آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، قطع گسترده اینترنت در ایران روز یکشنبه عمیقتر شده و حتی فعالیت برخی رسانههای داخلی نیز دچار اختلال شده است. آلپ توکر، بنیانگذار نهاد پایش اینترنت «نتبلاکس»، گفت اتصال اینترنت از حدود ساعت ۱۲ ظهر به وقت جهانی بهسرعت فروپاشیده و همزمان حسابهای شبکه اجتماعی برخی رسانهها از جمله خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه، نیز ناگهان از بهروزرسانی بازماندهاند. این نخستین بار است که در جریان جنگی که وارد سومین هفته شده، اختلالی با چنین ابعادی رخ میدهد. با وجود محدودیتهای شدید اینترنت از آغاز درگیریها در ۲۸ فوریه، بسیاری از ایرانیان همچنان از طریق برخی ویپیانها یا ارتباطات استارلینک به اینترنت دسترسی داشتند، اما به نظر میرسد بخش زیادی از این مسیرها را نیز مختل شده و شمار کاربران متصل به اینترنت بهطور قابل توجهی کاهش یافته است.
پیامدهای اقتصادی و اجتماعی قطعی طولانیمدت
قطع ۱۶ روزه اینترنت بینالملل، پیامدهای ویرانگری بر اقتصاد دیجیتال و زندگی اجتماعی داشته است. کسبوکارهای آنلاین، فروشگاههای اینترنتی، استارتاپها و فعالان حوزه فناوری اطلاعات عملاً فلج شدهاند. صادرات خدمات دیجیتال متوقف شده و ارتباط با مشتریان خارجی قطع شده است. از سوی دیگر، دسترسی به اطلاعات، آموزش از راه دور، خدمات بانکی بینالمللی و حتی ارتباط خانوادههایی که عضوی در خارج از کشور دارند، با مشکل مواجه شده است. این وضعیت علاوه بر خسارات مالی مستقیم، به اعتماد بنگاههای اقتصادی به ثبات فضای دیجیتال کشور آسیب زده و ممکن است باعث خروج سرمایههای انسانی و مالی از این حوزه شود. انزوای اطلاعاتی نیز میتواند تبعات اجتماعی خاص خود را داشته باشد.
چشمانداز فنی و امکان تداوم یا تشدید اختلال
از منظر فنی، تداوم چنین اختلال گستردهای نشان میدهد که زیرساختهای فیلترینگ و کنترل ترافیک در ایران به سطحی از پیچیدگی رسیده که میتواند برای دورههای طولانی دسترسی را به شکل انتخابی مدیریت کند. امکان تشدید بیشتر اختلال نیز وجود دارد؛ از جمله مسدودسازی کامل پورتهای ارتباطی خاص یا عمیقتر کردن فیلترینگ بستههای داده. از طرف دیگر، ممکن است با استفاده از فناوریهای جدید دور زدن فیلتر (مانند پروتکلهای سایهای یا ارتباطات ماهوارهای) برخی کاربران بتوانند اتصال خود را بازیابند، اما این راهحلها برای عموم مردم در دسترس و آسان نیست. چشمانداز کوتاهمدت، ادامه وضعیت موجود با نوسانات محدود است، مگر آنکه تصمیم سیاسی برای بازگشایی کامل گرفته شود.
واکنش جامعه بینالملل و آینده حکمرانی فضای مجازی
گزارش مستمر نهادهایی مانند نتبلاکس و کلادفلر، قطعی اینترنت ایران را به یک موضوع شناخته شده در گزارشهای جهانی حقوق دیجیتال و آزادی دسترسی به اطلاعات تبدیل کرده است. این امر میتواند منجر به افزایش فشارهای بینالمللی، صدور قطعنامهها یا اعمال محدودیتهای بیشتر بر فناوریهای مرتبط با کنترل اینترنت شود. در داخل کشور نیز، این تجربه طولانی، بحث درباره «حکمرانی فضای مجازی»، «حق دسترسی به اینترنت» و «تناسب اقدامات امنیتی با هزینههای اقتصادی و اجتماعی» را بیش از پیش داغ خواهد کرد. ممکن است این پرسش مطرح شود که آیا روشهای جایگزینی برای تأمین امنیت بدون قطع کامل دسترسی وجود دارد یا خیر. آینده نشان خواهد داد که این تجربه، آیا منجر به بازنگری در سیاستهای کلان ارتباطی خواهد شد یا تنها به عنوان یک رویداد استثنایی ثبت میگردد.