​از سرگیری پروازهای نجف به ایران پس از ۵۸ روز

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

پس از ۵۸ روز انتظار و توقف پروازها، سرانجام فرودگاه بین‌المللی نجف اشرف از از سرگیری پروازهای خود به ایران خبر داد. این خبر خوشی برای میلیون‌ها زائر ایرانی و عراقی است که ماه‌هاست از سفر به عتبات عالیات و مشهد مقدس محروم بوده‌اند. از روز یکشنبه ۶ اردیبهشت 1405، پروازهای بین تهران، نجف و مشهد مجدداً برقرار می‌شود. جنگ 40 روزه و سپس ادامه تنش‌ها، عملاً تردد هوایی بین ایران و عراق را به صفر رسانده بود. فرودگاه‌های دو کشور نیز گاهی هدف حملات قرار گرفته بودند. اما با برقراری آتش‌بس و آرام شدن نسبی اوضاع، حالا اولین نشانه‌های بازگشت به شرایط عادی دیده می‌شود. فرودگاه نجف در اطلاعیه خود تأکید کرده است که تمامی استانداردهای امنیتی برای پروازها رعایت خواهد شد. همچنین مسافران باید مدارک شناسایی معتبر و گواهی‌های لازم (احتمالاً واکسیناسیون) را به همراه داشته باشند. هنوز جزئیات دقیق برنامه پروازی و شرکت‌های هواپیمایی فعال اعلام نشده است.

ایران و عراق دو کشور با پیوندهای عمیق مذهبی، فرهنگی و اقتصادی هستند. سالانه میلیون‌ها زائر ایرانی به نجف و کربلا سفر می‌کنند و از سوی دیگر، زائران عراقی نیز مشهد مقدس را مقصد اصلی سفرهای خود می‌دانند. توقف ۵۸ روزه پروازها، خسارت سنگینی به اقتصاد گردشگری مذهبی دو کشور وارد کرده است. با از سرگیری پروازها، آژانس‌های مسافرتی و هتل‌های دو کشور نفس راحتی می‌کشند. همچنین تجار و بازرگانانی که کالاهای خود را از طریق مسافرین یا بار هوایی جابه‌جا می‌کردند، می‌توانند دوباره فعالیت خود را از سر گیرند. فرودگاه نجف که در سال‌های اخیر توسعه یافته و به یکی از مدرن‌ترین فرودگاه‌های عراق تبدیل شده، اعلام کرده است که آماده استقبال از مسافران ایرانی است. انتظار می‌رود در روزهای ابتدایی، با استقبال بالایی مواجه شود و احتمالاً پروازهای فوق‌العاده نیز اضافه گردد. مسئولان ایرانی نیز از این تصمیم استقبال کرده‌اند. سازمان هواپیمایی کشوری ایران اعلام کرده است که تمامی مجوزهای لازم برای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی صادر شده و آن ها آماده برقراری پرواز هستند. همچنین فرودگاه مشهد نیز آماده‌باش کامل است. در مجموع، از سرگیری پروازهای نجف-تهران-مشهد، یک گام مهم در مسیر عادی‌سازی روابط و بازگشت به زندگی پس از جنگ است. امید می‌رود سایر مسیرهای هوایی نیز به زودی بازگشایی شوند.

چرا ۵۸ روز طول کشید؟

توقف ۵۸ روزه پروازها نشان‌دهنده عمق بحران امنیتی در منطقه بود. در ابتدای جنگ، فرودگاه نجف نیز مانند برخی فرودگاه‌های ایران، مورد تهدید حملات موشکی قرار گرفت. ضمن اینکه بسته شدن حریم هوایی ایران توسط کشورهای غربی و متحدانشان، عملاً پروازهای بین‌المللی را غیرممکن کرده بود. دلیل دیگر، اختلال در سیستم‌های ناوبری و راداری به دلیل حملات سایبری بود. فرودگاه نجف برای تردد هواپیماها به هماهنگی با مرکز کنترل ترافیک هوایی تهران نیاز داشت. این هماهنگی در روزهای اول جنگ به کلی قطع شده بود. با برقراری آتش‌بس و بازگشایی تدریجی حریم هوایی ایران (در چهار مرحله)، زمینه برای از سرگیری پروازها فراهم شد. وزارت خارجه عراق نیز نقش مهمی در میانجی‌گری برای تضمین امنیت خطوط هوایی دو کشور ایفا کرد.

خسارت توقف پروازها بر اقتصاد دو کشور

برآورد می‌شود که توقف ۵۸ روزه پروازهای نجف-تهران، حدود ۲۰ میلیون دلار خسارت مستقیم به شرکت‌های هواپیمایی و آژانس‌های مسافرتی وارد کرده است. این رقم شامل لغو رزروها، بازپرداخت بلیت‌ها و هزینه‌های نگهداری هواپیماها می‌شود. علاوه بر این، اقتصاد گردشگری مذهبی نیز آسیب سنگینی دید. هتل‌های نجف و مشهد که عمدتاً در ایام غیر زیارتی با رکود مواجه هستند، در این مدت تقریباً تعطیل بودند. فروشندگان صنایع دستی، سوغات و نذورات نیز متضرر شدند. با از سرگیری پروازها، انتظار می‌رود که سیر صعودی تدریجی تردد مسافران آغاز شود. اما بهبود کامل به حداقل ۳ ماه زمان نیاز دارد، زیرا اعتماد مسافران به ثبات اوضاع باید بازگردد.

چالش‌های پیش روی فرودگاه‌ها

فرودگاه نجف در این مدت از نظر زیرساخت آسیب ندیده، اما چالش اصلی، بازآموزی پرسنل و به‌روزرسانی تجهیزات است. بسیاری از کارکنان فرودگاه در این مدت مرخصی اجباری بودند و باید دوباره به چرخه کار بازگردند. همچنین، هماهنگی مجدد با فرودگاه مهرآباد و فرودگاه مشهد ضروری است. اسلات‌های پروازی (زمان‌بندی نشست و برخاست) باید دوباره توزیع شود. این کار ممکن است ۲ تا ۳ روز طول بکشد. نکته دیگر، وضعیت ناوگان هوایی ایران است. برخی از هواپیماهای ایرانی که در حال تعمیر بودند، اکنون آماده به کار هستند. اما کمبود قطعات یدکی به دلیل تحریم‌ها، همچنان یک چالش جدی است.

اشتیاق مردم برای از سرگیری سفرهای زیارتی

ایرانی‌ها و عراقی‌ها دو ملت با پیوندهای مذهبی عمیق هستند. توقف ۵۸ روزه پروازها، بسیاری از خانواده‌ها را از زیارت عتبات عالیات و حرم امام رضا محروم کرد. به دلیل ماه رمضان و تعطیلات عید فطر، این ایام معمولاً اوج سفرهای زیارتی بود که امسال از دست رفت. با اعلام از سرگیری پروازها، موجی از خوشحالی در شبکه‌های اجتماعی بین‌المللی راه افتاد. کاربران عراقی و ایرانی نوشتند که مشتاق دیدار دوباره حرم‌ها هستند. احتمالاً در روزهای اول، پروازها با استقبال بالایی مواجه شود. اما نگرانی از شیوع بیماری‌های واگیردار نیز وجود دارد. فرودگاه نجف اعلام کرده که تست سریع کرونا و سایر واکسن‌ها برای مسافران الزامی است. این اقدام می‌تواند تا حدودی سلامت سفرها را تضمین کند.

سناریوهای پیش روی روابط هوایی ایران و عراق

• سناریوی نخست (خوش‌بینانه)

  اگر آتش‌بس پایدار بماند و تنش کاهش یابد، پروازهای بین دو کشور به روال عادی بازمی‌گردد. تعداد پروازها در تابستان ۱۴۰۵ به ۷۰ درصد قبل از جنگ می‌رسد. همچنین مسیرهای جدیدی مانند نجف-اصفهان و نجف-شیراز نیز راه‌اندازی می‌شود.

• سناریوی دوم (واقع‌بینانه)

  با تداوم «نه جنگ، نه صلح»، پروازها برقرار می‌شود، اما با محدودیت. شرکت‌های بیمه برای هواپیماها حق بیمه بالایی دریافت می‌کنند و به همین دلیل بلیت‌ها ۳۰ تا ۵۰ درصد گران می‌شود. در این صورت، تقاضا کاهش می‌یابد.

• سناریوی سوم (بدبینانه)

  در صورت از سرگیری جنگ، پروازها دوباره متوقف خواهد شد. این بار فرودگاه نجف ممکن است هدف حملات مستقیم قرار گیرد. در چنین حالتی، بازگشت به شرایط عادی ماه‌ها طول خواهد کشید.