آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران، در گفتوگو با صداوسیمای جمهوری اسلامی از وضعیت عجیب چمدانهای مفقود شده خود پس از سفر نافرجام به کانادا خبر داد و گفت: «۱۰ روز است که از کانادا برگشتهایم ولی هنوز چمدانهایمان را نفرستادهاند؛ نمیدانم سرنوشت چمدانهای ما چه شده است.» این اظهارات در حالی مطرح میشود که مهدی تاج، هدایت ممبینی (دبیرکل فدراسیون) و دو عضو کمیته روابط بینالملل فدراسیون، هفته گذشته به کانادا سفر کرده بودند تا در کنگره فیفا (فدراسیون بینالمللی فوتبال) شرکت کنند. اما پلیس مهاجرت کانادا از ورود این مقامات ایرانی به خاک این کشور جلوگیری کرد. آن ها پس از ساعتها حضور و بازجویی در فرودگاه، از کانادا اخراج و به ایران بازگردانده شدند. اخراج تاج و همراهانش پس از انتشار گزارشی صورت گرفت که فاش کرد برای تاج «مجوز اقامت موقت» یا ویزای TRP (Temporary Resident Permit) صادر شده است، اما مقامات کانادایی این ویزا را در بدو ورود لغو کردهاند.
مهدی تاج سابقه فرماندهی در اطلاعات سپاه پاسداران اصفهان را دارد. دولت کانادا از خرداد ۱۴۰۳، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست گروههای «تروریستی» قرار داده است. این اقدام، یکی از مهمترین دلایل منع ورود تاج و همراهانش به کانادا عنوان شده است. تاج پیش از این نیز بارها با مشکلات صدور ویزا برای سفر به کشورهای غربی مواجه شده بود. اما این اولین بار است که یک مقام ارشد فوتبال ایران در بدو ورود به یک کشور غربی، اخراج میشود. فدراسیون فوتبال ایران پیش از این اعلام کرده بود که هزینه سفر تاج و همراهانش توسط فیفا پرداخت شده است. با این حال، بازگشت نافرجام این هیئت، پرسشهایی را درباره چرایی عدم پیشبینی چنین سناریویی ایجاد کرده است. در این گزارش، ضمن مرور جزئیات سفر نافرجام تاج به کانادا، به تحلیل علل اخراج، وضعیت چمدانهای مفقود شده، واکنش رسانههای کانادایی و پیامدهای این رویداد برای فوتبال ایران میپردازیم.
جزئیات سفر نافرجام و اخراج از کانادا
مهدی تاج به همراه هدایت ممبینی (دبیرکل فدراسیون فوتبال) و دو عضو دیگر کمیته روابط بینالملل فدراسیون، هفته گذشته راهی کانادا شدند تا در «کنگره سالانه فیفا» که در ونکوور برگزار میشد، شرکت کنند. اما به محض ورود به فرودگاه بینالمللی ونکوور، با ممانعت پلیس مهاجرت کانادا مواجه شدند. بر اساس گزارشهای رسانههای کانادایی، از جمله «کانادا پرس» و «یاهو اسپورت کانادا»، به مهدی تاج پیش از سفر «ویزای TRP» (مجوز اقامت موقت) صادر شده بود. با این حال، پس از بررسیهای بیشتر توسط آژانس خدمات مرزی کانادا (CBSA)، این ویزا لغو و تصمیم به اخراج آن ها گرفته شد. تاج و همراهانش ساعتها در فرودگاه بازداشت و مورد بازجویی قرار گرفتند و نهایتاً در همان روز به ایران بازگردانده شدند. پاسپورت آنها توسط مأموران کانادایی ضبط شد و پس از بازگشت به ایران (از طریق ترکیه) به آنها تحویل داده شد. چمدانهای آنها نیز تا امروز (۱۰ روز بعد) به دستشان نرسیده است.
علت اخراج؛ سابقه فرماندهی تاج در اطلاعات سپاه
دلیل اصلی ممانعت از ورود تاج و همراهانش، سابقه فرماندهی او در «اطلاعات سپاه پاسداران اصفهان» است. دولت کانادا از تاریخ ۱۹ ژوئن ۲۰۲۴ (۳۰ خرداد ۱۴۰۳) رسماً سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست گروههای «تروریستی» قرار داده است. بر اساس قوانین مهاجرت کانادا، هر فردی که به عنوان عضو یا وابسته به گروههای تروریستی شناسایی شود، از ورود به خاک این کشور منع میشود. حتی اگر ویزا داشته باشد، مقامات مرزی حق لغو ویزا و بازداشت فرد را دارند. سابقه فرماندهی تاج در اطلاعات سپاه، او را در لیست افرادی قرار میدهد که «غیرقابل پذیرش» برای ورود به کانادا هستند. هرچند تاج سالها پیش از سپاه جدا شده است، اما قوانین کانادا به سابقه نه به وضعیت فعلی نگاه میکند.
ویزای TRP و ابهامات حقوقی پرونده
ویزای TRP (Temporary Resident Permit) مجوزی است که به افرادی داده میشود که به دلایل خاص (مانند سفرهای ورزشی، بشردوستانه یا تجاری) نیاز به ورود به کانادا دارند، اما به دلایل امنیتی یا کیفری «غیرقابل پذیرش» محسوب میشوند. صدور این ویزا به معنای «چشمپوشی موقت» از سابقه فرد است. با این حال، تصمیم نهایی درباره ورود فرد در بدو ورود به کانادا، با افسر مرزی (Border Services Officer) است. افسر مرزی میتواند به هر دلیلی (از جمله تغییر ارزیابی امنیتی) فرد را از ورود منع کند. در مورد تاج، به نظر میرسد که افسر مرزی کانادایی پس از تطبیق اطلاعات و مشاهده سابقه فرماندهی در سپاه، تصمیم به لغو ویزا و اخراج گرفته است. اعتراض به این تصمیم در مرز معمولاً ممکن نیست و فرد باید از طریق مکاتبه با اداره مهاجرت کانادا اقدام کند که ماهها طول میکشد.
واکنش رسانههای کانادایی و بینالمللی
خبر اخراج مهدی تاج از کانادا بازتاب گستردهای در رسانههای کانادایی و بینالمللی داشت. رسانه «کانادا پرس» با تیتر «مقامات فوتبال ایران به دلیل ارتباط با سپاه از ورود منع شدند» به تفصیل به این موضوع پرداخت. پایگاه خبری «یاهو اسپورت کانادا» نیز در گزارشی نوشت: «اقدام کانادا در منع ورود رئیس فدراسیون فوتبال ایران، فیفا را در موقعیت بسیار متزلزلی قرار میدهد.» منتقدان دولت کانادا (به ویژه از حزب محافظهکار) از این اقدام دفاع کردند و گفتند که «قوانین مهاجرتی باید به طور یکسان برای همه اجرا شود». در مقابل، برخی روزنامهنگاران کانادایی این اقدام را «دیپلماسی فوتبالی شکننده» توصیف کردند و هشدار دادند که ممکن است فیفا (که خواستار بیطرفی سیاسی است) به کانادا واکنش نشان دهد. خبرگزاریهای ایرانی نیز (از جمله ایرنا، فارس و تسنیم) این رویداد را پوشش دادند. برخی رسانههای اصولگرا از اقدام کانادا به عنوان «مکاشفه جدید از ماهیت ضدایرانی دولت کانادا» یاد کردند. رسانههای اصلاحطلب نیز خواستار شفافیت بیشتر در مورد چرایی صدور ویزا (با وجود سابقه تاج) شدند.
پیامدها و آینده سفرهای بینالمللی فوتبال ایران
این رویداد پیامدهای مهمی برای فوتبال ایران دارد:
- نخست، احتمالاً فدراسیون فوتبال ایران در ارسال هیئتهای رسمی به کشورهایی که سپاه را در فهرست تروریستی قرار دادهاند (از جمله کانادا، آمریکا و تا حدی کشورهای اروپایی) با مشکل مواجه خواهد شد.
- دوم، فیفا به عنوان نهاد برگزارکننده رویدادهای جهانی، اکنون در موقعیتی دشوار قرار گرفته است. از یک سو، نمیتواند به کشور میزبان دیکته کند که قوانین مهاجرتی خود را تغییر دهد؛ از سوی دیگر، باید تضمین کند که نمایندگان تمام فدراسیونهای عضو میتوانند در کنگرهها و رویدادها شرکت کنند.
- سوم، این رویداد میتواند بر روند انتخاب میزبان جام جهانی ۲۰۳۰ یا ۲۰۳۴ تأثیر بگذارد. اگر کشورهای غربی شرط میزبانی را «امنیت و صدور ویزا برای همه اعضای فیفا» قرار دهند، احتمالاً فدراسیون ایران با موانع بیشتری روبرو خواهد شد. در کوتاه مدت، فدراسیون فوتبال ایران باید استراتژی خود را برای حضور در مجامع بینالمللی بازنگری کند، از جمله: اعزام افراد بدون سابقه نظامی-امنیتی به کشورهای حساس، یا پیگیری حقوقی برای اعتراض به ممنوعیت ورود از طریق فیفا.