آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
عصر روز چهارشنبه نهم اردیبهشت ۱۴۰۵، قلب کشتی ایران و جهان برای همیشه از تپش ایستاد. عبدالله موحد، نابغه بیبدیل کشتی آزاد ایران، در سن ۸۷ سالگي و دور از وطن، در آمریکا بر اثر سکته قلبی دار فانی را وداع گفت. او که نامش در تارک کشتی ایران و جهان چون ستارهای میدرخشید، با ۶ مدال طلای رنگارنگ جهانی و المپیک، یکی از پرافتخارترین کشتیگیران تاریخ ایران و نامی آشنا برای علاقهمندان به این ورزش در سراسر جهان بود. عبدالله موحد در ۲۹ اسفند ۱۳۱۸ در شهر بابلسر چشم به جهان گشود و از همان سالهای نوجوانی، استعداد خارقالعادهای در تشک کشتی به نمایش گذاشت. او بعدها چنان درخشید که نامش در تالار مشاهیر اتحادیه جهانی کشتی به عنوان یکی از برترینهای قرن بیستم ثبت شد. موحد نه تنها یک کشتیگیر بزرگ، که انسانی وارسته و الگویی اخلاقمدار بود. او در کنار بزرگانی همچون جهانپهلوان غلامرضا تختی قد علم کرد و سالها همتیمی و از نزدیکترین دوستان آن اسطوره ماندگار بود. کارنامه پرافتخار موحد، هر علاقهمندی را به حیرت وا میدارد: ۶ مدال طلای پیاپی در مسابقات جهانی (منچستر ۱۹۶۵، تولیدو ۱۹۶۶، دهلی ۱۹۶۷، مارادل پلاتا ۱۹۶۹، ادمونتون ۱۹۷۰) و درخشش در المپیک مکزیکو سیتی ۱۹۶۸ با کسب مدال طلا. رکوردی که کمتر کشتیگیری در تاریخ این رشته به آن دست یافته است. المپیک توکیو ۱۹۶۴، پنجمی؛ المپیک مکزیکو ۱۹۶۸، طلا؛ المپیک مونیخ ۱۹۷۲، ناتمامی به دلیل آسیب دیدگی. این مسیر پر فراز و نشیب، قصه مردی است که هرگز تسلیم نشد و در اوج، ایستاد و تاریخ را از آن خود کرد. پس از پایان دوران قهرمانی، موحد راهی آمریکا شد و دور از خاک ایران زندگی کرد. اما هرگز پیوندش با کشتی و مردم ایران گسسته نشد. مرگ او در سن ۸۷ سالگی، بار دیگر نام این اسطوره را بر سر زبانها انداخت. در این گزارش، زندگی، افتخارات و خاطرات ماندگار این اسطوره کشتی ایران را مرور میکنیم و یاد و نامش را برای همیشه در تاریخ این سرزمین زنده نگه میداریم.
رکوردی که کمتر کسی به آن رسید؛ ۶ طلای جهان و المپیک
عبدالله موحد را بیتردید باید یکی از نوادر کشتی جهان در قرن بیستم دانست. او در فاصله سالهای ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۰، پنج طلای متوالی جهان و یک طلای المپیک را به دست آورد. بد نیست بدانید که در تاریخ کشتی آزاد، تعداد انگشتشماری از کشتیگیران توانستهاند ۶ مدال طلای جهان و المپیک را در کارنامه خود ثبت کنند. موحد با این درخشش خیرهکننده، در کنار اسطورههایی چون الکساندر مدوید (شوروی) و دال گیبل (آمریکا) قرار میگیرد. نکته جالب توجه، تداوم این برتری در یک دوره زمانی هفت ساله است. موحد از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۱، هر ساله در مهمترین رویدادهای کشتی جهان حاضر بود و تنها در سال ۱۹۷۱ و در مسابقات جهانی صوفیه بود که از سکو فاصله گرفت و چهارم شد (در حالی که دال گیبل آمریکایی قهرمان شد). یعنی در اوج قدرت کشتیگیران شوروی و آمریکا، یک پسر بابلسری پرچم ایران را بر فراز ورزشگاههای جهان به اهتزاز درمیآورد. رکورد دیگر موحد، کسب سه طلای متوالی جهانی در وزن ۷۰ کیلوگرم (۱۹۶۵، ۱۹۶۶، ۱۹۶۷) و سپس دو طلای دیگر در وزن ۶۸ کیلوگرم (۱۹۶۹، ۱۹۷۰) است. جابجایی وزن، آن هم در عصر طلایی کشتی شوروی و آمریکا، خود نشان از توانایی فوقالعاده و قدرت تطبیق این نابغه ایرانی دارد.
خاطراتی با تختی؛ پیوند دو اسطوره
عبدالله موحد و غلامرضا تختی، دو اوج بیبدیل کشتی ایران، علاوه بر همتیمی بودن در تیم ملی، پیوندی عمیق و دوستانه نیز داشتند. موحد در تمام مصاحبههایش از تختی به عنوان الگوی اخلاقی و انسانی خود یاد میکرد. او بارها گفته بود: «من در کنار تختی بزرگ شدم. او به من آموخت که کشتی فقط فن و قدرت نیست، بلکه پهلوانی و مردانگی است.» در المپیک ۱۹۶۴ توکیو، موحد پنجم شد و تختی نیز در همان مسابقات با کسب مدال نقره، یکی از آخرین افتخاراتش را ثبت کرد. سالها بعد و پس از مرگ تلخ تختی در سال ۱۳۴۶، موحد همچنان وفادار به یاد او بود و هر بار که ایران میرفت به یاد «جهانپهلوان» اشک میریخت. پیوند این دو اسطوره، بخش مهمی از حافظه تاریخی کشتی ایران را تشکیل میدهد. موحد در سالهای پایانی عمرش، در مصاحبهای با یکی از رسانههای ایرانی گفته بود: «تختی فقط یک کشتیگیر نبود؛ او یک مکتب بود. من هر چه دارم از او دارم.» این سخن، نشان از عمق ارادت و احترام این نابغه کشتی به آن پهلوان فراموشناشدنی است.
درگیری با حریفان شوروی؛ نبردی فراتر از تشک
اکثر رقابتهای بزرگ موحد در سالهای اوج، با کشتیگیران قدرتمند شوروی بود. نامهایی چون زاربک بریاشویلی، نودار خوخاشویلی و ولچف، غولهای کشتی جهان بودند که موحد بارها و بارها آنها را شکست داد. در جهانی منچستر ۱۹۶۵، بریاشویلی سوم شد و موحد طلا گرفت. در جهانی تولیدو ۱۹۶۶، ایوائو هوریوچی از ژاپن دوم و موحد باز هم طلا.
در المپیک مکزیکو سیتی ۱۹۶۸، فینال حساسترین مسابقه بود؛ موحد در برابر ولچف از شوروی. در یک دیدار فنی و سنگین، موحد موفق شد ولچف را شکست دهد و مدال طلای المپیک را بر سینه بزند. این طلا در تاریخ کشتی ایران، یکی از ارزشمندترین مدالهای المپیک محسوب میشود. تقابل با کشتیگیران شوروی فقط محدود به تشک نمیشد. فضای جنگ سرد و حضور دو ابرقدرت در عرصه ورزش، ابعاد سیاسی به این رقابتها میبخشید. موحد با شکست حریفان شوروی، در واقع پرچم ایران را در عرصه بینالمللی به اهتزاز درمیآورد و ثابت میکرد که یک کشتیگیر از یک کشور در حال توسعه نیز میتواند بر بزرگانی از ابرقدرت شرق غلبه کند.
سالهای پایانی و مهاجرت به آمریکا
پس از پایان دوران قهرمانی (حدود ۱۹۷۲ به بعد)، عبدالله موحد ایران را به مقصد آمریکا ترک کرد. دلایل این مهاجرت هر چه بود، هرگز از عشق او به ایران و کشتی ایران نکاست. موحد در آمریکا زندگی آرامی داشت و هر از گاهی در جمع ایرانیان مقیم آمریکا حاضر میشد و از خاطرات شیرین کشتی برایشان میگفت. با بالا رفتن سن و تضعیف جسمانی، موحد کمتر در انظار ظاهر میشد اما نامش در میان کشتیگیران قدیمی و جوانان ایران، زنده بود. بسیاری از قهرمانان نسل بعد از او، از جمله رضا یزدانی، حسن یزدانی، کامران قاسمپور و دیگران، همواره با احترام از موحد به عنوان یکی از بزرگانی یاد کردهاند که راه را برای آن ها هموار کرد. در روزهای پایانی عمر، موحد در بیمارستانی در آمریکا بستری بود و سرانجام عصر چهارشنبه نهم اردیبهشت، قلبش از تپش ایستاد. خبر درگذشت او، به سرعت در رسانههای ایرانی و بینالمللی منتشر شد. اتحادیه جهانی کشتی نیز در بیانیهای، درگذشت این اسطوره بزرگ را تسلیت گفت و او را «یکی از تأثیرگذارترین چهرههای تاریخ کشتی آزاد جهان» خواند.
میراث ماندگار؛ موحد در حافظه تاریخی کشتی ایران
عبدالله موحد برای کشتی ایران، فقط مدالها و افتخاراتش نبود؛ او یک فرهنگ بود. فرهنگ جوانمردی، پهلوانی، اخلاقمداری و ایران دوستی. او در روزهایی که کشتی ایران هنوز در حالِ پیدا کردن جایگاه خود در جهان بود، با توانایی خیرهکننده و اخلاق شایسته، درهای احترام جهانیان را به روی کشتی ایران گشود. نسل امروز کشتی ایران، مدیون تلاشهای اسطورههایی چون موحد، تختی، زندی، تختایی و دیگران است. آنها بنایی ساختند که نسلهای بعد بر دوش آن ایستادند و افتخارات بیشتری را برای ایران به ارمغان آوردند. نام موحد در کنار نام این بزرگمردان، برای همیشه در تاریخ ورزش ایران زنده خواهد ماند. با درگذشت این نابغه بابلسری، پرونده افتخارات یک عصر دیگر بسته شد. اما یاد و خاطره او، با هر بار نام بردن از کشتی ایران و در هر مسابقه بزرگی که یک ایرانی بر سکوی قهرمانی میایستد، زنده میشود. موحد رفت، اما میراثش برای همیشه ماندگار است. به قول شاعر: «آنان که رفتند، کار خود کردند، حالا نوبت ماست». روحش شاد و یادش گرامی باد.
خاطره عبدالله موحد از روزی که کشتی گرفتن را فراموش کرد
عبدالله موحد یکی از افتخارات کشتی ایران، خاطرهای را تعریف میکند و میگوید: «در سال ۷۱، مادر خانمم یک روز صبح به سفر میرفت، به فرودگاه بردمش وقتی برمیگشتم یک پلیس مرا نگه داشت و گفت که ورود ممنوع آمدی. عبدالله موحد یکی از افتخارات کشتی ایران، خاطرهای را تعریف میکند و میگوید: «در سال ۷۱، مادر خانمم یک روز صبح به سفر میرفت، به فرودگاه بردمش وقتی برمیگشتم یک پلیس مرا نگه داشت و گفت که ورود ممنوع آمدی. گفتم آقا من امتحان رانندگی دادم، علائم رانندگی را بلدم کجا تابلوی ورود ممنوع است؟ گفت: اونی که من بهت میگویم درست است، ورود ممنوع آمدی. باید دنده عقب بروی از آن طرف. جمعیت ایستاده بود. نگاه کردم گفتم من از بین این جمعیت کجا دنده عقب بروم؟ گفتم میشود خواهش کنم این گواهینامه من، شما مرا جریمه کنید؟ گفت نمیشود باید عقب بروی. گفتم خب پس من میروم شما شماره مرا بردار. وقتی آمدم بروم، یقه مرا گرفت. ببینید پلیس هیچ جای دنیا این کار را نمیکند. بله اگر من پرخاشگر بودم یا توهین کرده بودم باز یک چیزی. من کاملا مودبانه گفتم شماره مرا بردار و جریمهام کن و من هم میپردازم. اتفاقا تیمسار رحیمی هم رییس فدراسیون کشتی بود، رییس راهنمایی و رانندگی هم بود. خلاصه برادر خانمم آمد یک دعوایی راه انداخت بدون اینکه به من ارتباط داشته باشد ما را به دعوا کشاندند و بردند دو روز زندان ممنوعالملاقات بودم. بعد آقای بهمنش آمد در گوش من گفت دستور آمده باید رضایت بدهی. من از پلیسها شکایت کردم گفتند یا باید رضایت بدهی یا باید به زندان برگردی. من هم دو قطره اشک از چشمانم آمد و امضا کردم و رضایت دادم. بعد از آن کشتی گرفتن یادم رفت. دیگر نتوانستم کشتی بگیرم.»
آسیانیوز ایران(روزنامه آسیا سابق)، درگذشت این عزیز گرانسنگ را
به خانواده محترم ایشان، و تمامی ورزش دوستان ایران زمین، تسلیت گفته
و آرزوی صبر برای بازماندگان محترم ایشان دارد.
یادش گرامی؛