آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
خوزستان این روزها نه فقط با گرمای زودهنگام، که با تصمیمی ناگهانی در نظام آموزشی خود مواجه شده است. دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان و واحد اهواز در اطلاعیهای رسمی اعلام کردند که تمامی کلاسهای نظری دانشجویان غیرپزشکی و واحدهای زیرمجموعه علوم پزشکی تا پایان سال جاری به صورت مجازی برگزار خواهد شد. این تصمیم که در آستانه روزهای پایانی سال و نزدیک به امتحانات پایان ترم اتخاذ شده، واکنشهای متفاوتی را در میان دانشجویان و اساتید برانگیخته است. اطلاعیه دانشگاه آزاد تأکید کرده است که این تصمیم شامل تمامی دانشجویان غیرپزشکی در مقاطع مختلف تحصیلی میشود. نکته قابل توجه، تفکیک دقیق میان دروس نظری و عملی در این اطلاعیه است. دروس عملی، آزمایشگاهی و کارگاهی پس از تعطیلات نوروزی به صورت حضوری برگزار خواهند شد و دروس بالینی و بیمارستانی نیز بدون هیچ تغییری و طبق برنامه قبلی به صورت حضوری ادامه مییابند. در سوی دیگر، دانشگاه پیام نور نیز با تصمیمی مشابه، تمامی کلاسهای آموزشی خود را در سه مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری از روز شنبه ۹ اسفند تا پایان اسفندماه مجازی اعلام کرد. این همصدایی دو دانشگاه بزرگ استان، نشان از یک تصمیم هماهنگ یا حداقل رویکرد مشترک در مواجهه با شرایط موجود دارد. اما چه دلیلی پشت این تصمیم ناگهانی نهفته است؟ اطلاعیهها دلیل مشخصی برای این تغییر ارائه ندادهاند. برخی منابع غیررسمی از "شرایط اجتماعی" اخیر در دانشگاه ها سخن گفتهاند. نزدیکی به ایام پایانی سال و امتحانات پایان ترم نیز میتواند عامل دیگری باشد. شاید مسئولان دانشگاهی تصمیم گرفتهاند با مجازی کردن کلاسها، فرصت بیشتری برای جمعبندی دروس و آمادگی برای امتحانات در اختیار دانشجویان قرار دهند. این تصمیم میتواند به ویژه برای دانشجویان غیربومی که قصد بازگشت به شهرستانهای خود را دارند، مفید باشد. با این حال، برخی دانشجویان نسبت به این تغییر ناگهانی ابراز نگرانی کردهاند. آنها میگویند که زیرساختهای اینترنت در برخی مناطق استان، به ویژه مناطق محروم، برای برگزاری کلاسهای مجازی با کیفیت مناسب نیست. همچنین برخی از اساتید نیز ممکن است برای تغییر ناگهانی روش تدریس خود با چالش مواجه شوند. آنچه مسلم است، این تصمیم هر چند ناگهانی، اما با هدف تسهیل شرایط تحصیلی دانشجویان در روزهای پایانی سال اتخاذ شده است. باید دید که آیا سایر دانشگاههای استان و حتی کشور نیز از این رویه پیروی خواهند کرد یا اینکه این تصمیم محدود به خوزستان باقی میماند. تجربه دوران کرونا نشان داد که آموزش مجازی میتواند راهکاری مؤثر در شرایط اضطراری باشد، اما کیفیت آن نیازمند زیرساختهای مناسب و آمادگی قبلی است.
چالشهای آموزش مجازی در روزهای پایانی ترم
بازگشت به آموزش مجازی در روزهای پایانی ترم، چالشهای خاص خود را به همراه دارد.
- نخستین چالش، کیفیت اینترنت در مناطق مختلف استان است. خوزستان با وجود پیشرفتهای زیرساختی، هنوز در برخی مناطق محروم با مشکل پوشش اینترنت پرسرعت مواجه است. دانشجویان ساکن این مناطق ممکن است نتوانند به طور مؤثر در کلاسهای مجازی شرکت کنند.
- چالش دوم، آمادگی اساتید برای تغییر ناگهانی روش تدریس است. بسیاری از اساتید ممکن است برنامه خود را برای روزهای پایانی ترم بر اساس آموزش حضوری تنظیم کرده باشند. تغییر ناگهانی به آموزش مجازی میتواند آنها را با مشکل مواجه کند و کیفیت تدریس را تحت تأثیر قرار دهد.
- چالش سوم، ارزیابی دانشجویان است. با نزدیک شدن به امتحانات پایان ترم، نحوه ارزشیابی از دانشجویان اهمیت ویژهای پیدا میکند. آموزش مجازی ممکن است روشهای سنتی ارزیابی (مانند امتحانات حضوری) را با مشکل مواجه کند و نیازمند طراحی روشهای جدید ارزیابی باشد.
آمادگی دانشگاهها برای آموزش مجازی
تجربه دوران کرونا به دانشگاهها آموخت که باید برای شرایط اضطراری آماده باشند. دانشگاه آزاد و پیام نور در دوران کرونا زیرساختهای نسبتاً مناسبی برای آموزش مجازی ایجاد کردند. سامانههایی مانند "آموزشیار" و "ال ام اس" در این دوران توسعه یافتند و اکنون میتوانند میزبان کلاسهای مجازی باشند. با این حال، افزایش ناگهانی ترافیک اینترنت در ساعات کلاس میتواند این سامانهها را با چالش مواجه کند. تجربه گذشته نشان داده است که همزمانی هزاران دانشجو در یک سامانه، گاه منجر به کندی یا اختلال در خدمات میشود. مسئولان فنی دانشگاهها باید برای این افزایش ترافیک آماده باشند. همچنین، پشتیبانی فنی از دانشجویان و اساتید در روزهای اول اجرای این طرح اهمیت ویژهای دارد. بسیاری از کاربران ممکن است با نحوه استفاده از سامانهها آشنایی کافی نداشته باشند و نیازمند راهنمایی باشند. ایجاد خطوط پشتیبانی و تیمهای راهنمای فنی میتواند به کاهش مشکلات کمک کند.
واکنشها و نگرانیها
تصمیم به بازگشت به آموزش مجازی، واکنشهای متفاوتی در میان دانشجویان داشته است. گروهی از دانشجویان از این تصمیم استقبال کردهاند. آنها معتقدند که با توجه به شرایط جوی و آلودگی هوا، این تصمیم به نفع سلامت آنهاست. همچنین دانشجویان شاغل یا دانشجویانی که در شهرهای دیگر ساکن هستند، از این فرصت برای مدیریت بهتر زمان خود استفاده خواهند کرد. در مقابل، گروهی دیگر از دانشجویان ابراز نگرانی کردهاند. دانشجویان ساکن مناطق محروم که دسترسی مناسبی به اینترنت ندارند، نگران عقبماندن از درس هستند. همچنین دانشجویانی که در خوابگاههای دانشجویی ساکن هستند و دسترسی محدودتری به اینترنت پرسرعت دارند، ممکن است با مشکل مواجه شوند. برخی دانشجویان نیز نسبت به کیفیت آموزش مجازی و تعامل کمتر با استاد و همکلاسیها ابراز نگرانی کردهاند. آموزش حضوری فرصت پرسش و پاسخ سریعتر و تعاملات اجتماعی بیشتری را فراهم میکند که در آموزش مجازی کمتر وجود دارد.
آیا این تصمیم به سایر استانها هم تسری مییابد؟
پرسش مهمی که مطرح میشود این است که آیا سایر استانها نیز از تصمیم خوزستان پیروی خواهند کرد یا خیر. پاسخ به این پرسش به عوامل متعددی بستگی دارد. نخستین عامل، شرایط جوی و زیستمحیطی استانهاست. استانهایی که با شرایط مشابه (بارش سنگین، آلودگی هوا) مواجه باشند، احتمالاً تصمیم مشابهی اتخاذ خواهند کرد. دومین عامل، سیاستهای کلان وزارت علوم و دانشگاههاست. اگر وزارت علوم دستورالعمل یا توصیهای برای مجازی کردن کلاسها صادر کند، احتمالاً شاهد تعمیم این تصمیم به سایر استانها خواهیم بود. در غیر این صورت، هر دانشگاه بر اساس شرایط محلی خود تصمیمگیری خواهد کرد. سومین عامل، تجربه موفق یا ناموفق خوزستان است. اگر اجرای این طرح در خوزستان با موفقیت همراه باشد و بازخوردهای مثبتی دریافت کند، ممکن است سایر استانها نیز تشویق به اتخاذ تصمیم مشابه شوند. اما اگر با مشکلات جدی مواجه شود، احتمالاً سایر استانها از این کار پرهیز خواهند کرد.