آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
وزارت آموزش و پرورش در بخشنامهای به تمام مدارس کشور اعلام کرد که هیچ مدرسهای مجاز به تعطیل کردن کلاسها قبل از پایان هفته اول خرداد ماه نیست. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که برخی مدارس به بهانه «پایان آموزش کتاب درسی»، دانشآموزان را زودتر از موعد تعطیل میکردند. آموزش و پرورش تأکید کرده است که سال تحصیلی باید تا تاریخ مقرر (هفته اول خرداد) ادامه یابد. دلیل اصلی این تصمیم، جبران عقبماندگی آموزشی ناشی از ۳ ماه آموزش مجازی (به دلیل شرایط جنگ و قطعی اینترنت) و همچنین دو هفته تعطیلی غیرمترقبه (به دلیل بحرانهای امنیتی و جوی) است. دانشآموزان در این دورهها بخش قابل توجهی از محتوای آموزشی را از دست دادهاند و معلمان موظف هستند با استفاده از زمان باقی مانده، این عقب ماندگی را جبران کنند.
آموزش و پرورش هشدار داده است که با مدیران مدارسی که بدون مجوز، زودتر از موعد کلاسها را تعطیل کنند، برخورد قانونی خواهد شد. همچنین مدارس موظفند برنامه جبرانی خود را برای هفتههای پایانی سال به ادارات آموزش و پرورش منطقه ارائه دهند. اولیا دانشآموزان نیز میتوانند در صورت مشاهده تعطیلی زودهنگام، با سامانه شکایات وزارت آموزش و پرورش تماس بگیرند. سال تحصیلی جاری (۱۴۰۵-۱۴۰۴) یکی از پرتنشترین سالهای تحصیلی از نظر تعطیلیهای غیرمنتظره بوده است. سه ماه آموزش مجازی (دی، بهمن و اسفند) به دلیل قطعی اینترنت و شرایط جنگ، کیفیت بسیار پایینی داشت و بسیاری از دانشآموزان (به ویژه در مناطق محروم) عملاً از آموزش محروم شدند. همچنین دو هفته تعطیلی غیرمترقبه در فروردین و اردیبهشت (به دلیل ناآرامیهای امنیتی جنگ) نیز به این فهرست اضافه شد.
به گفته مسئولان آموزش و پرورش، میانگین افت یادگیری دانشآموزان در سال جاری نسبت به سال قبل حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد برآورد میشود. این افت به ویژه در دروس پایه (ریاضی، علوم، فارسی) و در پایههای اول و دوم ابتدایی (که یادگیری خواندن و نوشتن در آنها حیاتی است) بسیار شدید است. به همین دلیل، معلمان موظف شدهاند که در هفتههای باقی مانده، بر مفاهیم کلیدی تمرکز کنند و از ارائه مطالب جدید (که زمان بر است) خودداری کنند. با توجه به اینکه سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ از ۱۵ شهریور آغاز میشود، دانشآموزان حدود ۲.۵ ماه تعطیلات تابستانی (از اوایل خرداد تا اوایل شهریور) خواهند داشت که زمان کافی برای استراحت و تفریح است. بنابراین، تمدید یک هفتهای سال تحصیلی (تا هفته اول خرداد به جای ۳۱ اردیبهشت) نباید مشکلی برای خانوادهها ایجاد کند. اولیا باید همکاری لازم را با مدارس داشته باشند و دانشآموزان را تشویق کنند که تا پایان سال تحصیلی در کلاسها حاضر شوند. جبران عقب ماندگی آموزشی یک وظیفه همگانی است.
علل تمدید سال تحصیلی و تأثیر آموزش مجازی بر افت یادگیری
آموزش مجازی در ایران هرگز زیرساخت مناسبی نداشت. در حالی که کشورهای توسعه یافته برای آموزش مجازی، پلتفرمهای اختصاصی، اینترنت پرسرعت رایگان برای دانشآموزان، و آموزش معلمان برای تدریس آنلاین را فراهم کرده بودند، ایران همچنان به سامانه «شاد» با کیفیت پایین و قطعیهای مکرر متکی بود. در سه ماه اخیر (دی تا اسفند) که به دلیل جنگ و قطعی اینترنت، آموزش به صورت مجازی انجام میشد، بسیاری از دانشآموزان مناطق روستایی و حاشیه شهرها عملاً از تحصیل بازماندند. طبق آمار وزارت ارتباطات، حدود ۳۰ درصد دانشآموزان به اینترنت پایدار دسترسی نداشتند و ۱۵ درصد نیز دستگاه هوشمند (تبلت یا کامپیوتر) در اختیار نداشتند. بنابراین، این ۴۵ درصد دانشآموزان (بیش از ۷ میلیون نفر) در طول ۳ ماه، آموزش مؤثری ندیدند.
تعطیلی دو هفتهای غیرمترقبه در فروردین و اردیبهشت نیز (به دلیل برف سنگین در شمال، سیل در جنوب، و ناآرامیهای امنیتی در برخی استانها) به افت یادگیری دامن زد. در مجموع، دانشآموزان ایرانی در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ حدود ۱۴ هفته (بیش از ۳ ماه) آموزش مؤثر را از دست دادهاند. این رقم بسیار بالا است و میتواند تأثیرات بلندمدتی بر آینده تحصیلی دانشآموزان داشته باشد. به عنوان مثال، دانشآموزی که در پایه اول دبستان، خواندن و نوشتن را به خوبی یاد نگرفته باشد، در سالهای بعد با مشکل جدی در درسهای دیگر (که نیاز به خواندن و فهمیدن متن دارند) مواجه خواهد شد.
تمدید سال تحصیلی تا هفته اول خرداد (حدود یک هفته بیشتر از موعد مقرر) یک راهکار نمادین و نه اساسی است. یک هفته زمان بسیار کوتاهی برای جبران ۱۴ هفته عقبماندگی آموزشی است. به عبارت دیگر، جبران واقعی نیاز به برنامههای تابستانی (کلاسهای جبرانی در تیر و مرداد) دارد. آموزش و پرورش باید با همکاری صداوسیما (آموزش تلویزیونی) و شهرداریها (برگزاری کلاسهای تابستانی در فرهنگسراها)، برنامهای جامع برای جبران افت یادگیری ارائه دهد. در غیر این صورت، سال تحصیلی آینده نیز با انبوهی از دانشآموزان عقبافتاده مواجه خواهیم شد.
ممنوعیت تعطیلی زودهنگام و نقش والدین در نظارت بر اجرا
برخی مدارس (به ویژه مدارس غیردولتی و مدارس در مناطق مرفه) عادت دارند که پس از پایان آموزش کتاب درسی (معمولاً اواسط اردیبهشت)، کلاسها را تعطیل کنند یا به جای آموزش، فیلم پخش کنند یا دانشآموزان را به اردوهای تفریحی بفرستند. این رویه در سالهای قبل نیز وجود داشت، اما امسال به دلیل افت یادگیری شدید، غیرقابل قبول است. آموزش و پرورش با اعلام ممنوعیت تعطیلی زودهنگام، عملاً به مدارس ابلاغ کرده است که تا آخرین روز سال تحصیلی، موظف به ارائه آموزش مؤثر هستند. معلمان باید در این هفتههای باقی مانده، بر «تثبیت یادگیری» (مرور و تمرین) تمرکز کنند تا «آموزش جدید» (زیرا زمان کافی برای آموزش مطلب جدید وجود ندارد). یکی از چالشهای اجرایی این بخشنامه، نظارت بر مدارس خصوصی و غیرانتفاعی است. این مدارس معمولاً استقلال بیشتری در تصمیمگیری دارند و ممکن است به بخشنامه توجه نکنند. والدین باید هوشیار باشند و اگر دیدند مدرسه فرزندشان زودتر از موعد تعطیل کرده یا به جای آموزش، فعالیتهای غیرآموزشی (مثل اردو، فیلم، جشن) برگزار میکند، مراتب را به اداره آموزش و پرورش منطقه گزارش دهند. همچنین والدین میتوانند از معلمان بخواهند که برنامه دقیق هفتههای پایانی را به صورت کتبی ارائه دهند.
در نهایت، والدین باید نقش فعالی در جبران افت یادگیری داشته باشند. در تعطیلات تابستانی (خرداد، تیر، مرداد)، والدین میتوانند با مطالعه روزانه (حداقل ۳۰ دقیقه)، حل تمرین، و استفاده از اپلیکیشنهای کمک آموزشی (مثل «شاد» که در تابستان نیز فعال است) به فرزندان خود کمک کنند. همچنین میتوانند در کلاسهای جبرانی که توسط آموزش و پرورش یا مؤسسات خصوصی برگزار میشود، ثبتنام کنند. مدرسه و خانه باید در کنار هم باشند تا عقب ماندگی امسال جبران شود. سال تحصیلی آینده نزدیک است؛ نباید اجازه دهیم دانشآموزان با خلاهای علمی زیاد وارد پایه بالاتر شوند.