آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
سازمان هواشناسی کشور امروز (شنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵) برای ۱۴ استان واقع در نوار شمالی و غربی کشور، بارش باران، رعدوبرق و در نقاط مستعد تگرگ پیشبینی کرد. این سامانه بارشی که از روز گذشته وارد کشور شده است، امروز به حداکثر شدت خود میرسد و استانهای آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، کردستان، کرمانشاه، لرستان، زنجان، قزوین، البرز، تهران، همدان، مرکزی، مازندران و گیلان را تحت تأثیر قرار میدهد. استان تهران نیز از این قاعده مستثنی نیست. بر اساس تحلیل نقشههای همدیدی، امروز در تهران نیز در برخی ساعات (به ویژه عصر) شاهد بارش رگباری باران، رعدوبرق و وزش باد شدید خواهیم بود. در ارتفاعات شمالی استان (توچال، درکه، دربند) احتمال بارش تگرگ و حتی برف (در قلهها) وجود دارد. دمای تهران امروز بین ۱۸ تا ۲۷ درجه پیشبینی میشود که نسبت به روز گذشته کمی خنکتر است.
این سامانه بارشی در واقع ادامه همان سامانهای است که از روز پنجشنبه وارد کشور شد. در روزهای پنجشنبه و جمعه، بارشها در استانهای غربی (کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان) شدید بود و منجر به آبگرفتگی معابر در برخی شهرها شد. امروز این سامانه به سمت شمال و شمال شرق حرکت کرده و استانهای واقع در دامنههای جنوبی البرز (قزوین، البرز، تهران، سمنان) و همچنین استانهای ساحلی خزر (مازندران و گیلان) را درگیر میکند. یکی از نکات قابل توجه، پیشبینی «تگرگ در نقاط مستعد» است. تگرگ میتواند خسارت سنگینی به محصولات کشاورزی (باغات میوه، مزارع گندم و جو، گلخانهها) و همچنین خودروهای پارک شده در فضای باز وارد کند. به کشاورزان و باغداران در استانهای آذربایجان شرقی و غربی، زنجان، قزوین و همدان (که قطب تولید محصولات کشاورزی هستند) توصیه میشود که تمهیدات لازم (پوشش گلخانهها با تورهای ضدتگرگ، جمعآوری محصولات رسیده) را به کار بندند.
رعدوبرق (صاعقه) نیز یکی دیگر از مخاطرات این سامانه است. صاعقه در مناطق کوهستانی و دشتهای باز (مثل استان اردبیل و کردستان) میتواند برای عشایر، کوهنوردان، و دامداران خطرناک باشد. در سالهای گذشته، موارد متعددی از برخورد صاعقه با انسان و دام در این مناطق ثبت شده است. به کوهنوردان و طبیعتگردان توصیه میشود که امروز از صعود به ارتفاعات (به ویژه قلههای بالای ۲۵۰۰ متر) خودداری کنند و در صورت مشاهده ابرهای سیاه و شنیدن صدای رعد، سریعاً به پناهگاه (خودرو یا ساختمان) پناه ببرند. سازمان هواشناسی همچنین نسبت به «آبگرفتگی معابر» و «جاری شدن روان آب» در شهرهای واقع در دامنه کوهستانها (مثل کرج، تهران، قزوین، زنجان، سنندج، و ارومیه) هشدار داده است.
بارش رگباری شدید در مدت کوتاه میتواند باعث بالا آمدن سطح آب رودخانههای فصلی و مسیلها شود و تردد خودروها و عابران را با خطر مواجه کند. از شهروندان خواسته میشود که از توقف در حاشیه رودخانهها و مسیلها خودداری کرده و خودروهای خود را در مناطق مرتفع و دور از معابر آبگیر پارک کنند. این بارشها در حالی رخ میدهد که بسیاری از استانهای کشور با خشکسالی و کمبود آب مواجه هستند. بنابراین، این رگبارها میتواند از نظر کشاورزی و منابع آب زیرزمینی مفید باشد. با این حال، ماهیت رگباری این بارشها (شدت بالا در مدت کوتاه) باعث میشود که بخش اعظم آب به صورت رواناب به دریاها و کویرها برود و نفوذ کافی به سفرههای زیرزمینی نداشته باشد. برای بهرهبرداری بهینه از این آب، نیاز به احداث سدهای زیرزمینی و بندهای خاکی است.
جمعبندی و توصیههای نهایی
امروز یک روز پُرنوسان جوی برای ۱۴ استان کشور است. چتر همراه داشته باشید، از کوهنوردی و طبیعتگردی در مناطق باز خودداری کنید، خودرو را زیر درختان فرسوده پارک نکنید، و از توقف در حاشیه رودخانهها و مسیلها پرهیز کنید. رانندگان در جادههای کوهستانی (به ویژه جاده چالوس، هراز، فیروزکوه، و جادههای اردبیل-آستارا) با احتیاط کامل رانندگی کرده و زنجیر چرخ به همراه داشته باشند. هواشناسی را در ساعات آینده دنبال کنید. شبتان بخیر و ایمن باشید.
تحلیل سامانه بارشی و مناطق درگیر (علت تشکیل و مسیر حرکت)
این سامانه بارشی از نوع «سامانه مدیترانهای» است که از اوایل هفته وارد غرب کشور شده است. علت تشکیل آن، نفوذ یک «کمفشار قوی» از سمت دریای مدیترانه و دریای سیاه به سمت شمال غرب ایران است. این کمفشار با خود رطوبت قابل توجهی (بیش از ۸۰ درصد) به همراه داشته است. همچنین یک «جبهه سرد» از سمت شمال اروپا به سمت ایران حرکت کرده و با هوای گرم و مرطوب جنوب برخورد کرده است. این برخورد جبههها منجر به ناپایداری شدید جو و تشکیل ابرهای کومولونیمبوس (ابرهای بارانزا و تگرگزا) شده است.
مناطق درگیر امروز شامل دو دسته هستند:
- دسته اول، استانهای غربی و شمال غربی (آذربایجانها، کردستان، کرمانشاه، لرستان، همدان، زنجان) که در دامنههای غربی زاگرس قرار دارند. این مناطق اولین مناطقی هستند که با سامانه برخورد میکنند.
- دسته دوم، استانهای واقع در دامنههای جنوبی البرز (قزوین، البرز، تهران، مرکزی) و استانهای ساحلی خزر (مازندران و گیلان). در این مناطق، به دلیل صعود هوا از روی کوهستانها (اثر کوهستان)، شدت بارش بیشتر است. به عنوان مثال، در جاده چالوس و هراز، بارش میتواند بسیار شدید باشد و باعث لغزندگی و رانش زمین شود.
شدت بارش در استانهای آذربایجان غربی و شرقی، اردبیل و کردستان پیشبینی میشود. در برخی نقاط (مثل ارتفاعات سبلان و سهند)، بارش به صورت برف (با توجه به دمای پایین) خواهد بود. شهروندان ساکن در این مناطق باید آمادگی قطعی برق (ناشی از وزش باد شدید و رعدوبرق) را داشته باشند. همچنین در شهرهای ارومیه، تبریز، اردبیل، سنندج و کرمانشاه، احتمال آبگرفتگی معابر (به دلیل گرفتگی کانالهای آبهای سطحی) وجود دارد.
مخاطرات ثانویه (تگرگ، صاعقه، آبگرفتگی) و توصیهها
۱. تگرگ
تگرگ زمانی تشکیل میشود که جریانهای قوی صعودی در ابرهای کومولونیمبوس، قطرات آب را به لایههای فوقانی جو (ارتفاع ۱۰ تا ۱۲ کیلومتر) ببرند و در آنجا یخ بزنند. هر چه جریان صعودی قویتر باشد، دانههای تگرگ بزرگتر خواهند بود (تا اندازه گردو). در این سامانه، به دلیل اختلاف دمای شدید بین سطح زمین (۲۰ تا ۲۵ درجه) و لایههای فوقانی (منفی ۴۰ درجه)، احتمال تشکیل تگرگ در مناطق کوهپایهای (مثل زنجان، قزوین، کرج، و شمال تهران) وجود دارد.
خسارت تگرگ به خودروها
- فرورفتگی روی سقف و کاپوت، شکستن شیشه. به کشاورزی: نابودی ۱۰۰ درصد محصول باغات (سیب، زردآلو، گیلاس) و مزارع گندم و جو.
- توصیه: خودروها را در پارکینگ سرپوشیده پارک کنید. کشاورزان گلخانهها را با تورهای ضدتگرگ بپوشانند و در صورت امکان، محصولات رسیده را برداشت کنند.
۲. صاعقه (رعدوبرق)
صاعقه یک تخلیه الکتریکی عظیم بین ابر و زمین (یا بین ابرها) است. جریان الکتریکی آن میتواند تا ۱۰۰ هزار آمپر برسد و دمای هوای اطراف را تا ۳۰,۰۰۰ درجه سانتیگراد افزایش دهد.
- خطر صاعقه برای انسان: ایست قلبی، سوختگی شدید، آسیب عصبی دائمی.
- مناطق پرخطر: دشتهای باز (مانند استان اردبیل و کردستان)، زیر درختان تنها (به ویژه درخت بلوط)، نزدیکی به اجسام فلزی (نرده، دکل برق).
- توصیه: کوهنوردی و طبیعتگردی را امروز لغو کنید. اگر در فضای باز هستید و صدای رعد میشنوید، فوراً به داخل خودرو یا ساختمان پناه ببرید. اگر در منطقه باز گرفتار شدید، قد خمیده (چمباتمه بزنید) و پاها را کنار هم قرار دهید (تماس با زمین را به حداقل برسانید). از دراز کشیدن روی زمین خودداری کنید.
۳. آبگرفتگی و سیلاب ناگهانی
بارش رگباری شدید (بیش از ۳۰ میلیمتر در ۳ ساعت) میتواند باعث بالا آمدن سطح آب رودخانههای فصلی (مسیلها) شود و در عرض چند دقیقه، خیابانها را به رودخانه تبدیل کند. مناطق پرخطر: تهران (مسیل درکه، فرحزاد، کن، رودخانه چیتگر)، کرج (مسیل گرمدره، رودخانه کرج)، قزوین (رودخانه ابهررود)، زنجان (رودخانه زنجانرود). توصیه: از توقف در حاشیه رودخانهها و مسیلها خودداری کنید. خودرو را در نقاط مرتفع و دور از معابر آبگیر پارک کنید. در صورت مشاهده آبگرفتگی، به داخل آب (به ویژه آب تیره) وارد نشوید (ممکن است چاه یا منهول باز باشد). به کودکان خود بیاموزید که در نزدیکی جویهای آب بازی نکنند.
با رعایت این نکات، میتوانید از خطرات این سامانه بارشی در امان بمانید.
هوشیار باشید!