​صدور بیش از ۱۱۲ هزار گواهینامه موتورسیکلت برای نوجوانان ۱۶ ساله در تهران

آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:

اگر نوجوان ۱۶ ساله دارید که دوست دارد موتورسیکلت سوار شود، این خبر برای شماست؛ پلیس راهور فراجا از صدور بیش از ۱۱۲ هزار گواهینامه موتورسیکلت برای متقاضیان ۱۶ ساله در تهران خبر داد. رئیس پلیس راه راهور فراجا اعلام کرد که این طرح در حال حاضر به صورت «پایلوت» در تهران در حال اجراست و تاکنون بیش از ۱۱۲ هزار گواهینامه برای متقاضیان ۱۶ ساله صادر شده است. این اقدام گامی مهم در راستای قانونمند شدن استفاده از موتورسیکلت در میان نوجوانان است و می‌تواند به کاهش تخلفات و تصادفات مرتبط با موتورسیکلت کمک کند. پیش از این، بسیاری از نوجوانان بدون داشتن گواهینامه و آموزش‌های لازم، اقدام به رانندگی با موتورسیکلت می‌کردند که این امر موجبات نگرانی والدین و مسئولان را فراهم می‌کرد.

با اجرای این طرح، نوجوانان ۱۶ ساله می‌توانند با طی کردن مراحل قانونی (آموزش، آزمون، و...) گواهینامه دریافت کرده و به صورت قانونی در سطح شهر تردد کنند. این طرح در صورتی که موفقیت‌آمیز باشد، به سایر شهرهای کشور نیز تعمیم داده خواهد شد. پلیس راهور تأکید کرده است که نوجوانان دارای گواهینامه نیز موظف به رعایت تمام قوانین راهنمایی و رانندگی (استفاده از کلاه ایمنی، سرعت مجاز، نداشتن سرنشین اضافی، و...) هستند. در گزارش پیش رو، جزئیات کامل این طرح، شرایط دریافت گواهینامه و نکات ایمنی برای نوجوانان را برای شما مخاطبان عزیز تشریح خواهیم کرد.

جزئیات طرح پایلوت صدور گواهینامه برای نوجوانان ۱۶ ساله

طرح صدور گواهینامه موتورسیکلت برای نوجوانان ۱۶ ساله، از چند ماه پیش به صورت آزمایشی (پایلوت) در شهر تهران آغاز شده است. رئیس پلیس راهور فراجا در تازه‌ترین اظهارات خود اعلام کرده که تاکنون بیش از ۱۱۲ هزار گواهینامه برای متقاضیان واجد شرایط صادر شده است. این آمار نشان از استقبال قابل توجه نوجوانان و خانواده‌های آن‌ها از این طرح دارد. پیش از این، حداقل سن برای دریافت گواهینامه موتورسیکلت ۱۸ سال بود (مانند گواهینامه خودرو). اما با توجه به شیوع استفاده از موتورسیکلت در میان نوجوانان (به ویژه در تهران که ترافیک سنگین است)، پلیس راهور تصمیم گرفت سن قانونی را کاهش دهد.

شرایط دریافت گواهینامه برای نوجوانان ۱۶ ساله

• شرط سنی

  متقاضی باید دقیقاً ۱۶ سال تمام (یا بیشتر) داشته باشد. اثبات سن از طریق شناسنامه یا کارت ملی انجام می‌شود.

• شرط تحصیل

  متقاضی باید حداقل در مقطع تحصیلی «دهم» (سال اول متوسطه دوم) مشغول به تحصیل باشد یا این مقطع را گذرانده باشد. ارائه گواهی اشتغال به تحصیل الزامی است.

• آموزش تئوری و عملی

  متقاضی باید در یکی از آموزشگاه‌های رانندگی مجاز (دارای مجوز از پلیس راهور) ثبت‌نام کند. آموزش تئوری (قوانین و مقررات، تابلوها، علائم) حداقل ۲۰ ساعت و آموزش عملی (رانندگی با موتورسیکلت در محیط بسته و سپس شهری) حداقل ۱۰ ساعت است.

• آزمون‌ها

  پس از گذراندن دوره‌های آموزشی، متقاضی در آزمون تئوری (کتبی یا کامپیوتری) و آزمون عملی (پارکینگ و سپس خیابان) شرکت می‌کند. نمره قبولی حداقل ۷۰ درصد در هر دو بخش است.

• هزینه

  هزینه دوره‌های آموزشی، آزمون‌ها و صدور گواهینامه حدود ۳ تا ۵ میلیون تومان است (بسته به آموزشگاه و منطقه). این هزینه توسط متقاضی یا والدین پرداخت می‌شود.

• مدت اعتبار

  گواهینامه نوجوانان ۱۶ ساله به مدت ۵ سال اعتبار دارد و پس از آن باید تمدید شود (با گذراندن آزمون‌های ساده‌تر).

مزایای طرح؛ قانونمندی و کاهش تصادفات

صدور گواهینامه برای نوجوانان ۱۶ ساله مزایای متعددی دارد که مهم‌ترین آن‌ها «قانونمندی» است. پیش از این، بسیاری از نوجوانان بدون گواهینامه و بدون آموزش کافی (اغلب با یادگیری از دوستان یا اقوام) در خیابان‌ها رانندگی می‌کردند. این وضعیت چندین مشکل ایجاد می‌کرد:

• عدم آگاهی از قوانین راهنمایی و رانندگی

  نوجوانان بدون آموزش تئوری، تابلوها، حق تقدم، و قوانین راهنمایی را نمی‌شناختند که منجر به تخلفات مکرر (عبور از چراغ قرمز، حرکت در جهت مخالف، توقف در ممنوعه، و...) می‌شد.

• عدم مهارت کافی

  رانندگی با موتورسیکلت نیازمند تعادل، کنترل گاز و ترمز، و عکس‌العمل سریع در مواقع اضطراری است. نوجوانانی که آموزش حرفه‌ای ندیده‌اند، در این مهارت‌ها ضعیف هستند.

• فرار از صحنه تصادف

  نوجوانان بدون گواهینامه در صورت تصادف (حتی تصادف جزئی) به دلیل ترس از جریمه و مجازات، فرار می‌کردند که این امر منجر به عدم پیگیری حقوقی و افزایش بی‌عدالتی می‌شد.

با اجرای طرح جدید، نوجوانان ملزم به گذراندن دوره‌های آموزشی استاندارد هستند و پس از دریافت گواهینامه، تحت پوشش بیمه مسئولیت مدنی قرار می‌گیرند. در صورت تصادف، می‌توانند از بیمه استفاده کنند و از فرار از صحنه خودداری می‌کنند (زیرا گواهینامه دارند و شناسایی آن‌ها برای پلیس آسان است). همچنین پلیس راهور با ثبت تخلفات نوجوانان دارای گواهینامه (از طریق دوربین‌های ثبت تخلفات)، می‌تواند امتیاز منفی برای آن‌ها در نظر بگیرد و در صورت تکرار تخلف، گواهینامه را به حالت تعلیق درآورد. این مکانیسم تنبیهی، بازدارنده است و نوجوانان را به رعایت قوانین ترغیب می‌کند.

نگرانی‌ها و چالش‌های طرح

با وجود مزایا، طرح صدور گواهینامه برای نوجوانان ۱۶ ساله با نگرانی‌ها و چالش‌هایی نیز مواجه است:

1. مهم‌ترین نگرانی، «عدم بلوغ روانی و شناختی» نوجوانان ۱۶ ساله است. مطالعات نشان می‌دهد که لوب فرونتال (بخش مغز مسئول تصمیم‌گیری، کنترل تکانه، و ارزیابی ریسک) تا سن ۲۵ سالگی به طور کامل رشد نمی‌کند. نوجوانان ۱۶ ساله بیشتر از بزرگسالان مستعد رفتارهای پرخطر (سرعت غیرمجاز، سبقت خطرناک، حرکات نمایشی با موتور، و...) هستند. این مسئله حتی با وجود آموزش و گواهینامه نیز پابرجاست.
2. چالش دوم، «نظارت والدین» است. بسیاری از والدین به دلیل اشتغال یا مسائل دیگر، فرصت کافی برای نظارت بر رانندگی نوجوان خود ندارند. نوجوان ممکن است گواهینامه بگیرد و سپس بدون اطلاع والدین، ساعات طولانی در خیابان‌ها پرسه بزند یا با دوستان خود مسابقه غیرمجاز برگزار کند. پلیس راهور اعلام کرده است که «رضایت و نظارت والدین» شرط صدور گواهینامه است، اما در عمل، اثبات و تضمین این نظارت دشوار است.
3. چالش سوم، «افزایش تعداد موتورسیکلت‌ها در سطح شهر» است. تهران در حال حاضر با معضل ترافیک سنگین و آلودگی هوا مواجه است. افزایش تعداد موتورسیکلت‌ها (به ویژه موتورهای کاربراتوری قدیمی که آلایندگی بالایی دارند) می‌تواند این مشکلات را تشدید کند. پلیس راهور اعلام کرده است که نوجوانان فقط مجاز به استفاده از «موتورسیکلت‌های برقی یا یورو ۵» (با آلایندگی کم) هستند، اما در عمل، بسیاری از خانواده‌ها توانایی خرید این موتورها را ندارند و از موتورهای قدیمی و آلاینده استفاده می‌کنند.
4. چالش چهارم، «ایمنی جاده‌ها و زیرساخت‌ها». بسیاری از خیابان‌های تهران (به ویژه در مناطق جنوبی و حاشیه‌ای) فاقد پیاده‌روی استاندارد، خطوط ویژه موتورسیکلت، و روشنایی کافی هستند. نوجوانان ممکن است در این خیابان‌ها با عابران پیاده، خودروهای پارک شده، یا دست اندازها برخورد کنند. پلیس راهور قول داده است که با همکاری شهرداری، زیرساخت‌ها را برای تردد ایمن موتورسیکلت‌ها بهبود بخشد، اما این پروژه زمان‌بر و هزینه‌بر است.

تجربه سایر کشورها و الگوبرداری

صدور گواهینامه موتورسیکلت برای نوجوانان ۱۶ ساله در ایران، پدیده جدیدی نیست و بسیاری از کشورهای جهان (از جمله کشورهای پیشرفته) این کار را انجام می‌دهند. با این حال، شرایط و محدودیت‌ها در کشورهای مختلف متفاوت است:

• ایالات متحده آمریکا

  در اکثر ایالت‌ها، حداقل سن برای دریافت گواهینامه موتورسیکلت ۱۶ سال است (با محدودیت قدرت موتور (مثلاً کمتر از ۲۵۰ سی‌سی) و ممنوعیت حمل سرنشین تا ۱۸ سالگی). نوجوانان ملزم به گذراندن دوره‌های آموزشی ایمنی (MSF) هستند.

• بریتانیا

  نوجوانان ۱۶ ساله می‌توانند گواهینامه «محدود» دریافت کنند که فقط مجاز به رانندگی با موتورسیکلت‌های با قدرت کمتر از ۵۰ سی‌سی و سرعت حداکثر ۵۰ کیلومتر در ساعت هستند. پس از ۱۷ سالگی، محدودیت‌ها برداشته می‌شود.

• ژاپن

  حداقل سن برای گواهینامه موتورسیکلت ۱۶ سال است، اما نوجوانان ملزم به گذراندن دوره‌های آموزشی بسیار سخت (تا ۶ ماه) هستند و موتورسیکلت‌های آن‌ها باید دارای محدودیت قدرت (کمتر از ۴۰۰ سی‌سی) باشند.

• استرالیا

  حداقل سن ۱۶ سال و ۹ ماه است. نوجوانان به مدت ۳ سال ملزم به نصب پلاک بر روی موتور خود هستند و سرعت آن‌ها به ۸۰ کیلومتر محدود می‌شود.

ایران می‌تواند از تجربیات این کشورها الگوبرداری کند.

پیشنهاد کارشناسان: اعمال «محدودیت قدرت موتور» برای نوجوانان (مثلاً حداکثر ۱۲۵ سی‌سی)، الزام به استفاده از «کلاه ایمنی استاندارد» (با بند محکم)، و ممنوعیت حمل سرنشین برای رانندگان زیر ۱۸ سال. همچنین راه‌اندازی «سامانه ردیابی جی‌پی‌اس» روی موتورسیکلت‌های نوجوانان (برای نظارت والدین بر مسیر و سرعت) می‌تواند بسیار مؤثر باشد.

توصیه‌های ایمنی به نوجوانان و والدین

پلیس راهور و کارشناسان ایمنی ترافیک، توصیه‌های مهمی به نوجوانان دارای گواهینامه و والدین آن‌ها ارائه داده‌اند:

توصیه به نوجوانان

1. همیشه کلاه ایمنی استاندارد (با بند محکم) بزنید. حتی برای مسافت‌های کوتاه (مثل رفتن به نانوایی یا مدرسه). کلاه ایمنی، خطر مرگ در تصادف را تا ۷۰ درصد کاهش می‌دهد.
2. از سرعت غیرمجاز خودداری کنید. موتورسیکلت به دلیل وزن کم، تعادل ضعیف‌تری نسبت به خودرو دارد. در سرعت بالا، هر مانع کوچک (چاله، دست انداز، سنگ ریزه) می‌تواند باعث واژگونی شود.
3. هرگز بدون دستکش و کفش مناسب رانندگی نکنید. دستکش از دستان شما در برابر سایش و کفش (پوشیده) از پاهایتان محافظت می‌کند. دمپایی و صندل ممنوع!
4. از حمل سرنشین اضافی خودداری کنید. موتورسیکلت فقط برای دو نفر (راننده و یک سرنشین) طراحی شده است. حمل بیش از یک سرنشین، تعادل را مختل کرده و خطر واژگونی را افزایش می‌دهد.
5. به قوانین راهنمایی احترام بگذارید. چراغ قرمز، خط کشی، تابلوی ایست و سرعت مجاز، به دلیلی وجود دارند. تخلف نکنید، حتی اگر پلیس شما را نبیند (دوربین‌ها می‌بینند).

توصیه به والدین

1. مهارت رانندگی نوجوان خود را ارزیابی کنید. در هفته‌های اول پس از دریافت گواهینامه، در کنار او (به عنوان سرنشین) بنشینید و رانندگی‌اش را زیر نظر بگیرید. نقاط ضعف را به او گوشزد کنید.
2. یک موتورسیکلت ایمن و مناسب خریداری کنید. از خرید موتورهای دست دوم بدون برچسب معاینه فنی یا موتورهای بسیار سنگین (بیش از ۲۰۰ سی‌سی) خودداری کنید. موتور برقی یا یورو ۵ (آلایندگی کم) ارجح است.
3. قوانین خانگی وضع کنید. مثلاً «بعد از ساعت ۱۰ شب حق رانندگی نداری»، «مسیر خانه تا مدرسه را فقط مجاز به ترددی»، «هیچ دوستی را سوار نکن». این قوانین را به صورت مکتوب بنویسید و امضا کنید.
4. خودرو را جایگزین موتور نکنید. اگر نوجوان شما برای انجام کارهای روزمره (خرید، رفت و آمد به ورزشگاه، و...) نیاز به وسیله نقلیه دارد، گاهی از خودروی خانوادگی استفاده کند (اگر گواهینامه خودرو دارد). موتورسیکلت وسیله خطرناکی است و نمی‌تواند جایگزین کامل خودرو شود.

الگوی خوبی باشید. خودتان قوانین راهنمایی را رعایت کنید. اگر شما هنگام رانندگی با خودرو، از کمربند ایمنی استفاده نمی‌کنید یا از چراغ قرمز عبور می‌کنید، نوجوان شما نیز توجیهی برای عدم رعایت قوانین پیدا می‌کند. اقدام مثبت شما، مؤثرترین آموزش است.