گامبیا جانشین مقدونیه و آنگولا در دیدار دوستانه با ایران: جای خالی حریفان قدرتمند

آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:

در حالی که تیم‌های ملی مقدونیه و آنگولا از برگزاری دیدار تدارکاتی با ایران انصراف دادند، فدراسیون فوتبال گامبیا اعلام کرد که تیم ملی این کشور به عنوان نخستین حریف دوستانه ایران پیش از جام جهانی ۲۰۲۶ انتخاب شده است. دو تیم قرار است روز «۸ خرداد ۱۴۰۵» در شهر آنتالیا (ترکیه) به مصاف هم بروند. این دیدار در چارچوب اردوی تدارکاتی تیم ملی ایران در ترکیه برگزار خواهد شد. این نخستین بازی دوستانه رسمی تیم ملی پس از انصراف حریفان قبلی است. تیم ملی ایران پیش‌تر به دلیل حاضر نشدن تیم‌های ملی مقدونیه و آنگولا، در تهران دو دیدار تدارکاتی درون‌تیمی (تیم ملی الف برابر تیم ملی ب) برگزار کرده بود. گامبیا در تازه‌ترین رده‌بندی فیفا در رتبه «۱۱۶» جهان قرار دارد و نتوانست به جام جهانی ۲۰۲۶ صعود کند. این تیم در مقدماتی جام جهانی از گروه خود حذف شده است.

 انتخاب گامبیا به عنوان حریف دوستانه، با انتقاد برخی کارشناسان فوتبال روبرو شده است. آنها معتقدند که بازی با تیمی ضعیف و بدون انگیزه (چون به جام جهانی نرفته) نمی‌تواند محک جدی برای شاگردان قلعه‌نویی باشد. در سوی مقابل، تیم ملی ازبکستان، درگیر تیم آسیایی حاضر در جام جهانی، پیش از جام جهانی با تیم‌های ملی هلند (رتبه ۷ فیفا) و کانادا (رتبه ۴۸ فیفا) دیدار خواهد کرد.

همچنین تیم ملی آمریکا (میزبان جام جهانی) با تیم‌های قدرتمندی مثل آلمان و هلند بازی‌های تدارکاتی برگزار می‌کند. در این گزارش، ضمن مرور دلایل انصراف مقدونیه و آنگولا، به تحلیل کیفیت حریفان تدارکاتی ایران، مقایسه با سایر تیم‌های حاضر در جام جهانی و نگرانی‌ها از سطح آماده‌سازی تیم ملی می‌پردازیم.

چرا مقدونیه و آنگولا انصراف دادند؟ (علت‌شناسی لغو بازی‌ها)

فدراسیون فوتبال ایران ابتدا اعلام کرده بود که با تیم‌های ملی مقدونیه (رتبه ۶۵ فیفا) و آنگولا (رتبه ۸۵ فیفا) برای برگزاری دو بازی دوستانه در تهران به توافق رسیده است. اما این دو تیم در آخرین لحظات انصراف خود را اعلام کردند.

دلایل احتمالی

• الف) عدم صدور ویزا برای مسئولان و بازیکنان ایرانی: تجربه تلخ سفر مهدی تاج به کانادا (که اجازه ورود پیدا نکرد) ممکن است باعث شده باشد که کشورهای اروپایی (مقدونیه) و آفریقایی (آنگولا) از بیم مشکل ویزای کاروان ایران، احتیاط کرده باشند.
• ب) فشار سیاسی اتحادیه فوتبال اروپا (یوفا) یا فدراسیون جهانی (فیفا): برخی منابع غیررسمی مدعی هستند که رقبای سیاسی ایران (احتمالا اسرائیل یا آمریکا) به فدراسیون‌های مقدونیه و آنگولا فشار آورده‌اند که با ایران بازی نکنند.
• ج) عدم هماهنگی مالی: فدراسیون ایران شاید نتوانسته است مبلغ مورد توافق (معمولاً ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار دلار به حریف پرداخت کند) را به دلیل تحریم‌های بانکی تأمین کند. هرچند فدراسیون ایران این ادعا را رد کرده است.

نتیجه: این انصراف‌ها، برنامه‌ریزی فدراسیون ایران را به هم ریخت و آن ها را مجبور به چیدن حریف ضعیف‌تری (گامبیا) کرد.

گامبیا چگونه تیمی است؟ (نقاط قوت و ضعف)

تیم ملی گامبیا ملقب به «بزهای آفریقایی» در سال ۲۰۲۱ برای نخستین بار به جام ملت‌های آفریقا صعود کرد (و حتی به یک‌چهارم نهایی رسید). اما در مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۶، در گروهی با تیم‌های مراکش، زامبیا و کنگو شکست خورد و حذف شد.

نقاط قوت

• بازیکنان فیزیکی و دونده (مشخصه تیم‌های آفریقایی).
• سرعت بالا در ضدحملات (مشابه سبک تیم‌های غرب آفریقا).
• انگیزه بالای بازیکنان برای نشان دادن خود به مربیان تیم‌های اروپایی (بیشتر بازیکنان گامبیا در لیگ‌های پایین انگلیس، فرانسه و بلژیک بازی می‌کنند).

نقاط ضعف

• کمبود تجربه در بازی‌های بزرگ بین‌المللی.
• رتبه پایین در فیفا (۱۱۶) که نشان از سطح فنی متوسط رو به پایین دارد.
• عدم صعود به جام جهانی (بنابراین، این بازی برای آنها صرفاً یک دیدار تشریفاتی است).
• کارشناسان معتقدند که ایران به راحتی می‌تواند گامبیا را شکست دهد (۳-۰ یا ۴-۰) و این بازی چندان محک جدی برای تیم ملی نخواهد بود.

مقایسه با حریفان تدارکاتی سایر تیم‌های حاضر در جام جهانی

نکته تکان‌دهنده این است که تقریباً تمام تیم‌های حاضر در جام جهانی، بازی‌های تدارکاتی با حریفان قدرتمند و همسطح خود برگزار می‌کنند. به عنوان مثال:

• ازبکستان (گروه D): با هلند (رتبه ۷) و کانادا (رتبه ۴۸) بازی می‌کند. دو حریف بسیار خوب برای آماده‌سازی.
• آمریکا (میزبان): با آلمان (رتبه ۱۱) و هلند (رتبه ۷) بازی دارد.
• عربستان: با اسپانیا (رتبه ۸) و پرتغال (رتبه ۶) دیدار می‌کند.
• ژاپن و کره جنوبی: با تیم‌های اروپایی درجه یک (مثل انگلیس، فرانسه و بلژیک) بازی تدارکاتی دارند.
• قطر: با صربستان و اتریش دیدار خواهد کرد.

در مقابل، ایران با گامبیا (رتبه ۱۱۶) و احتمالاً یک تیم ضعیف دیگر (هنوز قطعی نیست) بازی خواهد کرد. اختلاف سطح فاحش است. رقبای ایران در گروهش (آمریکا، انگلیس و ولز؟ گروه هنوز اعلام نشده) قطعاً با حریفان قدرتمندتری خود را آماده می‌کنند.

نتیجه

خطر «شوک در جام جهانی» برای ایران بسیار بالاست. تیمی که با گامبیا عادت به بردن آسان کند، در مقابل انگلیس یا آمریکا دچار سردرگمی تاکتیکی خواهد شد.

عملکرد فدراسیون فوتبال در جذب حریف (نقد و تحلیل)

انصراف مقدونیه و آنگولا نشان داد که فدراسیون فوتبال ایران در «دیپلماسی فوتبال» ناتوان است. چرا؟

• عدم برنامه‌ریزی طولانی مدت

  فدراسیون‌های موفق (مثل ژاپن و کره) یک سال قبل از جام جهانی، بازی‌های تدارکاتی خود را با حریفان درجه یک هماهنگ می‌کنند. اما فدراسیون ایران در بهار ۱۴۰۵ (چند ماه مانده به جام جهانی) هنوز در حال پیدا کردن حریف است.

• مشکل نقل و انتقالات مالی

  تحریم‌های بانکی باعث می‌شود که فدراسیون ایران نتواند مبلغ بازی دوستانه را به حساب فدراسیون حریف واریز کند. گامبیا احتمالاً به دلیل مبلغ کمتر (یا به دلیل ارتباطات خوب محمد خبیری (مربی ایرانی شاغل در آفریقا) پذیرفته است.

• رفتار انفعالی

  فدراسیون به جای فشار بر فیفا برای الزام تیم‌های راه‌یافته به جام جهانی به برگزاری بازی‌های تدارکاتی (مشابه قانون مشهور FIFA)، ساکت نشسته و با حریف ضعیف کنار آمده است. امیر قلعه‌نویی (سرمربی) در مصاحبه اخیر خود گفت: «ما دوست داشتیم با تیم‌های قدرتمند بازی کنیم، اما نشد. با همین گامبیا هم راضی هستیم.» این جمله نشان از ناامیدی کادر فنی دارد.

تأثیر این بازی بر روحیه و آمادگی تیم ملی (آیا گامبیا می‌تواند مفید باشد؟)

با وجود انتقادات، نباید کاملاً منفی نگاه کرد. بازی با گامبیا می‌تواند چند فایده داشته باشد:

1. فایده اول: «بازی تدارکاتی بهتر از هیچ است». حداقل بازیکنان شانس پیدا می‌کنند تا یک بازی واقعی بین‌المللی (نه درون‌تیمی) را تجربه کنند و هماهنگی خطوط (دفاع-میانه-حمله) را بسنجند. در بازی‌های درون‌تیمی، حریف (که بازیکنان ذخیره هستند) آن قدرها هم فشار نمی‌آورد.
2. فایده دوم: «افزایش اعتمادبه‌نفس». پیروزی قاطع مقابل گامبیا (مثلاً ۳-۰) می‌تواند روحیه تیم را بالا ببرد. بسیاری از تیم‌های بزرگ جهان هم قبل از تورنمنت‌های اصلی با حریفان ضعیف بازی می‌کنند تا «موتور تیم را روشن کنند».
3. فایده سوم: «محک زدن بازیکنان جوان». قلعه‌نویی می‌تواند به چند بازیکن جدید (مثل سردار دورقی، یا محمدحسین اسلامی) فرصت بازی بدهد و ببیند آیا برای جام جهانی آماده هستند یا نه.

اما در مجموع، نمی‌توان انکار کرد که سطح آماده‌سازی ایران نسبت به رقبا پایین‌تر است. امیدواریم که فدراسیون حداقل یک بازی دوستانه دیگر (با تیمی در رتبه ۳۰-۵۰ جهان) قبل از جام جهانی ترتیب دهد. در غیر این صورت، شاهد حذف زودهنگام ایران در مرحله گروهی خواهیم بود.