آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
جامعه هنری ایران در سوگ از دست دادن یکی از چهرههای ماندگار تئاتر، سینما و تلویزیون نشست. بهناز نازی، بازیگر پیشکسوت و طراح صحنه و لباس، عصر امروز (شنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵) پس از ماهها مبارزه با بیماری سرطان، در سن ۵۸ سالگی دار فانی را وداع گفت. خبر درگذشت او توسط همسرش، بهرام بدخشانی، تأیید شد. بهرام بدخشانی در گفتوگو با ایسنا اعلام کرد که بهناز نازی در چند روز اخیر به دلیل وخامت حالش در بخش مراقبتهای ویژه (آیسییو) بستری بود و پزشکان برای کاهش درد و سهولت در درمان، او را به «خواب مصنوعی» برده بودند. متأسفانه تلاش پزشکان برای نجات او نتیجه نداد و این هنرمند سرانجام درگذشت.
بهناز نازی متولد دی ماه ۱۳۴۶ بود. او فعالیت هنری خود را از تئاتر آغاز کرد و خیلی زود به یکی از بازیگران شاخص و خوشنام این عرصه تبدیل شد. او عضو ثابت گروه تئاتر «شایا» بود و با کارگردانان بزرگی مانند حمید نعیمی، آرش دادگر، شهرام کرمی و ژاله صامتی همکاری داشت. تماشاگران تئاتر نقشآفرینیهای او را در نمایشهایی چون «سقراط»، «شوایک سرباز سادهدل»، «مکبث»، «آژاکس» و «دختری با شنل ارغوانی» به یاد دارند. هرچند بهناز نازی در سینما و تلویزیون حضور پررنگی نداشت، اما در همان نقشهای محدود، توانست تأثیر عمیقی بر مخاطب بگذارد. شاید مهمترین و شناختهشدهترین نقش او، بازی در مجموعه تلویزیونی «جیران» (به کارگردانی حسن فتحی) در نقش «ننه آشوب» بود. این نقش (احتمالاً یک زن سنتی و مقتدر) در خاطره مخاطبان سریال «جیران» ماندگار شد. او همچنین در سریالهای «ازازیل»، «پزشکان» و «سفر به چزابه» نیز ایفای نقش کرده است.
در سینما، بهناز نازی در فیلمهایی چون «مادرم گیسو»، «شراره» (هر دو به کارگردانی سیامک شایقی)، و «دلم میخواد» (به کارگردانی بهمن فرمان آرا) هنرنمایی کرده است. اگرچه سهم او از سینما کم بود، اما در همان نقشهای کوتاه، توانایی خود را در بازیگری به اثبات رساند. همچنین او دانشآموخته طراحی صحنه و لباس از دانشکده هنر و معماری بود و در سالهای ابتدایی فعالیت خود، طراحی صحنه و لباس نمایشهایی مانند «روزنه»، «روزگار طولانی تنهایی» و «انتظار با بوی نرگس» را بر عهده داشت. خبر درگذشت بهناز نازی با واکنش گسترده هنرمندان و مخاطبان در شبکههای اجتماعی همراه شد. حمید نعیمی (بازیگر و کارگردان) که سالها با نازی همکاری داشت، در پیامی نوشت: «خداحافظ همیشهی هنرمند عزیز. بهناز نازی، حرفهای و بیحاشیه زیست و با سربلندی از میان ما رفت. روحش شاد.» آرش دادگر (کارگردان تئاتر) نیز نوشت: «بهناز نازی، مونس سختترین روزهای تمرین بود. هیچگاه شکوه و شکیبایی او را فراموش نمیکنم.»
بهناز نازی در سالهای اخیر با بیماری سرطان دست و پنجه نرم میکرد. او چندین دوره شیمیدرمانی را پشت سر گذاشت، اما هرگز از انجام کار هنری دست نکشید. در یکی از دورههای شیمیدرمانی، با وجود بیماری، نقش مهمی را در یک نمایش دشوار (به کارگردانی حمید نعیمی) بازی کرد. بین بازیها پشت صحنه میآمد، روی تخت دراز میکشید و دوباره برای صحنه بعد آماده میشد. این روحیه «سلحشوری» و «حرفهایگری» او، الگویی برای هنرمندان جوان بود. مراسم خاکسپاری بهناز نازی متعاقباً از سوی خانواده و خانه تئاتر اعلام خواهد شد. احتمالاً این مراسم در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (تهران) و با حضور اهالی فرهنگ و هنر برگزار خواهد شد. جامعه تئاتر ایران یکی از ستونهای استوار خود را از دست داد. بهناز نازی دیگر در میان ما نیست، اما آثارش (نقشهای ماندگار در تئاتر و سریال «جیران») و خاطراتش برای همیشه در یادها خواهد ماند. یادش گرامی و راهش پررهرو باد.
تحلیل کارنامه هنری بهناز نازی (نقشهای ماندگار و جایگاه در تئاتر ایران)
بهناز نازی یکی از آن دسته از هنرمندانی بود که در طول ۳۰ سال فعالیت هنری خود، کمتر به دنبال شهرت و جنجال بود و بیشتر به کیفیت کار و تعهد حرفهای خود اهمیت میداد. او در تئاتر ایران به عنوان یک «بازیگر توانمند و طراح صحنه و لباس خلاق» شناخته میشد. تماشاگران حرفهای تئاتر، نام او را با نمایشهای تأثیرگذاری مانند «سقراط» (کارگردان حمید نعیمی)، «مکبث» (کارگردان آرش دادگر)، و «دختری با شنل ارغوانی» (کارگردان شهرام کرمی) به یاد دارند. در این آثار، او نشان داد که میتواند از عهده نقشهای پیچیده و دراماتیک برآید. نقش او در سریال «جیران» (نقش «ننه آشوب») یک نقطه عطف در شناخت عمومی از او بود. اگرچه او پیش از آن در سینما و تئاتر فعال بود، اما «جیران» که در شبکه نمایش خانگی پخش میشد، مخاطب میلیونی داشت. نازی در این سریال نقش یک زن سنتی، مقتدر، و در عین حال رنجدیده را بازی کرد. طراحی لباس و گریم خاص این نقش (لباس مندرس و چهرهای خشن) ماندگار شد. جالب اینجاست که خود نازی در مصاحبهای گفته بود: «ننه آشوب را دوست داشتم، چون زنی است که برای بقای خانوادهاش میجنگد، حتی اگر مجبور به خشونت شود.» متأسفانه به دلیل سرطان، نازی نتوانست در فصل دوم «جیران» (که احتمالاً قرار بود ساخته شود) حضور داشته باشد.
همکاری ۳۰ ساله او با حمید نعیمی (بازیگر و کارگردان) نشاندهنده اعتماد و احترام متقابل است. نعیمی در مصاحبهای گفت: «بهناز نازی، قویترین زن تئاتر ایران بود. او حتی در روزهای سخت شیمیدرمانی، تمرینات را رها نکرد. یکبار بین دو صحنه نمایش، پشت صحنه به او سرم وصل بود، اما به محض اعلام آمادگی، خودش را از سرم جدا کرد و روی صحنه رفت و آنقدر خوب بازی کرد که تماشاگران هم شوکه شدند.» این نشان از تعهد حرفهای نازی دارد که در میان هنرمندان امروزی کمیاب است.
روند بیماری و علت مرگ (سرطان و عوارض شیمیدرمانی)
بهناز نازی چند سال پیش به سرطان مبتلا شد. او چندین دوره شیمیدرمانی و رادیوتراپی را پشت سر گذاشت. شیمیدرمانی باعث تضعیف سیستم ایمنی، کاهش گلبولهای سفید، خستگی مفرط، ریزش مو، تهوع، و آسیب به اعصاب محیطی (نوروپاتی) میشود. با این حال، نازی هرگز شکایتی نکرد و تا زمانی که توان داشت، به کار هنری ادامه داد. حتی در ماههای آخر زندگی، در حال طراحی صحنه یک نمایش جدید بود (که ناتمام ماند). در هفتههای اخیر، سرطان پیشرفت کرد و به اندامهای حیاتی (ریه، کبد، یا مغز) متاستاز داد. به دلیل وخامت حال، او در بخش آیسییو بستری شد. «خواب مصنوعی» (کما) یک روش درمانی برای محافظت از مغز در برابر آسیب بیشتر، کاهش فعالیت متابولیک، و مدیریت درد است. در این حالت، بیمار به دستگاه تنفس مصنوعی (ونتیلاتور) متصل میشود. متأسفانه به دلیل پیشرفت سرطان و نارسایی چند ارگان (ریه، کلیه، کبد)، قلب نازی از کار افتاد و او درگذشت.
مرگ بر اثر سرطان در سن ۵۸ سالگی، برای یک هنرمند که هنوز میتوانست آثار زیادی خلق کند، یک فاجعه است. این حادثه تلخ، یک بار دیگر اهمیت «تشخیص زودهنگام سرطان» را یادآوری میکند. اگر سرطان در مراحل اولیه (Stage 1 یا 2) تشخیص داده شود، شانس درمان تا ۹۰ درصد است. اما در مراحل پیشرفته (Stage 4)، درمان فقط به معنای افزایش طول عمر (چند ماه تا چند سال) است، نه بهبودی کامل. توصیه میشود که همه افراد (به ویژه بالای ۴۰ سال) به طور منظم (سالانه) تحت معاینات غربالگری سرطان (مثل ماموگرافی، کولونوسکوپی، آزمایش خون) قرار گیرند.
واکنش جامعه هنری و مراسم خاکسپاری (تأثیر مرگ نازی بر فرهنگ تئاتر ایران)
خبر درگذشت بهناز نازی، موجی از اندوه را در میان هنرمندان، منتقدان و مخاطبان تئاتر و سینما ایجاد کرد. بسیاری از چهرههای سرشناس (مانند حمید نعیمی، آرش دادگر، حسن فتحی، بهمن فرمان آرا، سیامک شایقی) در شبکههای اجتماعی پیامهای تسلیت منتشر کردند. حسن فتحی (کارگردان «جیران») نوشت: «بهناز نازی، ننه آشوب ماندگار تئاتر و تلویزیون ایران. حضورش در «جیران» قدرت بازیگری اش را به نمایش گذاشت. فقدانش برای هنر ایران جبرانناپذیر است.» خانه تئاتر نیز در بیانیهای کوتاه، او را «بازیگر سلحشور و بیادعا» توصیف کرد. مراسم خاکسپاری بهناز نازی احتمالاً در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (تهران) برگزار خواهد شد. زمان دقیق آن متعاقباً از سوی خانواده و خانه تئاتر اعلام میشود. با توجه به محبوبیت نازی در میان تئاتریها، انتظار میرود که جمع زیادی از هنرمندان و دوستدارانش در این مراسم شرکت کنند. همچنین احتمالاً یک یا چند «شب بزرگداشت» در تالار وحدت یا تئاتر شهر برای او برگزار خواهد شد.
مرگ بهناز نازی یک ضربه سنگین به تئاتر ایران است، زیرا او از آن دسته هنرمندانی بود که هم به عنوان «بازیگر» (با حضور بر صحنه) و هم به عنوان «طراح صحنه و لباس» (پشت صحنه) نقش آفرینی میکرد. در سالهای اخیر، تئاتر ایران شاهد درگذشت بسیاری از پیشکسوتان خود بوده است (مانند حمید سمندریان، داوود رشیدی، و...). با رفتن نازی، یک نسل از هنرمندان متعهد و حرفهای در حال خاموش شدن است. امید میرود که نسل جوان از سبک زندگی و شیوه کار حرفهای آن ها الگوبرداری کند. یادش گرامی.
آسیانیوز ایران(روزنامه آسیا سابق)، درگذشت این عزیز گرانسنگ را
به خانواده محترم ایشان، و تمامی هنردوستان ایران زمین، تسلیت گفته
و آرزوی صبر برای بازماندگان محترم ایشان دارد.
یادش گرامی؛