آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
گرفتن ویزای شینگن برای ایرانیان همیشه یک دغدغه بزرگ بوده است. حالا در شرایط بحرانی جنگ، این دغدغه دوچندان شده بود. اما خبر خوبی از راه رسیده است: سفارت فرانسه در اطلاعیهای مهم اعلام کرد که ایرانیان میتوانند از این پس برای دریافت ویزا به کشورهای همسایه، به ویژه ترکیه و ارمنستان، مراجعه کنند. این تصمیم که «آپدیت مهم سفارت فرانسه» نام گرفته، یک تغییر رویکرد اساسی است. تا پیش از این، متقاضیان ایرانی موظف بودند تمام مراحل (از ثبتنام آنلاین تا تحویل مدارک و مصاحبه) را در سفارت فرانسه در تهران انجام دهند. اما اکنون، امکان «اقلام بینالمللی» یا همان «واگذاری پرونده» به کنسولگریهای دیگر فراهم شده است.
چرا این اتفاق افتاد؟
پاسخ را باید در شرایط جنگی جستجو کرد. با قطع شدن برخی پروازها و ناامن شدن مسیرهای ارتباطی، بسیاری از ایرانیان برای سفر به فرانسه (و کشورهای شینگن) دچار مشکل شده بودند. سفارت فرانسه با این ابتکار عمل، نشان داد که میخواهد موانع اداری را برای شهروندان ایرانی کاهش دهد. مهمترین مزیت این طرح، «صرفهجویی در زمان» است. در حال حاضر، نوبت مصاحبه ویزای فرانسه در تهران ممکن است ماهها طول بکشد. اما در کشورهایی مثل ترکیه که تعداد متقاضیان کمتر است و ظرفیت بیشتری دارد، این فرآیند میتواند در عرض چند هفته انجام شود. فقط ترکیه و ارمنستان به عنوان اولویت اول معرفی شدهاند؛ اما احتمالاً کشورهای دیگری مانند آذربایجان، امارات یا گرجستان نیز به جمع مقاصد اضافه شوند. یکی از نگرانیهای اصلی متقاضیان، هزینههای اضافی این سفرهاست. زیرا متقاضی باید بلیط هواپیما، اقامت در هتل و هزینههای رفتوآمد را نیز تقبل کند. با این حال، برای کسانی که فوریت سفر دارند یا از شانس قبولی پایین در تهران ناامید هستند، این هزینه اضافی میتواند به صرفه باشد. واکنش کاربران در شبکههای اجتماعی به این خبر عمدتاً مثبت بوده است. بسیاری از ایرانیان مقیم استانهای غربی (که به ترکیه نزدیکترند) این تصمیم را یک فرصت طلایی میدانند. برخی دیگر نیز نگران ازدحام و افزایش هزینهها در سفارتهای ترکیه هستند. به هر حال، این یک تحول بزرگ در روابط کنسولی فرانسه با ایران است. امید میرود که سایر کشورهای اروپایی نیز از این رویه پیروی کنند و برای تسهیل صدور ویزا برای ایرانیان، دفاتر خود را در کشورهای همسایه فعالتر کنند.
مبنای قانونی صدور ویزا در خارج از کشور
امکان درخواست ویزا در کشور ثالث (غیر از کشور تابعیت) یک رویه نادر اما بیسابقه نیست. در حقوق بینالملل، سفارتها مجاز هستند پرونده اتباع کشورهای دیگر را در صورت وجود دلایل موجه (مانند تعطیلی سفارت در کشور مبدأ یا شرایط فورس ماژور) بپذیرند. تصمیم فرانسه یک اقدام داوطلبانه و مبتنی بر حسن نیت است. این کشور اعلام کرده که به دلیل «شرایط پیشبینینشده» (جنگ) حاضر است این تسهیلات را فراهم کند. از نظر حقوقی، این اقدام نقض قوانین شینگن محسوب نمیشود، زیرا تصمیم نهایی برای پذیرش یا رد متقاضی همچنان در اختیار کنسولگری فرانسه است. نکته مهم: متقاضی باید اثبات کند که «اقامت قانونی» در کشور میزبان (مثلاً ترکیه) دارد. مثلاً با ویزای توریستی ترکیه یا اجازه اقامت. بنابراین صرفاً یک توریست ۳ روزه نمیتواند درخواست ویزای فرانسه بدهد؛ باید زمان کافی (حداقل چند روز) در آن کشور اقامت داشته باشد تا سفارت فرصت بررسی مدارک را داشته باشد.
هزینههای سفر به ترکیه در مقابل انتظار در تهران
فرض کنیم هزینه بلیط رفت و برگشت تهران-استانبول ۱۰ میلیون تومان باشد، اقامت ۲ شب هتل ۸ میلیون تومان، هزینه خوراک و حملونقل ۵ میلیون تومان. جمعاً ۲۳ میلیون تومان هزینه اضافی. در تهران، فقط هزینه ویزا (حدود ۱۰ میلیون تومان) را میپردازید. بنابراین سفر به ترکیه حدود ۱۳ میلیون تومان گرانتر تمام میشود. اما نکته مهم «زمان» است. اگر الان نوبت مصاحبه در تهران برای ۶ ماه دیگر است و شما برای سفر کاری فرصت ندارید، پرداخت ۱۳ میلیون تومان اضافی برای جلو انداختن سفر منطقی است. اگر هم برای تفریح و توریسم میروید و عجله ندارید، بهتر است در تهران منتظر بمانید. بنابراین، این گزینه برای کسانی که «فوریت» دارند (بیماران، دانشجویان با شروع ترم، تجار با ضربالاجل کاری) یک موهبت است. برای بقیه، صرفاً یک گزینه است، نه یک ضرورت.
چالشهای پیش روی متقاضیان در ترکیه
-
تفاوت قوانین
در سفارت فرانسه در ترکیه، ممکن است مدارک اضافی (مانند اجارهنامه اقامت در ترکیه، بیمه مسافرتی معتبر و...) بخواهند که در تهران معمول نیست.
-
زبان
کارمندان سفارت در ترکیه معمولاً ترکی یا انگلیسی صحبت میکنند. اگر به این زبانها مسلط نباشید، ممکن است در توضیح مدارک دچار مشکل شوید. در تهران معمولاً کارمند فارسیزبان وجود دارد. بنابراین، بهتر است مترجم همراه ببرید یا از قبل آمادگی داشته باشید.
تأثیر این تصمیم بر روحیه ایرانیان
این خبر درست در روزهایی منتشر شد که فضای سیاسی ملتهب و اخبار جنگ غالب بود. انتشار آن نشان داد که حداقل بعضی کشورهای اروپایی هنوز به تعامل با ایران عادی اعتقاد دارند. برای بسیاری از ایرانیان که در استانهای مرزی غرب زندگی میکنند (مثل آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه)، سفر به ترکیه از سفر به تهران هم راحتتر است. این تصمیم به آن ها امیدواری میدهد که حتی در بحران، راههای جایگزین برای دسترسی به خدمات کنسولی وجود دارد. با این حال، برخی کاربران در شبکههای اجتماعی ابراز نگرانی کردهاند که این تصمیم «فرار سفارت از مسئولیت» در تهران است. اما به نظر میرسد که این تعبیر صحیح نباشد، زیرا سفارت تهران همچنان فعال است و درخواستها در آنجا هم پذیرفته میشود.
آیا سایر کشورهای اروپایی از فرانسه پیروی میکنند؟
تجربه نشان میدهد که کشورهای شینگن معمولاً رویههای مشابهی دارند. اگر آلمان، ایتالیا و اسپانیا نیز چنین امکانی را فراهم کنند، تحول بزرگی در روند صدور ویزا برای ایرانیان رخ خواهد داد. پیشبینی میشود که در صورت موفقیت آمیز بودن این طرح، کشورهای حوزه شینگن ظرف ۶ ماه آینده «مرکز تجمیع ویزا» را در استانبول یا ایروان راهاندازی کنند. این مرکز به عنوان هاب اصلی پذیرش مدارک ایرانیان عمل خواهد کرد و فشار از روی سفارت تهران برداشته خواهد شد. در بلندمدت، این اقدام میتواند به عادیسازی روابط سفارتها با ایران کمک کند. اما تا آن زمان، متقاضیان باید صبور باشند و مزایا و معایب این گزینه جدید را به دقت بررسی کنند.