ابلاغ نرخ جدید عوارض آزادراه تهران پردیس

آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:

شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور، امروز نرخ جدید عوارض عبور از آزادراه تهران-پردیس را ابلاغ کرد. بر اساس این ابلاغیه، عوارض تردد برای انواع وسایل نقلیه افزایش یافته است. بر اساس مصوبه جدید، هزینه عبور خودروهای سواری از این آزادراه ۲۰ هزار تومان تعیین شده است. وانت‌ها نیز با نرخ ۲۳ هزار تومان مشمول عوارض می‌شوند. مینی‌بوس‌ها نیز همانند خودروهای سواری، ۲۰ هزار تومان عوارض پرداخت خواهند کرد. کامیونت‌ها، اتوبوس‌ها و کامیون‌های دومحور نیز هر کدام ۳۶ هزار تومان تعیین شده است. کامیون‌های ۳ محور با نرخ ۴۲ هزار تومان و تریلی‌ها (کامیون‌های کفی) نیز با نرخ ۵۰ هزار تومان مشمول عوارض شده‌اند. این نرخ‌ها از تاریخ ابلاغ لازم‌الاجرا است. آزادراه تهران-پردیس یکی از مهم‌ترین محورهای مواصلاتی شرق استان تهران محسوب می‌شود که شهرهای پردیس، بومهن و رودهن را به پایتخت متصل می‌کند. این آزادراه سالانه میزبان میلیون‌ها تردد است.

این افزایش عوارض در حالی اعمال می‌شود که تورم ماهانه و سالانه کشور رکورد زده و هزینه‌های نگهداری راه‌ها نیز افزایش یافته است. شرکت ساخت و توسعه، افزایش نرخ عوارض را برای «تأمین هزینه‌های جاری و نگهداری» آزادراه ضروری دانسته است. با این حال، برخی کارشناسان معتقدند افزایش عوارض آزادراه‌ها بدون ارتقای همزمان کیفیت خدمات و ایمنی راه‌ها، نمی‌تواند توجیه پذیر باشد. گلایه رانندگان از وضعیت نامناسب آسفالت، نبود روشنایی کافی و نبود خدمات رفاهی در این مسیر، سال‌هاست که ادامه دارد. در این گزارش، جزئیات نرخ‌های جدید عوارض آزادراه تهران-پردیس، مقایسه با عوارض سایر آزادراه‌های کشور و واکنش کاربران جاده‌ای به این افزایش قیمت را مرور می‌کنیم.

جزئیات نرخ جدید عوارض آزادراه تهران-پردیس

ابلاغیه جدید شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور، نرخ عوارض تردد در آزادراه تهران-پردیس را برای همه انواع وسایل نقلیه مشخص کرده است. خودروهای سواری و مینی‌بوس‌ها با نرخ ۲۰ هزار تومان، پایین‌ترین عوارض را پرداخت می‌کنند. وانت‌ها نیز با نرخ ۲۳ هزار تومان، اندکی بیشتر از سواری‌ها هستند. در رده وسایل نقلیه نیمه‌سنگین و سنگین، کامیونت‌ها (سایپا ۱۵۱، مزدا و...) و همچنین اتوبوس‌ها و کامیون‌های دو محور (۶ چرخ) هر کدام ۳۶ هزار تومان پرداخت خواهند کرد. کامیون‌های ۳ محور (۱۰ چرخ) با نرخ ۴۲ هزار تومان و تریلی‌ها (کامیون‌های کفی و ۱۸ چرخ) نیز با نرخ ۵۰ هزار تومان مشمول عوارض شده‌اند. این نرخ‌ها در مقایسه با نرخ‌های قبلی (که به ترتیب برای سواری ۱۵ هزار تومان، وانت ۱۷ هزار تومان و تریلی ۳۵ هزار تومان بود) افزایشی بین ۳۰ تا ۴۰ درصدی داشته است. شرکت ساخت و توسعه، این افزایش را متناسب با نرخ تورم و افزایش هزینه‌های نگهداری آزادراه اعلام کرده است.

مقایسه با سایر آزادراه‌های کشور

نرخ عوارض آزادراه تهران-پردیس (۲۰ هزار تومان برای سواری) در مقایسه با سایر آزادراه‌های اطراف تهران، وضعیت متوسطی دارد. برای مثال، عوارض آزادراه تهران-کرج (اتوبان همت) حدود ۴ هزار تومان است، اما این مسیر بسیار کوتاه‌تر از تهران-پردیس است. عوارض آزادراه تهران-شمال (مقطع اول) حدود ۳۰ هزار تومان، و عوارض جاده چالوس (قدیم) حدود ۱۵ هزار تومان است. در مقایسه با آزادراه‌های بین استانی، عوارض آزادراه قم-تهران حدود ۲۵ هزار تومان برای مسیر کامل، و عوارض آزادراه ساوه-تهران حدود ۳۰ هزار تومان است. بنابراین، عوارض ۲۰ هزار تومانی تهران-پردیس نسبت به طول مسیر (حدود ۳۰ کیلومتر) گران‌تر از برخی آزادراه‌ها و ارزان‌تر از برخی دیگر محسوب می‌شود. اما نکته قابل توجه این است که کیفیت آزادراه تهران-پردیس در مقایسه با آزادراه‌های دیگر پایین‌تر است. رانندگان بارها از وجود دست اندازها، چاله‌ها، نبود روشنایی کافی در شب و نبود پمپ بنزین و خدمات رفافی در طول مسیر گلایه کرده‌اند. بنابراین، گران‌تر بودن آن نسبت به برخی آزادراه‌های با کیفیت‌تر، محل سوال است.

واکنش رانندگان به افزایش عوارض

همزمان با انتشار خبر افزایش عوارض آزادراه تهران-پردیس، موجی از انتقادات در شبکه‌های اجتماعی و میان رانندگان شکل گرفته است. بسیاری از رانندگان که روزانه مجبور به تردد در این مسیر هستند (به ویژه ساکنان شهرهای پردیس، بومهن و رودهن که برای کار به تهران رفت و آمد می‌کنند)، از افزایش هزینه‌های ماهانه خود گلایه دارند. یکی از رانندگان به خبرنگاران گفت: «من هر روز مجبورم دو بار (رفت و برگشت) از این آزادراه عبور کنم. با احتساب عوارض ۲۰ هزار تومانی، ماهانه ۱.۲ میلیون تومان فقط عوارض می‌دهم. این در حالی است که حقوق من ماهانه ۷ میلیون تومان است. یعنی حدود ۲۰ درصد درآمد من صرف عوارض می‌شود. این منصفانه نیست.» برخی دیگر نیز به نبود جایگزین مناسب اشاره می‌کنند. جاده قدیم تهران-پردیس (جاده بومهن) به دلیل ترافیک سنگین، دست اندازهای فراوان و طولانی بودن مسیر (حدود دو برابر آزادراه)، گزینه مناسبی نیست. بنابراین رانندگان عملاً مجبور به استفاده از آزادراه با هر قیمتی هستند. این انحصار، عملاً یک «مالیات پنهان» بر ساکنان این مناطق تحمیل کرده است.

تحلیل اقتصادی؛ توجیه افزایش عوارض چیست؟

شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور برای توجیه افزایش عوارض، به سه عامل اشاره کرده است. نخست، «افزایش هزینه‌های جاری» مانند حقوق کارکنان، برق، سوخت و تاسیسات. دوم، «افزایش هزینه‌های نگهداری» مانند ترمیم آسفالت، خط کشی، تعمیر روشنایی و تابلوها. سوم، «نرخ تورم» که باعث کاهش ارزش پول ملی شده و برای حفظ قدرت خرید شرکت، ناگزیر به افزایش عوارض است. اما منتقدان می‌گویند که این توجیهات در شرایطی که کیفیت خدمات در آزادراه تهران-پردیس به کلی پایین آمده، قانع‌کننده نیست. آنان خواستار شفافیت در هزینه‌های شرکت و ارائه گزارشی از محل مصرف درآمدهای عوارض شده‌اند. برخی نیز پیشنهاد می‌کنند که عوارض به صورت «پلکانی» تعیین شود؛ یعنی ساعات اوج مصرف (پیک ترافیک) گران‌تر و ساعات غیر اوج ارزان‌تر باشد تا ترافیک مدیریت شود. نکته دیگر، تأثیر افزایش عوارض بر تورم عمومی است. افزایش هزینه حمل و نقل (به ویژه برای کامیون‌ها و تریلی‌ها که کالاهای اساسی را جابه‌جا می‌کنند) مستقیماً به قیمت تمام شده کالاها اضافه می‌شود. بنابراین، این افزایش عوارض می‌تواند به عنوان یک عامل تورم‌زا در اقتصاد کشور عمل کند.

آینده آزادراه تهران-پردیس و چالش‌های پیش رو

طول آزادراه تهران-پردیس حدود ۲۸ کیلومتر است و در سال‌های اخیر، نقش مهمی در کاهش ترافیک جاده قدیم (بومهن) ایفا کرده است. اما این آزادراه با مشکلات متعددی روبرو است که باید توسط شرکت ساخت و توسعه و وزارت راه و شهرسازی برطرف شود.

1. نخستین مشکل، «نبود روشنایی کافی در شب» است. بخش‌های وسیعی از این آزادراه خصوصاً در محدوده‌های دور از شهر، فاقد روشنایی هستند و رانندگان مجبورند با نور بالا رانندگی کنند که خطر تصادف را افزایش می‌دهد.
2. دوم، «نبود پمپ بنزین و خدمات رفاهی» (سرویس بهداشتی، تعمیرگاه، جایگاه CNG) است. رانندگان برای سوخت گیری باید از مسیر خارج شوند و به جاده قدیم بروند.
3. سوم، «مشکل آسفالت و دست اندازها» است. بسیاری از رانندگان از کیفیت پایین آسفالت و وجود دست اندازهای مکرر در طول مسیر گلایه دارند. این نه تنها باعث کاهش راحتی سفر می‌شود، بلکه به خودروها نیز آسیب می‌زند. شرکت ساخت و توسعه باید قبل از اعمال افزایش عوارض، ابتدا این مشکلات را برطرف کند. در غیر این صورت، رانندگان حق دارند که بپرسند: «این ۲۰ هزار تومانی که می‌دهیم، صرف چه می‌شود؟»