آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی امروز (شنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵) در اطلاعیهای، «شرایط بهرهمندی از کارت امید مادر و وظایف دانشگاه های علوم پزشکی» را به طور رسمی ابلاغ کرد. بر اساس این اطلاعیه، «تمام مادران ایرانی که از تاریخ یک فروردین ۱۴۰۵ به بعد صاحب فرزند میشوند، به مدت ۲ سال (تا ۲۴ ماهگی فرزند)، ماهانه مشمول دریافت کمک هزینهای حمایتی به مبلغ ۲ میلیون تومان به ازای هر فرزند از طریق کارت امید مادر» خواهند بود. این طرح که با هدف «حمایت از مادران و نوزادان در شرایط جنگی و تورم بالا» طراحی شده است، از ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ به طور رسمی اجرایی شده است. اعتبار کارت امید مادر (۲ میلیون تومان) صرفاً برای خرید «کالاهای مرتبط با نوزاد و مادر» (شیر خشک، پوشک، پوشاک نوزاد، وسایل بهداشتی، ویزیت پزشک اطفال و...) قابل استفاده است و امکان برداشت نقدی وجود ندارد.
بر اساس این طرح، «مادر باید ایرانی باشد»، «زایمان از تاریخ ۱/۱/۱۴۰۵ به بعد ثبت شده باشد»، «هم مادر و هم کودک، کد ملی داشته باشند» و «سیمکارت و حساب بانکی متصل به شماره ملی مادر در دسترس باشد.» در غیر این صورت، اعتبار به حساب آنها واریز نخواهد شد. وزیر بهداشت در مراسم افتتاحیه این طرح گفت: «در شرایط جنگی، هزینههای تغذیه و بهداشت نوزادان تا ۳ برابر افزایش یافته است. کارت امید مادر میتواند بخش بزرگی از این فشار را از دوش مادران بردارد.» در این گزارش، ضمن مرور شرایط کامل بهرهمندی از کارت امید مادر، به تشریح نحوه ثبتنام، نحوه استفاده از اعتبار، محدودیتهای کالاهای مجاز و پاسخ به سوالات متداول مادران میپردازیم.
جزئیات شرایط مشمولیت (چه کسانی میتوانند دریافت کنند؟)
بر اساس ابلاغیه وزارت بهداشت، شرایط بهرهمندی از کارت امید مادر بسیار شفاف و محدود است:
- شرط اول: «مادر ایرانی باشد» (اتباع خارجی مشمول نیستند، حتی اگر زایمان در ایران انجام شده باشد). علت: این طرح از محل بودجه عمومی (مالیات مردم ایران) تأمین میشود و صرفاً برای شهروندان ایرانی است.
- شرط دوم: «زایمان از تاریخ ۱/۱/۱۴۰۵ به بعد ثبت شده باشد» زایمانهای قبل از این تاریخ (اسفند ۱۴۰۴ و قبلتر) مشمول نمیشوند. دلیل: طرح از ابتدای سال ۱۴۰۵ شروع شده و قابلیت بازگشت به گذشته ندارد.
- شرط سوم: «هم مادر و هم کودک، کد ملی داشته باشند» یعنی کودک باید پس از تولد، شناسنامه گرفته باشد (حداکثر ۱۵ روز پس از تولد). مادرانی که هنوز شناسنامه نوزاد را دریافت نکردهاند، باید هرچه سریعتر به ثبت احوال مراجعه کنند.
- شرط چهارم: «سیمکارت و حساب بانکی متصل به شماره ملی مادر در دسترس باشد» یعنی حساب بانکی باید به نام خود مادر باشد (نه به نام همسر یا فرزند دیگر). حسابهای مشترک قبول نیست.
نکته مهم: مادرانی که به هر دلیلی کارت بانکی ندارند (یا حسابشان مسدود است)، میتوانند از طریق «کد دستوری» (#۱۴۶۳*۵۰۰*) و دریافت رمز یکبار مصرف، بدون کارت بانکی خرید کنند (از فروشگاههای طرف قرارداد).
نحوه ثبتنام و فرآیند دریافت اعتبار
خوشبختانه، «نیازی به ثبتنام جداگانه نیست.» وزارت بهداشت اطلاعات مادران و نوزادان را از سامانه «ثبت احوال» و «سامانه سلامت» استخراج میکند. اما مادران برای فعالسازی کارت و دریافت رمز، باید مراحل زیر را طی کنند:
-
مرحله اول (تأیید اطلاعات)
به سامانه (mcls.gov.ir) مراجعه کنید (با کد ملی مادر و شماره تلفن همراه). اگر اطلاعات شما (نام، تاریخ تولد، کد ملی نوزاد) صحیح بود، پیامک تأیید دریافت خواهید کرد.
-
مرحله دوم (فعالسازی رمز)
شماره گیری کد دستوری #۱۴۶۳۵۰۰ از تلفن همراه مادر. یک رمز یکبار مصرف (۶ رقمی) دریافت میکنید. این رمز را میتوانید در فروشگاههای طرف قرارداد (بدون نیاز به کارت بانکی) استفاده کنید.
-
مرحله سوم (دریافت اعتبار)
اعتبار هر ماه در «۱۵ ماه» به حساب شما شارژ میشود. برای اولین بار، اعتبار اردیبهشت (۱۵ اردیبهشت تا ۳۱ اردیبهشت) واریز شده است. مادرانی که زایمانشان بعد از ۱۵ اردیبهشت باشد، اعتبار آنها از ماه بعد (خرداد) شارژ میشود.
مهلت استفاده
اعتبار هر ماه، تا «پایان همان ماه» قابل استفاده است. اعتبار استفاده نشده به ماه بعد منتقل نمیشود. بنابراین، مادران باید خرید خود را در بازه ۱۵ تا ۳۱ هر ماه انجام دهند.
کالاهای مجاز و فروشگاههای طرف قرارداد
اعتبار کارت امید مادر صرفاً برای خرید «کالاهای ضروری نوزاد و مادر» مجاز است. این کالاها عبارتند از:
- خوراکی (برای نوزاد): شیر خشک (فقط برندهای دارای مجوز از سازمان غذا و دارو - متئود، آپتامیل، بی بی لانگ، سیمیلک). پورههای میوه و سبزیجات (برای نوزادان بالای ۶ ماه).
- بهداشتی: پوشک نوزاد (سایزهای ۱ تا ۴)، دستمال مرطوب، شامپو بچه، کرم ضد حساسیت، پماد ضد بثورات (زینک اکساید).
فروشگاههای طرف قرارداد (لیست به روز)
- فروشگاههای زنجیرهای: «رفاه، هایپرمی، افق کوروش، اتکا، شهروند، جانبو».
- داروخانههای منتخب: لیست داروخانهها در سایت «امید» و اپلیکیشن «شما» موجود است.
- میوهفروشیها و قصابیهای محلی: از ۱۵ خرداد به شبکه اضافه میشوند.
وظایف دانشگاههای علوم پزشکی (نظارت و توزیع)
وزارت بهداشت در بخشنامه جداگانهای به «دانشگاههای علوم پزشکی سراسر کشور» (۳۸ دانشگاه) وظایف زیر را ابلاغ کرده است:
- وظیفه اول: «شناسایی مادران نیازمند (دهکهای ۱ تا ۳)» مادرانی که در دهکهای پایین درآمدی قرار دارند (بر اساس سامانه هدفمندی یارانهها)، علاوه بر ۲ میلیون تومان اعتبار ماهانه، «مشاوره رایگان تغذیه با شیر مادر» و «بسته بهداشتی رایگان» (شامل ویتامین D, قطره آهن، پماد ضد بثورات) نیز دریافت میکنند.
- وظیفه دوم: «آموزش مادران» مراکز بهداشت (خانههای بهداشت و پایگاههای سلامت) موظفند جلسات آموزشی «بدون هزینه» برای مادران برگزار کنند. موضوعات: تغذیه تکمیلی نوزاد، علائم کمبود مواد مغذی، بهداشت دهان و دندان نوزاد، پیشگیری از سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS).
- وظیفه سوم: «نظارت بر قیمتها» دانشگاهها موظفند با تعزیرات حکومتی همکاری کنند تا فروشگاههای طرف قرارداد، کالاها را «گرانتر از قیمت مصوب» نفروشند. تخلف: جریمه ۵۰ میلیون تومانی و لغو مجوز فروش.
پاسخ به سوالات متداول مادران
- سوال ۱: «اگر دو قلو یا چند قلو به دنیا بیاورم، چقدر اعتبار میگیرم؟» پاسخ: «به ازای هر فرزند ۲ میلیون تومان.» یعنی برای دوقلوها ۴ میلیون تومان، برای سه قلوها ۶ میلیون تومان، و به همین ترتیب. هیچ سقفی وجود ندارد.
- سوال ۲: «آیا مادر فوت شده (در حین زایمان) مشمول میشود؟» پاسخ: خیر. اعتبار به حساب مادر واریز میشود. اگر مادر فوت کرده باشد، وظیفه پدر (یا قیم قانونی) است که از طریق «سامانه حمایت» (hemayat.mcls.gov.ir) درخواست انتقال اعتبار به حساب خود را بدهد. این فرآیند حدود ۳۰ روز طول میکشد.
- سوال ۳: «فرزند من متولد ۳۰ اسفند ۱۴۰۴ است. مشمول میشود؟» پاسخ: خیر. تاریخ شروع طرح اول فروردین ۱۴۰۵ است. حتی یک روز زودتر (۲۹ اسفند ۱۴۰۴) هم مشمول نمیشود. استثنا: زایمانهایی که در تاریخ ۲۹ و ۳۰ اسفند ۱۴۰۴ انجام شده اما «ثبت شناسنامه» به فروردین ۱۴۰۵ موکول شده است، در صورت ارائه «گواهی زایمان از بیمارستان» با تاریخ زایمان اسفند، مشمول نیستند.
- سوال ۴: «اعتبار را چگونه استعلام کنم؟» پاسخ: با شماره گیری کد دستوری #۱۴۶۳*۵۰۰* (رایگان). همچنین از طریق اپلیکیشن «شما» (سامانه هدفمندی یارانهها) میتوانید موجودی را ببینید.