آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
از زمان توافق هستهای برجام در سال ۱۳۹۴، ارقام متفاوتی درباره حجم داراییهای ایران در خارج از کشور مطرح شده است. در آن زمان باراک اوباما، رئیسجمهور وقت آمریکا، در گفتوگویی رقم تقریبی ۱۰۰ میلیارد دلار را برای داراییهای مسدودشده ایران مطرح کرد؛ رقمی که بعدها آن را به حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیارد دلار کاهش داد! نادر حبیبی، استاد اقتصاد در مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه برندایس، در سال ۱۳۹۴ مجموع داراییهای مسدود شده ایران از زمان انقلاب ۱۹۷۹ را بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار برآورد کرد. ولیا... سیف، رئیس وقت بانک مرکزی، در مرداد ۱۳۹۴ گفت داراییهای توقیفشده ایران حدود ۲۹ میلیارد دلار است که ۲۳ میلیارد دلار آن متعلق به بانک مرکزی در کشورهایی مانند ژاپن، کره جنوبی و امارات بوده و حدود ۶ میلیارد دلار نیز از محل فروش نفت در هند قرار داشته است. یکی از شناختهشدهترین پروندههای پولهای بلوکهشده ایران مربوط به منابع حاصل از فروش میعانات گازی به کره جنوبی است. در سالهای پایانی دهه ۱۳۹۰ حدود ۷ میلیارد دلار از درآمدهای ارزی ایران در بانکهای کره جنوبی باقی ماند. گفته میشود دهها میلیارد دلار از درآمدهای نفتی ایران در حسابهای مرتبط با چین نگهداری میشد. برخی گزارشها رقم این منابع را بین ۲۲ تا ۳۰ میلیارد دلار برآورد کردهاند.
در حالی که همزمان با آغاز مذاکرات هیأتهای ایران و آمریکا در اسلامآباد پاکستان، گمانهزنیها درباره برخی تحولات اقتصادی مرتبط با این گفتوگوها افزایش یافته، خبرهایی نیز درباره احتمال آزادسازی بخشی از منابع ارزی بلوکهشده ایران در خارج از کشور منتشر شده است.
یکی از پیششرطهای مطرحشده از سوی جمهوری اسلامی برای آغاز مذاکرات!
برخی گزارشهای رسانهای حاکی از آن است که یکی از پیششرطهای مطرحشده از سوی ایران برای آغاز مذاکرات، یعنی آزادسازی بخشی از منابع ارزی مسدود شده، ممکن است محقق شده باشد. در همین زمینه، مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین، در گفتوگو با تابناک به خبرهای منتشر شده در فضای رسانهای اشاره کرد و گفت: «در برخی گزارشها عنوان شده که حدود ۶ میلیارد دلار از منابع ارزی بلوکهشده ایران در قطر، همزمان با مذاکرات امروز ایران و آمریکا آزاد شده است.» حریری با بیان اینکه این رقم تنها بخشی از منابع مسدود شده ایران در خارج از کشور است، افزود: «غیر از این ۶ میلیارد دلار، برآوردها نشان میدهد حدود ۸ میلیارد دلار دیگر از منابع ارزی ایران نیز در برخی کشورها بلوکه شده است. در مجموع رقم قابل توجهی از منابع کشور در خارج از دسترس قرار دارد و در شرایط فعلی اقتصاد ایران، آزادسازی این منابع میتواند نقش مهمی در بهبود معیشت مردم و اقتصاد کشور ایفا کند.» به گفته او، در صورت تحقق چنین اتفاقی، این منابع میتواند در روند بازسازی زیرساختهای کشور مورد استفاده قرار گیرد و به تقویت توان تابآوری اقتصاد ایران کمک کند. حریری در ادامه تأکید کرد: «با توجه به نیازهای فوری کشور در حوزه زیرساختها و مسائل اقتصادی، دسترسی به این منابع ارزی میتواند اثر قابل توجهی در بازگشت اقتصاد به وضعیت باثبات داشته باشد.» با این حال، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین درباره قطعیت این خبر ابراز احتیاط کرد و گفت: «بر اساس آنچه مطرح شده، آقای قالیباف به عنوان رئیس هیأت مذاکرهکننده ایران اعلام کرده بود که تا زمانی که بخشی از منابع ارزی آزاد نشود، مذاکرات آغاز نخواهد شد. با این حال هنوز نمیتوان خبر آزادسازی این منابع را به طور رسمی تأیید کرد.» او افزود: «در حال حاضر برخی خبرگزاریهای خارجی که به هیأت آمریکایی نزدیک هستند، گزارش دادهاند که ۶ میلیارد دلار از این منابع آزاد شده است؛ اما به نظر من هیچیک از این گزارشها هنوز قابل اتکا نیست و باید منتظر اعلام رسمی از سوی طرفهای مذاکرهکننده بود.» حریری در پایان تأکید کرد: «در نهایت یا آقای ونس به عنوان رئیس هیأت مذاکرهکننده آمریکا و یا طرف ایرانی باید به صورت رسمی و موثق درباره این موضوع اطلاعرسانی کنند تا مشخص شود آیا چنین توافقی واقعاً صورت گرفته است یا خیر.»
جزئیات تازه درباره آزادسازی میلیاردها دلار منابع بلوکهشده ایران
در همین حال، خبرگزاری رویترز نیز ساعاتی پیش در گزارشی اعلام کرد: «یک منبع ارشد ایرانی روز شنبه گفت که ایالات متحده با آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران که در قطر و برخی بانکهای خارجی نگهداری میشود موافقت کرده است» به نوشته رویترز، این منبع ایرانی اقدام احتمالی آمریکا را نشانهای از «جدیت» واشنگتن برای دستیابی به توافق در مذاکرات اسلامآباد دانسته و گفته است که آزادسازی این داراییها از جمله خواستههای ایران در پیامهای منتقلشده به طرف آمریکایی بوده است. به گفته این منبع، تهران نیز پاسخ مثبتی از سوی واشنگتن در این زمینه دریافت کرده است. این منبع که به دلیل حساسیت موضوع نخواسته نامش فاش شود، همچنین به رویترز گفته است آزادسازی این منابع ارزی «به طور مستقیم با تضمین عبور امن از تنگه هرمز مرتبط است»؛ موضوعی که انتظار میرود یکی از محورهای اصلی مذاکرات میان دو طرف باشد. در این گزارش همچنین آمده است که اگرچه این منبع رقم دقیق داراییهای مورد توافق برای آزادسازی را اعلام نکرده، اما یک منبع ایرانی دیگر گفته است ایالات متحده با آزادسازی ۶ میلیارد دلار از منابع مسدود شده ایران که در قطر نگهداری میشود موافقت کرده است.