفتوگویی با تأکید بر اینکه شبکه ملی اطلاعات نمیتواند جایگزین اینترنت شود، هشدار داد که اگر حاکمیت تصمیم به قطع اینترنت بگیرد، شبکه ملی اطلاعات نیز در کوتاهمدت از کار خواهد افتاد و بیش از یک یا دو هفته دوام نمیآورد. این اظهارات در حالی مطرح میشود که در سالهای اخیر، برخی از مسئولان بارها از شبکه ملی اطلاعات به عنوان یک دستاورد بزرگ و جایگزینی برای اینترنت جهانی یاد کرده بودند. با این حال، معاون وزیر ارتباطات با رد این رویکرد، تأکید کرد که «اینکه گمان شود با اجبار باید همه را روی شبکه ملی اطلاعات آورد، رویکرد درستی نیست.»
یزدانیان با اشاره به وابستگی شبکه ملی اطلاعات به اینترنت جهانی برای دسترسی به بسیاری از محتواها و خدمات، توضیح داد که قطع کامل اینترنت به معنای قطع دسترسی به منابع خارجی است که شبکه ملی برای ادامه حیات خود به آنها وابسته است. این هشدار در شرایطی مطرح میشود که برخی جریانها در فضای مجازی خواستار قطع اینترنت و استفاده از شبکه ملی اطلاعات به عنوان جایگزین هستند. اظهارات معاون وزیر ارتباطات، نشان میدهد که حتی در بالاترین سطوح تصمیمگیری نیز این ایده به کلی رد میشود. این سخنان همچنین میتواند به عنوان یک هشدار جدی به مسئولان امنیتی و سیاسی کشور تلقی شود که پیش از هرگونه تصمیم برای قطع اینترنت، باید عواقب آن را به دقت بررسی کنند.
مفهوم شبکه ملی اطلاعات و وابستگی آن به اینترنت جهانی
شبکه ملی اطلاعات، شبکهای است که با هدف ایجاد یک بستر ارتباطی داخلی و کاهش وابستگی به اینترنت جهانی طراحی شده است. اما این شبکه به معنای قطع کامل ارتباط با دنیا نیست، بلکه قرار است به عنوان یک لایه داخلی و امن، دسترسی به محتواها و خدمات داخلی را تسهیل کند. با این حال، معاون وزیر ارتباطات به یک نکته فنی مهم اشاره کرده است: شبکه ملی اطلاعات برای دسترسی به بسیاری از محتواها و خدمات، به اینترنت جهانی وابسته است. بسیاری از وبسایتها، سرویسها و نرمافزارهایی که روزانه استفاده میشوند، سرورهایشان در خارج از ایران قرار دارد و قطع کامل اینترنت به معنای قطع دسترسی به آنهاست. این وابستگی، یک واقعیت فنی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. حتی اگر زیرساختهای داخلی تقویت شوند، بسیاری از نیازهای کاربران به محتوای خارجی باقی خواهد ماند.
پیامدهای قطع اینترنت بر شبکه ملی اطلاعات
هشدار معاون وزیر ارتباطات مبنی بر اینکه شبکه ملی اطلاعات بیش از یک یا دو هفته دوام نمیآورد، یک زنگ خطر جدی است. قطع اینترنت به معنای قطع دسترسی به منابع خارجی است که شبکه ملی برای بهروزرسانی، دریافت اطلاعات و ارتباط با دنیا به آنها وابسته است. پس از قطع اینترنت، بسیاری از سرویسهای داخلی که به اطلاعات خارجی وابسته هستند (مانند برخی نرمافزارها، سرویسهای ابری و...) با مشکل مواجه میشوند. همچنین، دسترسی کاربران به محتوای مورد نیازشان محدود شده و نارضایتی گستردهای ایجاد خواهد کرد. این پیامدها میتواند به یک بحران اجتماعی و اقتصادی منجر شود. کسبوکارهای آنلاین، استارتآپها و شرکتهای دانشبنیان که به اینترنت وابسته هستند، با ورشکستگی مواجه میشوند.
رویکرد اجباری در استفاده از شبکه ملی اطلاعات
معاون وزیر ارتباطات به صراحت گفته است که رویکرد اجباری برای آوردن مردم به شبکه ملی اطلاعات اشتباه است. این موضعگیری، یک تغییر نگاه مهم در سیاستگذاری فضای مجازی کشور است. به جای اجبار و محدودیت، باید با ارائه خدمات با کیفیت و محتوای جذاب، مردم را به استفاده از شبکه ملی اطلاعات ترغیب کرد. اگر مردم احساس کنند که شبکه ملی اطلاعات میتواند نیازهای آنها را به خوبی برآورده کند، خود به خود به سمت آن خواهند آمد. رویکردهای اجباری نه تنها نتیجه معکوس دارد، بلکه باعث افزایش نارضایتی و کاهش اعتماد عمومی نیز میشود.
جایگاه ایران در شبکه جهانی اینترنت
ایران یکی از کشورهایی است که بالاترین میزان استفاده از اینترنت و شبکههای اجتماعی را دارد. مردم ایران برای ارتباط، آموزش، کار و تفریح به شدت به اینترنت وابسته هستند. قطع اینترنت، به معنای قطع ارتباط آنها با دنیا و ایجاد یک بحران بزرگ اجتماعی است. علاوه بر این، بسیاری از کسبوکارها و شرکتهای ایرانی برای ادامه حیات خود به اینترنت وابسته هستند. قطع اینترنت میتواند به نابودی این کسبوکارها و افزایش بیکاری منجر شود. بنابراین، هرگونه تصمیم برای قطع اینترنت باید با در نظر گرفتن این پیامدها و پس از مشورت با کارشناسان و ذینفعان اتخاذ شود.
آینده اینترنت و شبکه ملی اطلاعات در ایران
اظهارات معاون وزیر ارتباطات، نشان میدهد که وزارت ارتباطات به دنبال یک رویکرد واقعبینانه و مبتنی بر علم در قبال اینترنت و شبکه ملی اطلاعات است. به جای وعدههای غیرواقعی و رویکردهای اجباری، باید به دنبال تقویت زیرساختها و بهبود کیفیت خدمات بود. آینده اینترنت در ایران، به تعامل و همکاری میان بخش دولتی و خصوصی و همچنین به درک صحیح از نیازهای واقعی مردم بستگی دارد. شبکه ملی اطلاعات میتواند به عنوان یک مکمل برای اینترنت جهانی عمل کند، نه جایگزین آن. با سرمایهگذاری در تولید محتوای داخلی و توسعه زیرساختها، میتوان شبکه ملی اطلاعات را به یک گزینه جذاب برای کاربران تبدیل کرد، نه یک اجبار.