آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
با نزدیک شدن به فصل گرما، موضوع مدیریت مصرف برق برای جلوگیری از خاموشی در تابستان رنگ جدیتری به خود گرفته است. سناریوهای مختلفی برای روشن ماندن برق خانههای مردم در این مقطع مورد بررسی قرار میگیرد. طی سالهای اخیر، تغییر بهای آب و برق از همه سناریوها جدیتر بود و جامه اجرا نیز بر تن کرد. طرح افزایش تعرفه مشترکان پرمصرف در کمیسیون زیربنایی دولت تصویب و هدف آن تشویق مشترکان به خوشمصرفی عنوان شد. مصوبه دولت درباره «افزایش بهای آب و برق از ابتدای اردیبهشت سال ۱۳۹۸» در ۲۰ فروردینماه ابلاغ شد و هیأت وزیران به وزارت نیرو اجازه داد تا متوسط تعرفههای آب و برق را افزایش دهد. با هدف مدیریت مصرف و بازدارندگی مصارف غیرضرور، سالانه ۱۶ درصد به خالص صورتحساب آب و برق مصارف خانگی مشترکین بالای الگوی مصرف افزوده میشود.
اما سوال مهم این است: یک مشترک چگونه باید متوجه شود که عنوان پرمصرفی را یدک میکشد و چگونه میتواند مصرف خود را کاهش دهد؟ محمدحسن متولیزاده، مدیرعامل شرکت توانیر، به این سوال پاسخ داده است. بر اساس اعلام توانیر، الگوی مصرف برق در مناطق گرمسیر با مناطق عادی متفاوت است. برای مثال، در مناطق گرمسیری، مصرف برق در فصل تابستان به دلیل استفاده از وسایل سرمایشی بیشتر است و تعرفههای خاصی برای مدیریت مصرف اعمال میشود. آمار و ارقام حاکی از آن است که ۱۰ درصد از مشترکان جزو پرمصرفها هستند و یک درصد از مشترکان برق که در بالاترین رده مصرفی قرار دارند، به اندازه ۱۰ درصد مشترکان کممصرف کشور برق مصرف میکنند. در این گزارش، ضمن تعریف دقیق «مشترک پرمصرف»، به راهکارهای شناسایی وضعیت مصرف خود، روشهای کاهش مصرف برق و مشوقهای در نظر گرفته شده برای خوشمصرفها میپردازیم.
مشترک پرمصرف کیست و چگونه تشخیص داده میشود؟
مدیرعامل شرکت توانیر در پاسخ به این پرسش که مشترکان چگونه میتوانند از قرار گرفتن در سطوح پرمصرف یا خوشمصرف آگاه شوند، گفت: «برای آگاهی مردم، از این پس در قبوض برق برحسب میزان مصرف مشترکان، پرمصرف یا کممصرف بودن آنها درج خواهد شد.» این اقدام، یک تحول مهم در شفافیت صورتحسابهای برق محسوب میشود. اما الگوی مصرف برق دقیقاً چیست و چگونه تعیین میشود؟ الگوی مصرف برابر با مقداری است که ۷۵ درصد مشترکان برق کمتر از آن مقدار، برق مصرف میکنند. به عبارت دیگر، اگر مصرف شما بیشتر از ۷۵ درصد مشترکان باشد، در گروه «پرمصرف» قرار میگیرید. این الگو در مناطق جغرافیایی مختلف متفاوت است. برای مثال، در مناطق گرمسیری، مصرف برق در فصل تابستان به دلیل استفاده از وسایل سرمایشی بیشتر است. در این مناطق، تعرفه یا الگوی مصرف برق ۳۰۰ کیلوواتساعت در فصل تابستان برای مشترکین پرمصرف اعمال میشود تا آن ها را به مدیریت مصرف تشویق کند و بعد از تابستان به ۲۰۰ کیلوواتساعت کاهش مییابد. در مناطق معتدل، این ارقام کمتر است.
جریمه پرمصرفها؛ ضریب پلکانی تا ۳.۵ برابر
یکی از مهمترین ابزارهای وزارت نیرو برای مدیریت مصرف برق، اعمال تعرفههای پلکانی است. به این معنا که هرچه مصرف یک مشترک بیشتر باشد، نرخ هر واحد برق مصرفی نیز افزایش مییابد. این سیاست در قبوض برق به صورت «ضریب» محاسبه میشود. بر اساس مصوبات، برای مصارف بالا در ساعات اوج مصرف، اعمال تعرفههای پلکانی پیشبینی شده است. بدین ترتیب که برای مشترکان پرمصرف، ضریب محاسبه قبوض برق ممکن است از ۱.۵ تا ۳.۵ نیز برسد. به عبارت دیگر، یک مشترک پرمصرف ممکن است ۳.۵ برابر یک مشترک خوشمصرف، به ازای هر کیلوواتساعت هزینه پرداخت کند. علاوه بر تعرفه پلکانی، سالانه ۱۶ درصد به خالص صورتحساب آب و برق مصارف خانگی مشترکین بالای الگوی مصرف افزوده میشود. این افزایش سالانه، یک زنگ خطر جدی برای پرمصرفهاست؛ هر سال قبض آنها سنگینتر از سال قبل خواهد شد، مگر اینکه مصرف خود را کاهش دهند.
پاداش صرفهجویی؛ چگونه از قبض برق خود کم کنیم؟
در سوی مقابل، وزارت نیرو برای تشویق مشترکان خوشمصرف و کسانی که در مصرف خود صرفهجویی میکنند، پاداش در نظر گرفته است. بر اساس سیاستهای اعلام شده، در صورت کاهش مصرف در ماههای گرم نسبت به دوره مشابه سال قبل، به میزان کاهش مصرف نسبت به الگوی مصرف یا مصرف دوره مشابه سال قبل، پاداش صرفهجویی به مشترکان پرداخت میشود. این پاداش میتواند به شکل کاهش مبلغ قبض، یا واریز وجه نقد به حساب مشترک باشد. جزئیات دقیق نحوه محاسبه پاداش، معمولاً هر سال توسط شرکت توانیر اعلام میشود. اما نکته کلیدی این است که صرفهجویی باید نسبت به عملکرد سال قبل شما سنجیده شود، نه نسبت به یک الگوی ثابت. به عنوان مثال، اگر در تیرماه سال گذشته ۵۰۰ کیلوواتساعت برق مصرف کردهاید، و امسال در همان ماه ۴۵۰ کیلوواتساعت مصرف کنید، مشمول پاداش صرفهجویی خواهید شد. میزان پاداش متناسب با میزان کاهش مصرف (در این مثال ۵۰ کیلوواتساعت) محاسبه میگردد.
راهکارهای عملی برای کاهش مصرف برق در تابستان
در فصل تابستان، حدود ۲۲ هزار مگاوات یا معادل ۴۰ درصد از مصرف برق کشور، به وسایل سرمایشی اختصاص دارد. این یعنی سهم کولرها و سیستمهای خنککننده در قبض برق شما بسیار بیشتر از سایر وسایل است. بنابراین، مهمترین اقدام برای کاهش مصرف، مدیریت صحیح وسایل سرمایشی است. اگر مصرفکننده کولر گازی هستید، در ساعات اوج مصرف برق (۱۲ تا ۱۸ و ۲۰ تا ۲۳) درجه کولر خود را بین ۲۴ تا ۲۶ درجه تنظیم کنید. هر یک درجه کاهش دما، حدود ۵ تا ۷ درصد مصرف برق را افزایش میدهد. اگر از کولر آبی استفاده میکنید، در ساعات اوج مصرف دور موتور آن را روی درجه کم (کند) تنظیم کنید. توصیه دیگر این است که هر زمان احساس کردید محیط خانه خنک شده است، حتی به مدت نیم ساعت کولر را خاموش کنید. همچنین هنگام خرید لوازم برقی جدید (یخچال، فریزر، لامپ، کولر)، حتماً به برچسب انرژی دقت کنید. تجهیزات با رده انرژی A و بالاتر، مصرف برق بسیار کمتری دارند و در درازمدت هزینه شما را به شدت کاهش میدهند.
نقش کنتورهای هوشمند در مدیریت مصرف
یکی از ابزارهای مدرن برای مدیریت مصرف برق، استفاده از کنتورهای دیجیتالی یا چند تعرفه (کنتورهای هوشمند) است. این کنتورها میتوانند میزان مصرف برق را در ساعات مختلف شبانهروز (اوج مصرف، کم باری، میان باری) ثبت کنند و تعرفه متفاوتی برای هر بازه زمانی اعمال نمایند. مشترکانی که دارای این نوع کنتورها هستند، میتوانند با انتقال بخشی از مصرف خود به ساعات کم باری (معمولاً شبها و اوایل صبح)، هزینه قبض خود را به میزان قابل توجهی کاهش دهند. برای مثال، استفاده از ماشین لباسشویی، ظرفشویی یا جاروبرقی در ساعات کم باری، هزینه بسیار کمتری نسبت به استفاده در ساعات اوج مصرف دارد. توانیر توصیه میکند مشترکان برای اطلاع از تعرفه ساعات مختلف و همچنین مشاهده وضعیت مصرف لحظهای خود، از اپلیکیشنهای موبایل شرکتهای برق منطقهای استفاده کنند. این اپلیکیشنها معمولاً رایگان هستند و اطلاعات دقیقی از الگوی مصرف، هزینه تقریبی و راهکارهای صرفهجویی ارائه میدهند. با رعایت این نکات ساده، نه تنها قبض خود را کاهش میدهید، بلکه به پایداری شبکه برق کشور در تابستان کمک میکنید.